Phát triển tài chính, cấu trúc tài chính và tăng trưởng kinh tế: Luận án Tiến sĩ của Huỳnh Thị Thúy Vy

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HUỲNH THỊ THÚY VY PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH, CẤU TRÚC TÀI CHÍNH VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. HCM, Năm 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HUỲNH THỊ THÚY VY PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH, CẤU TRÚC TÀI CHÍNH VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN KHẮC QUỐC BẢO TP. HCM, Năm 2022 3 LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Ban Lãnh đạo, Viện Đào tạo Sau Đại học và Khoa Tài chính của Trường Đại học Kinh tế TP.

Hồ Chí Minh đã hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi để tôi có thể hoàn thành luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận án. Tôi xin cảm ơn Ban Giám đốc, Bộ môn Quản lý Nhà nước về Kinh tế ­ Tài chính công, Phòng Nghiên cứu Khoa học & Hợp tác quốc tế của Phân viện Học viện Hành chính Quốc gia tại TP.

Hồ Chí Minh – nơi tôi công tác đã tạo điều kiện để tôi có thể hoàn thiện luận án. Cuối cùng xin cảm ơn gia đình và đồng nghiệp đã luôn bên cạnh và động viên giúp tôi có thể toàn tâm tập trung thực hiện luận án. 4 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án Tiến sĩ với đề tài “Phát triển tài chính, cấu trúc tài chính và tăng trưởng kinh tế” là công trình nghiên cứu độc lập của tôi dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo.

Các kết quả trong luận án được thực hiện nghiêm túc, trung thực dựa trên nguồn số liệu rõ ràng, đáng tin cậy và chưa từng được công bố trong các công trình khoa học nào khác. Các tài liệu tham khảo từ các tác giả khác được trích dẫn khách quan và đầy đủ trong luận án. Nghiên cứu sinh Hu ỳnh Th ị Thúy Vy 5 MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN………………………………………………………………………. DANH MỤC CỤM TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt 1 ARDL Autoregressive Distributed Lag Mô hình tự hồi quy phân phối trễ 2 CADF Covariate Augmented Dickey­Fuller __ 3 CD Cross­sectional Dependence Sự phụ thuộc chéo 4 CIPS Cross Sectionally Augmented IPS __ 5 CTTC __ Cấu trúc tài chính 6 DWT Discrete Wavelet Transform Phép biến đổi Wavelet rời rạc 7 GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội 8 FD­GMM First difference generalized method GMM sai phân bậc 1 of moments 9 FMOLS Fully Modified Ordinary Least Phương pháp bình phương nhỏ Square nhất hiệu chỉnh hoàn toàn 6 10 FSD Financial Structure Database Cơ sở dữ liệu CTTC 11 GFDD Global Financial Development Cơ sở dữ liệu PTTC toàn cầu.

