Luận án tiến sĩ: Sở thích rủi ro, vốn xã hội & rủi ro tín dụng vi mô - Vũ Đức Cần (ĐH Kinh tế TP.HCM)

1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ---------- VŨ ĐỨC CẦN SỞ THÍCH RỦI RO, VỐN XÃ HỘI VÀ RỦI RO CHO VAY TÍN DỤNG VI MÔ – NGHIÊN CỨU THÍ NGHIỆM TẠI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2019 luan an 2 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ---------- VŨ ĐỨC CẦN SỞ THÍCH RỦI RO, VỐN XÃ HỘI VÀ RỦI RO CHO VAY TÍN DỤNG VI MÔ – NGHIÊN CỨU THÍ NGHIỆM TẠI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1.

Trương Quang Thông 2. Nguyễn Đức Quang Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2019 luan an i luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận án này do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn, kiểm tra và giúp đỡ của các Thầy Cô Trường Đại học Kinh tế Tp. Tất cả các số liệu được sử dụng trong luận án này là do tôi thực hiện, thống kê, khảo sát.

hoàn toàn xác thực và được thực nghiệm tại hiện trường. Các kết quả nghiên cứu được đưa ra trong luận án này chưa công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác trước đây. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về vấn đề này. Vũ Đức Cần luan an ii LỜI CẢM ƠN Luận án này được thực hiện bằng sự nỗ lực, cố gắng nghiên cứu của bản thân tác giả.

Ngoài ra, tác giả cũng được sự động viên, khuyến khích và giúp đỡ từ nhiều người trong suốt quá trình thực hiện. Trước hết, tôi xin được gửi lời ghi nhận và chân thành cảm ơn đến PGS. Trương Quang Thông – người Thầy đã hướng dẫn, giúp đỡ nhiệt tình cho tôi suốt thời gian 3 năm qua để có được kết quả ngày hôm nay. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, hướng dẫn tận tình của TS.

Nguyễn Đức Quang – Đại học Middlesex, London, Anh Quốc giúp cho tôi về kiến thức chuyên môn cũng như kiến thức từ thực tế giảng dạy của Thầy. Tôi cũng trân trọng và cám ơn tất cả quý Thầy Cô Trường Đại học Kinh tế Tp.HCM, Viện Đào tạo Sau Đại học, Khoa Ngân hàng đã hướng dẫn, giúp đỡ, dìu dắt cho tôi trong suốt quá trình học và nghiên cứu tại Trường. Tác giả luận án xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến nhóm công tác TCVM của Trường Đại học Kinh tế Tp.HCM, các bạn bè, anh em đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi trong việc tổ chức thu thập số liệu, thực hiện các thí nghiệm tại hiện trường và tạo điều kiện cho tác giả hoàn thành luận án này. Một lần nữa xin chân thành cảm ơn tất cả mọi người đã giúp đỡ, động viên cho tôi thực hiện thành công luận án này.

Vũ Đức Cần luan an iii MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA.0 LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.viii DANH MỤC CÁC BẢNG.x DANG MỤC HÌNH.xiii CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN. Sở thích rủi ro và rủi ro trong hoạt động cho vay TDVM. Vốn xã hội và rủi ro trong hoạt động cho vay TDVM.

Vấn đề nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp của luận án. Về mặt học thuật. Về mặt thực tiễn. Kết cấu của luận án.14 CHƯƠNG 2: SỞ THÍCH RỦI RO, VỐN XÃ HỘI VÀ RỦI RO CHO VAY TÍN DỤNG VI MÔ.

Sở thích rủi ro và rủi ro trong hoạt động cho vay TDVM. Lý thuyết triển vọng (Prospest theory). Sở thích rủi ro trong hoạt động cho vay TDVM. Vốn xã hội và rủi ro trong hoạt động cho vay TDVM.24 luan an iv 2.

Vai trò của vốn xã hội. Vốn xã hội và hoạt động cho vay TDVM. Nghiên cứu vốn xã hội tại Việt Nam. Đo lường hiệu quả và rủi ro hoạt động TCVM.

