Luận án quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội - TS. Nguyễn Quang Hiện

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Tác giả luận án Nguyễn Quang Hiện MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng, biểu đồ, sơ đồ MỞ ĐẦU.1 Chương 1: RỦI RO TÍN DỤNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI.

Hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại. Rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại. QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Khái niệm về quản trị rủi ro tín dụng và sự cần thiết quản trị rủi ro tín dụng.

Những nội dung cơ bản trong quản trị rủi ro tín dụng. KINH NGHIỆM QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA MỘT SỐ NGÂN HÀNG TRÊN THẾ GIỚI. Ngân hàng Bangkokbank của Thái Lan. Ngân hàng Phát triển Hàn Quốc (KDP).

Ngân hàng Citibank của Mỹ. Ngân hàng ANZ của Úc. Bài học kinh nghiệm cho ngân hàng thương mại Việt nam trong quản trị rủi ro tín dụng. 55 Kết luận Chương 1.

60 Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. Lịch sử hình thành và những đặc điểm khác biệt trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội. Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội.

Kết quả hoạt động kinh doanh tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội. THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. Bối cảnh kinh tế vĩ mô. Rủi ro tín dụng của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội.

Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại NHTM Cổ phần Quân đội. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. Những kết quả đạt được trong quản trị rủi ro tín dụng. Những mặt còn hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quân đội.

Nguyên nhân của những hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Quân đội. 112 Kết luận Chương 2. 120 Chương 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI ĐẾN NĂM 2020.

Định hướng chung trong hoạt động tín dụng. Định hướng đối với quản trị rủi ro tín dụng. CÁC GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. Các giải pháp chung.

Các giải pháp cụ thể. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI. Kiến nghị với Nhà nước. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước.

Kiến nghị với Ủy ban giám sát tài chính Quốc gia. 167 Kết luận Chương 3 .169 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .171 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.176 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ALCO : Quản lí tài sản Nợ - Tài sản Có BCTC : Báo cáo tài chính BL/TTQT : Bảo lãnh/Thanh toán quốc tế CEO : Giám đốc điều hành CNTT : Công nghệ thông tin CV QHKH : Chuyên viên quan hệ khách hàng DATC : Công ty mua bán nợ DNVVN : Doanh nghiệp vừa và nhỏ DVNH : Dịch vụ Ngân hàng FED : Cục dự trữ liên bang Mỹ GĐ/PGĐ : Giám đốc/Phó giám đốc GDP : Tổng sản phẩn quốc nội HĐQT : Hội đồng quản trị HT QHKH : Hỗ trợ quan hệ khách hàng KH : Khách hàng KHCN : Khách hàng cá nhân KHDN : Khách hàng doanh nghiệp MB : Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội NHNN : Ngân hàng Nhà nước NHNNVN : Ngân hàng Nhà nước Việt Nam NHTM : Ngân hàng Thương mại NHTMCPQĐ : Ngân hàng TMCP Quân đội NHTMVN : Ngân hàng Thương mại Việt Nam NHTW : Ngân hàng Trung ương ODA : Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức QTRR : Quản trị rủi ro QTRRTD : Quản trị rủi ro tín dụng RRTD : Rủi ro tín dụng TCKT : Tổ chức kinh tế TCTD : Tổ chức tín dụng TĐTD : Thẩm định tín dụng TMCP : Thương mại cổ phần TSBĐ : Tài sản bảo đảm VAMC : Công ty quản lý tài sản Việt Nam VNĐ : Việt Nam Đồng DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Nội dung Trang Bảng 1.1: Xếp hạng doanh nghiệp của Moody's.2: ROE và RAROC đối với các khoản vay của ANZ .1: Một số chỉ tiêu tài chính cơ bản của MB giai đoạn 2011 đến 2015.2: Tăng trưởng dư nợ tại MB trong giai đoạn từ 2011 - 2015. Cơ cấu tín dụng theo nhóm ngành giai đoạn 2011-2015.4: Cơ cấu tín dụng theo tính chất khoản vay giai đoạn 2011-2015 .5: Phân loại nợ của MB đối với doanh nghiệp .6: Ma trận xác định xếp loại khách hàng đơn vị kinh doanh nhỏ.7: Ma trận xác định xếp loại khách hàng cá nhân .8: Phân loại nợ theo điều 6 - QĐ 493 .9: Phân loại nợ theo điều 7 - QĐ 493 .10: Tỷ lệ trích dự phòng cụ thể.1: Bảng số lượng các biến độc lập được sử dụng .2: Số lượng quan sát .3: Số lượng quan sát theo mẫu Phát triển và mẫu Kiểm định .4: Ký hiệu và nội dung các biến độc lập trong mô hình.149 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Số hiệu Nội dung Trang Biểu đồ 2.1: Tăng trưởng GDP và tỷ lệ lạm phát củaViệt Nam giai đoạn 2003 - 2015 .2: Cơ cấu thu nhập của MB giai đoạn 2011 - 2015.3: Cơ cấu tín dụng theo kỳ hạn giai đoạn 2011-2015.4: Cơ cấu tín dụng theo nhóm khách hàng giai đoạn 2011-2015 .5: Cơ cấu tín dụng theo chất lượng nợ giai đoạn 2011-2015 .6: Tỷ lệ nợ xấu của MB giai đoạn 2010 - 2015.7: Tỷ lệ nợ xấu của MB và hệ thống ngân hàng.8: Trần lãi suất huy động kỳ hạn dưới 6 tháng bằng VNĐ .119 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Số hiệu Nội dung Trang Sơ đồ 1.1: Mô hình quản trị rủi ro tín dụng tập trung .2: Quy trình kiểm soát tín dụng liên tục.1: Mô hình tổ chức tập đoàn.2: Mô hình tổ chức MB giai đoạn 2011 - 2015 .3 (a): Quy trình nhận biết rủi ro tín dụng đối với các khoản tín dụng thuộc quyền phán quyết của Chi nhánh.3 (b): Quy trình nhận biết rủi ro tín dụng đối với các khoản tín dụng thuộc quyền phán quyết của Khu vực/Hội sở.4: Chấm điểm của hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ cho KHDN .5: Chấm điểm của hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ cho đơn vị kinh doanh có quy mô nhỏ .6: Chấm điểm của hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ cho cá nhân.1: Phương thức quản trị rủi ro tín dụng. Quy trình chuẩn cấp tín dụng tại MB.