Database 12 GMM Generalized Method of Moments Phương pháp GMM GNP Gross National Product Tổng sản phẩm quốc dân 13 DOLS Dynamic Ordinary Least Square Phương pháp bình phương nhỏ nhất động 14 IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế 15 IPS Im – Pesaran – Shin __ 16 KNN K – Nearest Neighbour Thuật toán KNN 17 MG Mean Group Mô hình nhóm trung bình 18 MODWT Maximal Overlap Discrete Wavelet Phép biến đổi Wavelet rời rạc Transform phủ toàn diện 19 NARDL Nonlinear Autoregressive Mô hình tự hồi quy phân phối trễ Distributed Lag phi tuyến 20 OLS Ordinary Least Square Phương pháp bình phương nhỏ nhất 21 PARDL Panel Autoregressive Distributed Mô hình tự hồi quy phân phối trễ Lag dữ liệu bảng PMG Pooled Mean Group Mô hình nhóm trung bình gộp 22 PTTC __ Phát triển tài chính 23 SML Sasabuchi­Lind­Mehlum __ 25 TTCK __ Thị trường chứng khoán 26 TTKT __ Tăng trưởng kinh tế 27 TTTC __ Thị trường tài chính 28 WB World Bank Ngân hàng thế giới 29 WDI World Development Indicators Chỉ số phát triển thế giới 7 PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH, CẤU TRÚC TÀI CHÍNH VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TÓM TẮT Luận án phân tích tác động của PTTC lên TTKT và mối quan hệ CTTC và TTKT tại 33 quốc gia trải dài khắp các châu lục với các nền kinh tế đã phát triển, đang phát triển và mới nổi trong giai đoạn từ 2004 đến 2017. Bằng cách xây dựng bộ chỉ số PTTC mới kết hợp từ IMF và WB, luận án đã phân tích tác động đa chiều của PTTC lên TTKT với đầy đủ bốn khía cạnh là độ sâu tài chính, khả năng tiếp cận, tính hiệu quả và tính ổn định. Từ đó tìm thấy được tác động theo cả dạng hình chữ U và U ngược của từng khía cạnh của PTTC lên TTKT. Thông qua xây dựng và phát triển mô hình tăng trưởng tân cổ điển mở rộng, luận án tìm thấy được mức độ PTTC càng tăng thì CTTC dựa trên thị trường càng có tầm quan trọng hơn khi so sánh với CTTC dựa trên ngân hàng trong tác động thúc 8 đẩy TTKT.

Luận án cũng tìm thấy được ảnh hưởng của sự phát triển ngân hàng và TTCK đến TTKT không đơn thuần chỉ là trong ngắn hạn và dài hạn mà phải dựa trên các tần số khác nhau tại các khung thời gian khác nhau. Bên cạnh đó, quan điểm chủ nghĩa cấu trúc mới được tìm thấy trong nhóm DE, ngược lại CTTC tại nhóm AE hoặc là dựa trên ngân hàng hoặc là dựa trên thị trường. Từ các kết quả về PTTC, CTTC và TTKT, luận án đưa ra một số hàm ý chính sách quan trọng liên quan đến hệ thống tài chính cũng như mục tiêu TTKT bền vững của mỗi một quốc gia, trong giai đoạn mà hệ thống tài chính thế giới đang định hình lại như hiện nay. Từ khóa: Phát triển tài chính, chỉ số phát triển tài chính, cấu trúc tài chính, tăng trưởng kinh tế, chủ nghĩa cấu trúc mới.

FINANCIAL DEVELOPMENT, FINANCIAL STRUCTURE AND ECONOMIC GROWTH ABSTRACT The dissertation analyzes the impact of financial development on economic growth and the relationship between financial structure and economic growth of 33 countries covering all continents with the developed and developing and emerging countries during the period 2004 ­ 2017. In constructing a new set of financial development indicators combined from the IMF and WB, the dissertation examines the multi­dimensional impact of financial development on economic growth with all four aspects: financial depth, access, efficiency, and stability. From this, the impact of both U­shaped and inverted U­shapes of each aspect of financial development on economic growth can be found. 9 Through the building and development of an expanded neoclassical growth model, the dissertation finds that the higher the level of financial development, the more important the market­based financial structure, as compared to the bank­based in promoting economic growth.

The dissertation also discovers the influence of banking sector and stock market development on economic growth not only in the short­ term and long­term, but on different frequencies and timescales. Furthermore, the view of new structuralism exists within the group of developing and emerging countries. By contrast, the financial structure of developed countries is either bank­based or market­ based. From the results on financial development, financial structure and economic growth, the dissertation is a valuable reference to policy implications that are related to the financial system as well as the goal of sustainable economic growth in each country, in a period of reshaping of the global financial system.

