Luận án tiến sĩ: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – – –O– – – HOÀNG NGUYÊN KHAI NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM TRÊN THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NĂM 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – – –O– – – HOÀNG NGUYÊN KHAI NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM TRÊN THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SỸ KINH TẾ Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính – Ngân hàng Mã số: 62.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hà Quang Đào TP. HỒ CHÍ MINH NĂM 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi tên: Hoàng Nguyên Khai Sinh ngày: 01 tháng 01 năm 1966 tại Sài gòn Quê quán: Thừa thiên – Huế Hiện công tác tại Đại Học Công Nghệ Tp.

Hồ Chí Minh, số 475A Điện Biên Phủ, Phường 25, Quận Bình thạnh, TP. Hồ Chí Minh. Là Nghiên cứu sinh khóa XVII của trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh.

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu, các kết luận khoa học chưa được công bố trong các công trình tương tự nào khác trước đó. Số liệu và tư liệu được trích dẫn trung thực, đầy đủ, có nguồn gốc rõ ràng. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 10/10/2015 Nguyên cứu sinh Hoàng Nguyên Khai BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT VIẾT TẮT CHỮ TIẾNG ANH ĐẦY ĐỦ– NGHĨA TIẾNG VIỆT ADB Asian Development Bank – Ngân hàng Phát triển Châu Á APEC Asia – Pacific Economic Cooperation – Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương ASEAN Association of Southeast Asian Nations – Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á CAR Capital Adequacy Ratio – Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu CR Control risk – Rủi ro kiểm soát CSH Chủ sở hữu DPRR Dự phòng rủi ro DR Disaster Recovery – Trung tâm dự phòng ĐVCNT Đơn vị chấp nhận thẻ EBA Extreme Bounds stability Analysis – Phương pháp phân tích ổn định có giới hạn EFA Exploratory Factor Analysis – Phân tích nhân tố khám phá EMV Europay, Master Card and Visa – Chuẩn thẻ thanh toán thông minh FDI Foreign Direct Investment – Đầu tư trực tiếp nước ngoài FII Foreign Indirect Investment – Đầu tư gián tiếp nước ngoài FTP Fund Transfer Pricing – Định giá vốn điều chuyển HĐKD Hợp đồng kinh doanh VIẾT TẮT CHỮ TIẾNG ANH ĐẦY ĐỦ– NGHĨA TIẾNG VIỆT HĐQT Hội đồng quản trị HSC Hội sở chính KPI Key Performance Indicator – Hỗ trợ đo lường hiệu quả công việc KRIs Key Risk Indicators – Bộ Chỉ số các rủi ro chủ yếu L/C Letter of Credit – Tín dụng thư LGD Loss Given Default – Tỷ lệ mất vốn dự kiến LOS Loan Origination System – Hệ thống hỗ trợ nghiệp vụ khởi tạo cho vay trong ngân hàng M&A Mergers and Acquisitions –Mua bán và sát nhập MB Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội MHB Mekong Housing Bank–Ngân hàng Phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long MHCB Mizuho Corporate Bank, Ltd. – Ngân hàng Thương nghiệp hỗn hợp Mizuho MIS Management Information System – Hệ thống thông tin quản lý NHNN Ngân hàng Nhà nước NHNNg Ngân hàng nước ngoài NHTM Ngân hàng Thương mại NHTW Ngân hàng Trung ương NIM Net Interest Margin – Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên VIẾT TẮT CHỮ TIẾNG ANH ĐẦY ĐỦ– NGHĨA TIẾNG VIỆT PD Probability of default – Xác suất khách hàng không trả được nợ PGD Phòng giao dịch ROA Return On Asset – Hiệu suất sinh lời trên tài sản ROAA Return On Average Assets – Hiệu suất sinh lời của tổng tài sản bình quân ROAE Return On Average Equity – Hiệu suất sinh lời của vốn chủ sở hữu bình quân ROE Return on Equity – Hiệu suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu RRTD Rủi ro tín dụng SMEs Small and Medium Enterprises – Doanh nghiệp vừa và nhỏ SWIFT Society for Worldwide Interbank and Financial Telecommunication, Hiệp hội viễn thông liên ngân hàng và tài chính quốc tế – Dịch vụ thanh toán thẻ TCTD Tổ chức tín dụng TDH Trung dài hạn TNDN Thu nhập doanh nghiệp TTQT Thanh toán quốc tế USD Đô la Mỹ VBB Công ty thương nghiệp hỗn hợp Vietcombank – Bombay – Bến Thành VCB Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam VIẾT TẮT CHỮ TIẾNG ANH ĐẦY ĐỦ– NGHĨA TIẾNG VIỆT VCB Money Công ty chuyển tiền của Vietcombank Vietcombank Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam VND Việt nam đồng WB/IMF World Bank/ International Monetary Fund – Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế WTO Worrld Trade Organnization – Tổ chức Thương mại Thế giới XNK Xuất nhập khẩu DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Một số chỉ tiêu kinh doanh chủ yếu của Vietcombank giai đoạn 2009 – 2013 .2: Chất lượng tín dụng thể hiện các nhóm nợ của Vietcombank giai đoạn 2009 – 2013 .3: Chi tiết hoạt động tín dụng của Vietcombank các năm 2011 – 2012 .4: Một