Luận án Tiến sĩ: Phân tích rủi ro thanh toán tại ngân hàng thương mại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH MAI THỊ PHƯƠNG THÙY TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TỚI RỦI RO MẤT KHẢ NĂNG THANH TOÁN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH MAI THỊ PHƯƠNG THÙY TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TỚI RỦI RO MẤT KHẢ NĂNG THANH TOÁN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 9340201 Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS Trần Hoàng Ngân TP.

HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tên tôi là: Mai Thị Phương Thùy; MSHV: Sinh ngày: 15/09/1983 tại: Thanh Hóa Quê quán: xã Nga Thiện huyện Nga Sơn Tỉnh Thanh Hóa Hiện đang công tác tại: trường Đại học Văn Lang Là nghiên cứu sinh khóa 20 của trường Đại học Ngân hàng TP HCM Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng Mã số: 934.01 Đề tài nghiên cứu: Tác động của chính sách tiền tệ tới rủi ro mất khả năng thanh toán tại các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam Dưới đây, tôi xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thầy PGS TS Trần Hoàng Ngân 2. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam 3. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

HCM ngày tháng năm 2019 Nghiên cứu sinh Th.S Mai Thị Phương Thùy ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình nghiên cứu, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ quý báu từ PGS.TS Trần Hoàng Ngân. Thầy đã hướng dẫn, gợi mở hướng giải quyết các vấn đề khó khăn mà tôi gặp phải cũng như khích lệ, động viên tôi luôn luôn cố gắng để hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất đến Thầy Trần Hoàng Ngân! Tôi xin cảm ơn các quý thầy cô trong hội đồng các cấp đã giúp tôi nhận ra sai sót của mình và sửa chữa để hoàn thiện bài luận án. Tôi xin cảm ơn tập thể giảng viên Khoa Tài chính ngân hàng trường Đại học Ngân hàng TPHCM – nơi tôi sinh hoạt chuyên môn trong quá trình học nghiên cứu sinh và Ban Giám hiệu, tập thể giảng viên Khoa Tài chính – Kế toán trường đại học Văn Lang, nơi tôi đang công tác đã động viên, chia sẻ khó khăn, giúp đỡ để tôi hoàn thành luận án này.

Nghiên cứu sinh Th.s Mai Thị Phương Thùy iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH.xi CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU CHUNG.

Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Dữ liệu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa nghiên cứu. Kết cấu nghiên cứu.11 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TỚI RỦI RO MẤT KHẢ NĂNG THANH TOÁN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI.

Lý luận về chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương. Khái niệm chính sách tiền tệ. Mục tiêu của chính sách tiền tệ.1 Mục tiêu cuối cùng.2 Mục tiêu trung gian.3 Mục tiêu hoạt động. Các công cụ của chính sách tiền tệ.

Kênh truyền dẫn của chính sách tiền tệ. Tính hiệu quả của chính sách tiền tệ. Lý thuyết về rủi ro mất khả năng thanh toán tại NHTM. Khái niệm rủi ro mất khả năng thanh toán tại NHTM.

Đo lường rủi ro mất khả năng thanh toán tại NHTM. Ảnh hưởng của rủi ro mất khả năng thanh toán ngân hàng thương mại. Tác động của chính sách tiền tệ đến rủi ro mất khả năng thanh toán của NHTM .1 Chính sách tiền tệ mở rộng làm giảm rủi ro mất khả năng thanh toán của NHTM.2 Chính sách tiền tệ mở rộng làm tăng rủi ro mất khả năng thanh toán của NHTM.4 Thể chế và ảnh hưởng của chất lượng thể chế lên tác động của chính sách tiền tệ đến rủi ro mất khả năng thanh toán của NHTM.1 Thể chế và chất lượng thể chế.2 Nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của chất lượng thể chế lên tác động của chính sách tiền tệ đến rủi ro mất khả năng thanh toán của NHTM. Lược khảo các nghiên cứu liên quan.

Thảo luận các nghiên cứu trước và khe hở nghiên cứu:.57 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.60 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. Phương pháp nghiên cứu. Phát triển giả thuyết nghiên cứu.61  Chính sách tiền tệ (MP). 61  Chính sách tiền tệ bổ sung.