Keywords: Financial Development, Financial Development Index, Financial Structure, Economic Growth, New Structuralism. 10 CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1. Đặt vấn đề Theo Schumpeter (1911), phát triển tài chính (PTTC) sẽ kích thích tăng trưởng kinh tế (TTKT) vì vai trò trung gian của hệ thống tài chính phù hợp với người cho vay đối với người đi vay, từ việc chuyển các nguồn lực đến nơi sử dụng hiệu quả nhất. Mặc dù, các tài liệu học thuật nói chung về mối quan hệ giữa PTTC và TTKT đã có từ đầu thế kỷ 20, tuy nhiên đáng ngạc nhiên cho đến nay vẫn chưa có bất kỳ kết luận nào được đưa ra.

Các bằng chứng được tìm thấy khác nhau giữa các quốc gia và tùy thuộc vào phương pháp nghiên cứu được sử dụng. Trong khi một số nghiên cứu cho thấy PTTC có tác động tích cực đến TTKT ( Bist, 2018; Guru & Yadav, 2019). Các nghiên cứu khác lại tìm thấy bằng chứng tác động tiêu cực hoặc không đáng kể của PTTC lên TTKT (như Nili & Rastad, 2007; Naceur & Ghazouani, 2007; Kar và cộng sự, 2011; Naraya & Naraya, 2013). Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, dòng nghiên cứu mới nhấn mạnh sự phức tạp trong tác động của PTTC lên TTKT, khi đề cập đến tính phi tuyến với tác động ngưỡng hoặc dạng hình chữ U ngược (Rousseau & Wachtel, 2011, Beck, 2014; Law & Singh, 2014; Rioja &Valev, 2014; Arcand và cộng sự, 2015; Samargandi và cộng sự, 2015; Ibrahim & Alagidede, 2018; Panizza, 2018; Swamy & Dharani, 2020).

Liên kết giữa PTTC và TTKT đã trở thành một câu đố phức tạp không chỉ trong nghiên cứu riêng lẻ của từng quốc gia mà cần có sự đánh giá một cách khái quát và đầy đủ hơn trong nghiên cứu của khu vực và toàn thế giới. Mặc dù, tăng trưởng bền vững luôn được xem là mục tiêu cũng như là thách thức lớn đối với nhiều quốc gia, thì các cuộc khủng hoảng đã làm cho tình hình trở nên tồi tệ hơn. Vì 11 vậy, khi tốc độ toàn cầu hóa ngày càng phát triển hơn thì nhiều quốc gia phải đối mặt với nhiều thách thức lớn để hòa nhập vào nền kinh tế chung của thế giới. Ngay cả đối với các quốc gia đã phát triển cũng phải chịu áp lực rất lớn trong việc duy trì tốc độ phát triển hiện có để tăng cường TTKT và tiếp tục thiết lập xu hướng chung toàn cầu.

Do đó, một vấn đề được đặt ra là liệu rằng PTTC có còn quan trọng đối với TTKT nữa hay không, và tác động thật sự của PTTC lên TTKT là gì. Là tác động tích cực lên TTKT hay ngược lại TTKT bị ảnh hưởng bất lợi bởi việc có “quá nhiều tài chính” hay không? Bên cạnh đó, theo Goldsmith (1969), một trong những vấn đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính là ảnh hưởng của CTTC và PTTC đến TTKT. Do đó, bên cạnh PTTC, một chủ đề cũng được các học giả quan tâm trong mối quan hệ giữa tăng trưởng – tài chính là CTTC. Nếu như các nghiên cứu trước đây khi phân tích TTKT có sự xuất hiện của CTTC chủ yếu là xem xét riêng lẻ hệ thống CTTC hoặc dựa trên ngân hàng hoặc dựa trên thị trường sẽ thúc đẩy TTKT.

Hoặc mở rộng hơn là thay vì hình thức CTTC, đó là chất lượng chung của dịch vụ tài chính, hệ thống tài chính và hệ thống pháp luật có ảnh hưởng đến TTKT. Tuy nhiên, gần đây xuất hiện đề xuất đưa quan điểm của chủ nghĩa cấu trúc mới để giải thích mối quan hệ giữa CTTC và TTKT.