Khái niệm TCVM. Đo lường và đánh giá rủi ro hoạt động TCVM. Đo lường hiệu quả hoạt động TCVM. Rủi ro trong hoạt động cho vay TCVM.

Đo lường rủi ro cho vay TDVM dùng trong nghiên cứu này. Khái niệm về nợ xấu và các quan điểm về nợ xấu. Quan điểm về nợ xấu của Việt Nam. Khung lý thuyết nghiên cứu.

Tóm tắt chương 2.43 CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu. Phương pháp định tính. Phương pháp định lượng.

Cơ sở chọn địa bàn và chọn mẫu thí nghiệm. Lựa chọn phương pháp thí nghiệm kinh tế. Các phương pháp gợi mở-khơi gợi sở thích rủi ro. Các phương pháp đo lường vốn xã hội.

Đánh giá lựa chọn phương pháp. Cách tổ chức và phân bổ người tham gia thí nghiệm. Các căn cứ để xác định các mức tiền thưởng trong Game. Cách thức và các bước thực hiện thí nghiệm.

Mô hình nghiên cứu. Mô hình hồi quy phân tích thí nghiệm về Risk game. Mô hình hồi quy phân tích thí nghiệm về đóng góp cho cộng đồng. Mô hình hồi quy phân tích thí nghiệm về Trust game.

Mô hình hồi quy phân tích tổng hợp cả ba thí nghiệm (Robustness check). Các giả thuyết trong mô hình phân tích. Giả thuyết về hành vi trong Risk game. Giả thuyết về hành vi trong đóng góp cho cộng đồng.

Giả thuyết về hành vi trong Trust game. Phương pháp hồi quy. Mô hình Binary Logistic. Các kiểm định giả thuyết về độ phù hợp tổng quát của mô hình.

Kiểm định ý nghĩa của các hệ số. Tóm tắt chương 3.72 CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ ĐẾN RỦI RO TDVM – CÁC KHẢO SÁT VÀ THÍ NGHIỆM KINH TẾ TẠI VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG. Phân tích thống kê mô tả dữ liệu. Thống kê mô tả chung về các đặc điểm của người trả lời.

Thống kê về tỷ lệ nợ xấu. Thống kê về trình độ học vấn. Thống kê về nơi sinh sống. Thống kê về việc thế chấp tài sản.

Thống kê về nơi vay vốn. Thống kê về đặc điểm nguồn thu nhập chính của các hộ gia đình trong mẫu khảo sát. Thống kê về các chỉ tiêu định lượng. Thống kê chung về các đặc điểm lựa chọn trong các thí nghiệm.

Thống kê lựa chọn trong thí nghiệm khơi gợi sở thích rủi ro. Thống kê về lựa chọn trong thí nghiệm về vốn xã hội. Thống kê về lựa chọn trong thí nghiệm về sự tin tưởng. Các thống kê chi tiết về đặc điểm trong các thí nghiệm.82 luan an vi 4.

Thống kê mô tả kết hợp đặc điểm và lựa chọn của người tham gia trong thí nghiệm sở thích rủi ro. Thống kê kết hợp đặc điểm và lựa chọn trong thí nghiệm đóng góp cho cộng đồng. Thống kê kết hợp đặc điểm và lựa chọn trong thí nghiệm sự tin tưởng. Kiểm định sự khác biệt về một số chỉ tiêu theo đặc điểm đối tượng.

Kiểm định sự khác biệt về nợ xấu theo một số đặc điểm người vay. Kiểm định sự khác biệt về một số đặc điểm trong thí nghiệm về sở thích rủi ro. Kiểm định sự khác biệt giữa nhóm trung lập với nhóm tìm kiếm rủi ro và nhóm e ngại rủi ro. Kiểm định sự khác biệt giữa nhóm người tìm kiếm rủi ro với nhóm e ngại rủi ro.