số chương trình tín dụng của Vietcombank các năm 2011 – 2012.5: Cho vay theo đối tượng khách hàng của Vietcombank 2011 – 2012 .6: Hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu của Vietcombank 2011 – 2013 .7: Phát triển dịch vụ thẻ Vietcombank năm 2012 .8: Thống kê mô tả các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh.9: Độ tin cậy của thang đo .10: Kết quả phân tích nhân tố biến độc lập .11: Kết quả phân tích nhân tố biến phụ thuộc .12: Tương quan giữa các biến .13: Kết quả phân tích hồi quy .1: Nguyên nhân khách quan của cạnh tranh không lành mạnh trong hoạt động ngân hàng .2: Một số chỉ tiêu định hướng giai đoạn 2014 – 2020 .130 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1: Quy trình nghiên cứu .1: Mô hình nghiên cứu .97 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Tổng tài sản của Vietcombank giai đoạn 2009 – 2013 .2: Biến động tỷ lệ an toàn vốn của Vietcombank giữa các tháng (T) trong năm 2012 .3: Năng lực tài chính của Vietcombank được thể hiện qua sự tăng trưởng quy mô tiền gửi khách hàng và dư nợ cho vay với tổng tài sản và vốn chủ sở hữu giai đoạn 2009 – 2013 .5: Năng lực tài chính của Vietcombank được thể hiện qua sự tăng trưởng quy mô tổng tài sản và vốn chủ sở hữu giai đoạn 2009 – 2013 .6: Tổng tài sản của 10 NHTM đứng đầu giai đoạn 2009 – 2013 .7: Quy mô tổng tài sản của Vietcombank trong số 10 NHTM hàng đầu Việt nam năm 2013 .8: Vốn chủ sở hữu của 10 NHTM đứng đầu giai đoạn 2009 – 2013 .9: Tỷ lệ nợ xấu và hệ số an toàn vốn của Vietcombank .9: Tỷ lệ nợ xấu của 10 NHTM có quy mô lớn nhất Việt nam – 2012.10: Hiệu quả sử dụng vốn của Vietcombank giai đoạn 2009 – 2013 .11: Lợi nhuận của Vietcombank trong số 10 ngân hàng, năm 2012 .13: Lợi nhuận của Vietcombank trong số 10 ngân hàng .14: Tăng trưởng huy động vốn Vietcombank giai đoạn 2009 – 2013.14: Tăng trưởng quy mô vốn huy động từ nền kinh tế với tổng tài sản giai đoạn 2009 – 2013 .15: Cơ cấu huy động vốn USD từ nền kinh tế theo đối tượng của Vietcombank biến động các tháng trong năm 2012.16: Cơ cấu huy động vốn VND từ nền kinh tế theo đối tượng của Vietcombank biến động các tháng trong năm 2012.17: Vietcombank đứng thứ 4 về thị phần huy động vốn năm 2013 .18: Tăng trưởng dư nợ cho vay với tổng tài sản giai đoạn 2009 – 2013.19: Chất lượng tín dụng thể hiện các nhóm nợ của Vietcombank giai đoạn 2009 – 2013 .20: Chất lượng tín dụng của Vietcombank giai đoạn 2009 – 2013 .22: Tín dụng cho nền kinh tế của Vietcombank so với một số ngân hàng khác giai đoạn 2009 – 2013 .23: Vietcombank đứng thứ 4 về thị phần dư nợ cho vay thời điểm tháng 1/2014 .24: Thị phần tín dụng của Vietcombank so với một số ngân hàng khác năm 2012 .25: Tỷ trọng thị phần dư nợ cho vay của Vietcombank .26: Thị phần tín dụng của Vietcombank trong tổng thể các .26: Lãi thuần từ hoạt động kinh doanh ngoại tệ của Vietcombank giai đoạn 2009 – 2013 .27: Cơ cấu danh mục đầu tư theo ngành của Vietcombank năm 2012 .28: Hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu của Vietcombank .29: Huy động vốn và cho vay đối với thể nhân của Vietcombank giai đoạn 2009 – 2013 .1: Mức độ phổ biến của các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong hoạt động ngân hàng .2: Mức độ phổ biến nhất của các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong hoạt động ngân hàng .3: Nguyên nhân khách quan của cạnh tranh không lành mạnh trong hoạt động ngân hàng – Mức độ phổ biến.

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN.

KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN. IV CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Các công trình nghiên cứu nước ngoài.

Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. Phương pháp thu thập dữ liệu. Phương pháp nghiên cứu.

Quy trình nghiên cứu .9 CHƯƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Những quan điểm chung [3, 7, 8, 34, 35, 40, 46]. Quan điểm nghiên cứu phát triển của luận án.

Các phương thức cạnh tranh của ngân hàng thương mại [7, 27, 30, 40]. NỘI DUNG VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 23 2. Khái niệm về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại.

Đo lường năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. KINH NGHIỆM NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG NƯỚC NGOÀI VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO CÁC NGÂN HÀNG VIỆT NAM. Kinh nghiệm nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng nước ngoài.

Bài học kinh nghiệm rút ra đối với ngân hàng Việt Nam .47 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .51 CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM. Khái quát về sự hình thành, phát triển và cơ cấu tổ chức [18]. Tổng quan hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam [18] .