Mô hình nghiên cứu. Phương pháp ước lượng. Dữ liệu nghiên cứu.77 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.79 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Thực trạng tình hình kinh tế vĩ mô Việt Nam giai đoạn 2008-2017.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế. Tình hình lạm phát. Chất lượng thể chế Việt Nam giai đoạn 2008- 2017. Thực trạng điều hành chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam giai đoạn 2008- 2017.1 Mục tiêu của chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam giai đoạn 2008-2017 87 4.2 Thực trạng điều hành các công cụ chính sách của NHNN Việt Nam giai đoạn 2008- 2017.3 Thực trạng rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm tác động của chính sách tiền tệ đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM Việt Nam. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu và tương quan giữa các biến. Kết quả nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ thông qua lãi suất tái chiết khấu đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM Việt Nam. Kết quả nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ thông qua lãi suất tái cấp vốn đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ thông qua tăng trưởng tín dụng đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM Việt Nam. Kết quả nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ thông qua tăng trưởng dự trữ ngoại hối đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM Việt Nam. Kết quả nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ thông qua tăng trưởng cung tiền M2 đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM Việt Nam. Tóm tắt kết quả nghiên cứu tác động chính sách tiền tệ đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM VN.120 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.122 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH.2 Hàm ý chính sách điều hành chính sách tiền tệ nhằm giảm thiểu rủi romất khả năng thanh toán của ngân hàng thương mại Việt Nam.1 Nâng cao chất lượng thể chế của Việt Nam.2 Nâng cao hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ đối với NHNN Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo.130 TÀI LIỆU THAM KHẢO.132 PHỤ LỤC 1: BẢNG THỐNG KÊ MÔ TẢ BIẾN NGHIÊN CỨU PHỤ LỤC 2: MA TRẬN HỆ SỐ TƯƠNG QUAN PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG MÔ HÌNH vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Ký hiệu Nghĩa Tiếng Việt viết tắt 1 ABB Ngân hàng TMCP An Bình 2 ACB Ngân hàng TMCP Á Châu 3 BACAB Ngân hàng TMCP Bắc Á 4 BAOVB Ngân hàng TMCP Bảo Việt 5 BID Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam 6 BP Cán cân thanh toán 7 CSTT Chính sách tiền tệ 8 CTG Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam 9 EAB Ngân hàng TMCP Đông Á 10 EIB Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu 11 GDP Tổng sản phẩm quốc nội 12 GSO Tổng cục Thống kê 13 Ngân hàng TMCP Phát triển Thành phố Hồ Chí HDB Minh 14 KIENLB Ngân hàng TMCP Kiên Long 15 LPB Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt 16 MB Ngân hàng TMCP Quân đội 17 MSB Ngân hàng TMCP Hàng Hải 18 NAMAB Ngân hàng TMCP Nam Á 19 NCB Ngân hàng Quốc Dân 20 NHNN Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 21 NHTM Ngân hàng thương mại 22 NHTW Ngân hàng trung ương 23 OCB Ngân hàng TMCP Phương Đông 24 PGB Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex 25 PVCOMB Ngân hàng TMCP Đại chúng 26 SCB Ngân hàng TMCP Sài Gòn vi 27 SEAB Ngân hàng TMCP Đông Nam Á 28 SGB Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương 29 SGMM Phương pháp Mô men tổng quát hệ thống 30 SHB Ngân hàng TMCP Sài Gòn Hà Nội 31 STB Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín 32 TCB Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam 33 TCTD Tổ chức tín dụng 34 TIENPB Ngân hàng TMCP Tiên Phong 35 VCB Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam 36 VIB Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam 37 VIETAB Ngân hàng TMCP Việt Á 38 VIETB Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín 39 VPB Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng ix DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH  Danh mục bảng Bảng 2.1: Tổng hợp nội dung lược khảo các nghiên cứu trước.1: Giải thích các biến trong mô hình.1: Mục tiêu và thực hiện chỉ tiêu lạm phát và tăng trưởng kinh tế Việt Nam (% năm).2: Chỉ số Z bình quân của 30 ngân hàng trong giai đoạn 2008 – 2017. Kết quả thống kê mô tả.4: Ma trận hệ số tương quan. Kết quả ước lượng tác động của chính sách tiền tệ thông qua lãi suất tái chiết khấu đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM Việt Nam. Kết quả ước lượng tác động của chính sách tiền tệ thông qua lãi suất tái cấp vốn đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM Việt Nam:.

Kết quả ước lượng tác động của chính sách tiền tệ thông qua tăng trưởng tín dụng đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM Việt Nam:. Kết quả ước lượng tác động của chính sách tiền tệ thông qua tăng trưởng dự trữ ngoại hối đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM Việt Nam 114 Bảng 4. Kết quả ước lượng tác động của chính sách tiền tệ thông qua tăng trưởng cung tiền M2 đến rủi ro mất khả năng thanh toán của các NHTM Việt Nam 117 Dựa trên kết quả nghiên cứu của chương 4, trong chương 5, luận án đưa ra một số kết luận và hàm ý chính sách giúp NHTM giảm thiểu rủi ro mất khả năng thanh toán.122  Danh mục hình, biểu đồ Hình 1. Quy trình thực hiện nghiên cứu.1: Các chỉ tiêu được sử dụng làm mục tiêu trung gian.16 Nguồn: Tô Kim Ngọc (2012).2: Sự dịch chuyển của đường LM khi cung tiền tăng.3: Sự dịch chuyển của đường LM khi cầu tiền tăng.