Tính cấp thiết của đề tài Nếu như trước năm 2000, hoạt động quản trị rủi ro tín dụng vẫn mang còn tính tự phát, chưa được quan tâm đúng mức, chưa có khái niệm khoa học về quản trị rủi ro. Các ngân hàng chỉ đơn thuần thẩm định trước khi cho vay và đo lường rủi ro tín dụng định tính giản đơn. Từ năm 2000 trở đi, các Ngân hàng Thương mại Việt Nam (NHTMVN) đã thực hiện trích lập dự phòng, các khoản nợ được hạch toán ngoại bảng làm tỉ lệ xấu có xu hướng giảm đáng kể. Tuy nhiên trong thực tế, các khoản nợ ngoại bảng vẫn chiếm tỉ lệ rất lớn đòi hỏi các NHTMVN phải có sự quan tâm thích đáng đến công tác quản trị rủi ro tín dụng nhằm duy trì sự an toàn trong hoạt động ngân hàng cũng như sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia.

Hiện nay nhiều ngân hàng đã bước đầu nghiên cứu và áp dụng thử nghiệm các mô hình quản trị rủi ro theo chuẩn mực quốc tế, tuy nhiên do hạn chế về công nghệ, thông tin, tài chính, nhân sự, nên hiệu quả của công tác quản trị rủi ro chưa cao. Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội (MB) được thành lập theo Giấy phép hoạt động số 0054/NH-GP do NHNN Việt Nam cấp ngày 14 tháng 9 năm 1994 và Quyết định số 00374/GP-UB của Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội với số Vốn điều lệ đăng ký ban đầu 20 tỷ đồng, thời gian hoạt động là 50 năm. Ngày 4 tháng 11 năm 1994, MB chính thức đi vào hoạt động với 25 cán bộ nhân viên đầu tiên, đặt trụ sở tại số 28 Điện Biên Phủ, Ba Đình, Hà Nội. Theo định hướng của Quân ủy Trung ương và Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, MB đóng vai trò là TCTD chính cung cấp các sản phẩm DVNH cho các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp Quân đội, qua đó góp phần phát triển kinh tế Quân đội và xây dựng đất nước.

Trải qua chặng đường 20 năm xây dựng và trưởng thành, MB đã có những bước phát triển mạnh mẽ để trở thành một trong số các định chế tài chính hàng đầu tại Việt Nam, nhiều năm liền được NHNN xếp hạng A về chất lượng hoạt động. Tính đến hết năm 2015, MB đã có mức Vốn điều lệ là 16.000 tỷ đồng, có tổng tài sản đạt 218.072 tỷ đồng với đội ngũ nhân viên 7.000 người cùng hệ thống 224 điểm giao dịch trên khắp cả nước, trong đó có hai chi nhánh Quốc tế tại Lào và Campuchia. Với định hướng phát triển theo mô hình tập đoàn tài chính đa năng, MB đã thành lập 05 công ty con trực thuộc và tham gia góp vốn thành lập 03 công ty liên kết, hoạt động trong 2 nhiều lĩnh vực khác nhau như đầu tư và kinh doanh chứng khoán, quản trị quỹ, kinh doanh bất động sản, bảo hiểm phi nhân thọ. Tín dụng là hoạt động kinh doanh truyền thống của hệ thống NHTMVN nói chung và đối với Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội cũng không phải là một ngoại lệ, với dư nợ chiếm trên 60% tổng tài sản và thu nhập từ hoạt động tín dụng thường chiếm từ 80% - 85% tổng thu nhập của ngân hàng.

Do đó rủi ro trong kinh doanh ngân hàng có xu hướng tập trung vào hoạt động tín dụng, gây hậu quả nặng nề không chỉ đối với bản thân ngân hàng TMCP Quân đội mà còn đối với cả nền kinh tế.