Kiểm định sự khác biệt về một số đặc điểm trong thí nghiệm đóng góp cho cộng đồng. Kiểm định sự khác biệt giữa đặc điểm người vay và lựa chọn đóng góp trong thí nghiệm đóng góp cho cộng đồng. Kiểm định sự khác biệt giữa đặc điểm lựa chọn đóng góp và tình hình nợ xấu trong thí nghiệm đóng góp cho cộng đồng. Kiểm định sự khác biệt về một số đặc điểm trong thí nghiệm sự tin tưởng.

Kiểm định sự khác biệt về quyết định đưa tiền cho đối tác theo vai trò của người tham gia trong thí nghiệm sự tin tưởng. Kiểm định sự khác biệt về tỷ lệ số tiền đưa tiền cho đối tác theo vai trò của người tham gia trong thí nghiệm sự tin tưởng. Kiểm định sự khác biệt về tỷ lệ số tiền đưa cho đối tác theo đặc điểm nợ của người tham gia trong thí nghiệm sự tin tưởng. Kết quả hồi quy về tác động của các nhân tố đến nợ xấu.99 luan an vii 4.

Kết quả hồi quy tác động của mức độ ưa thích rủi ro đến nợ xấu. Kết quả hồi quy tác động của các nhân tố trong thí nghiệm đóng góp cho cộng đồng đến nợ xấu. Kết quả hồi quy các nhân tố tác động đến nợ xấu trong thí nghiệm sự tin tưởng. Kết quả hồi quy các nhân tố tác động đến nợ xấu khi kết hợp thí nghiệm sở thích rủi ro và thí nghiệm đóng góp cho cộng đồng.

Kết quả hồi quy các nhân tố tác động đến nợ xấu khi kết hợp thí nghiệm sở thích rủi ro và thí nghiệm sự tin tưởng. Kết quả hồi quy các nhân tố tác động đến nợ xấu khi kết hợp thí nghiệm đóng góp cho cộng đồng và thí nghiệm sự tin tưởng. Kết quả hồi quy các nhân tố tác động đến nợ xấu trong đồng thời cả ba thí nghiệm. Kiểm định tính vững: Sử dụng mô hình Probit hồi quy tác động của các thí nghiệm đến biến nợ xấu của người tham gia.

Tóm tắt chương 4.116 CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ CÁC HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Tóm tắt và thảo luận kết quả. Các hàm ý chính sách. Đối với các tổ chức TCVM và các TCTD có hoạt động TCVM.

Đối với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. 125 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ.129 TÀI LIỆU THAM KHẢO.xiv  luan an viii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á. Agribank Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam. BQ Bình quân.

BART Đo lường sự ưa thích rủi ro với việc bơm bóng bay-Balloon Analogue Risk Task. CBTD Cán bộ tín dụng. CEP Quỹ trợ vốn cho người lao động nghèo tự tạo việc làm- Capital Aid Fund For Employment of the Poor. DVTC Dịch vụ tài chính.

ĐBSCL Đồng bằng Sông Cửu Long. FSS Tỷ số tự bền vững về tài chính- Financial Self Sustainability. GSS Điều tra xã hội - General Social Survey. IFC Cty Tài chính Quốc tế.

MTV Một thành viên. NGO Tổ chức phi Chính phủ (Non-Government Organization). NH Ngân hàng. NHNN Ngân hàng Nhà nước.

NHCSXH Ngân hàng Chính sách Xã hội. NHHTX Ngân hàng Hợp tác xã. NHTƯ Ngân hàng Trung ương. NHTM Ngân hàng Thương mại.

NHTMCP Ngân hàng Thương mại Cổ phần. NHTMNN Ngân hàng Thương mại Nhà nước. OSS Tỷ số tự bền vững về hoạt động- Operational Self-Sustainability. QTDND Quỹ Tín dụng Nhân dân.

ROA Thu nhập ròng trên tổng tài sản bình quân - Return on Average Assets. ROE Thu nhập trên vốn chủ sở hữu bình quân. TCHV Tài chính hành vi. TCTC Tổ chức tài chính.