Luận án phát triển tín dụng xuất khẩu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC THƢƠNG MẠI ------------------------- NGUYỄN THỊ THANH HÀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM Chuyên ngành : Quản lý kinh tế Mã số : 62.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, Năm 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC THƢƠNG MẠI ------------------------- NGUYỄN THỊ THANH HÀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM Chuyên ngành : Quản lý kinh tế Mã số : 62.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, Năm 2020 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dƣới sự hƣớng dẫn của các nhà khoa học: 1. Nguyễn Thị Lan Các số liệu trích dẫn, kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Hà Nội, ngày 25 tháng 12 năm 2019 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thanh Hà luan an ii LỜI CẢM ƠN Nghiên cứu sinh xin chân thành cảm ơn PGS. Nguyễn Văn Thanh và TS.Nguyễn Thị Lan đã nhiệt tình hƣớng dẫn để tôi hoàn thành công trình nghiên cứu này.

Nghiên cứu sinh xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám hiệu Trƣờng Đại học Thƣơng mại, Khoa Sau đại học, đặc biệt là các Thầy Cô trong ban chủ nhiệm Khoa Sau đại học, Khoa Tài chính – Ngân hàng, Bộ môn Quản trị Tài chính đã tạo điều kiện, động viên, góp ý chuyên môn trong quá trình thực hiện luận án. Nghiên cứu sinh cũng xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành đến các Thầy Cô trong Hội đồng đánh giá chuyên đề tiến sĩ, Hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ cấp bộ môn, các nhà khoa học tham gia phản biện luận án tiến sĩ đã có những đóng góp ý kiến cụ thể, chi tiết về mặt chuyên môn, giúp nghiên cứu sinh hoàn thiện tốt hơn luận án của mình. Nghiên cứu sinh xin trân trọng cảm ơn các chuyên gia, các nhà khoa học, nhà quản lý trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam, Ngân hàng Nhà nƣớc chi nhánh Đà Nẵng; Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam; các ngân hàng thƣơng mại đã đóng góp ý kiến, trả lời phiếu khảo sát, cung cấp thông tin, số liệu,… giúp nghiên cứu sinh hoàn thành luận án này. Nghiên cứu sinh cũng cảm ơn gia đình đã luôn tạo điều kiện, động viên, hỗ trợ tôi trong thời gian thực hiện luận án.

Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thanh Hà luan an iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC VIẾT TẮT. vii DANH MỤC BẢNG.

viii DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ. ix PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu của luận án .6 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

Những nghiên cứu về lý luận đối với hoạt động tín dụngxuất khẩu của Agribank. Công trình nghiên cứu liên quan đến nhân tố ảnh tín dụng xuất khẩu của NHTM. Công trình nghiên cứu liên quan đến phát triển tín dụng xuất khẩu tại các NHTM. KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU.

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp thu thập dữ liệu. Phương pháp phân tích, dự báo .21 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 .23 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI.24 luan an iv 2.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG XUẤT KHẨU CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Các khái niệm về tín dụng.

Khái niệm về tín dụng xuất khẩu của NHTM. Các hình thức tín dụng xuất khẩu. Qui trình tín dụng xuất khẩu của ngân hàng thương mại. PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI.

Các quan điểm phát triển tín dụng xuất khẩu tại NHTM .2 Tiêu chí phản ánh phát triển TDXK của NHTM. Quản lý tín dụng xuất khẩu của NHTM. YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Yếu tố bên ngoài.

Nhóm yếu tố từ phía Ngân hàng cấp tín dụng xuất khẩu. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU CỦA MỘT SỐ NHTM VIỆT NAM VÀ BÀI HỌC CHO AGRIBANK. Hoạt động của Ngân hàng xuất nhập khẩu Trung Quốc (EXIMBANK Trung Quốc). Hoạt động của Ngân hàng xuất nhập khẩu của Malaysia Berhad.

Hoạt động tín dụng xuất khẩu của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam. Hoạt động tín dụng xuất khẩu của Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV). Hoạt động tín dụng xuất khẩu của ngân hàng ngoại thương (Vietcombank) 69 2. Bài học kinh nghiệm về phát triển tín dụng xuất khẩu cho Agribank .70 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .71 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI AGRIBANK.

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM .1 Quá trình hình thành và phát triển của Agribank. Cơ cấu tổ chức. Kết quả kinh doanh chủ yếu của Agribank. HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI AGRIBANK.

Kết quả hoạt động tín dụng. Cơ cấu tín dụng theo ngành nghề tại Agribank Việt Nam. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM 2012-2018. Đối tượng và điều kiện cấp tín dụng xuất khẩu của Agribank.

Kết quả hoạt động tín dụng xuất khẩu. Thực trạng chất lượng tín dụng xuất khẩu tại Agribank. ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI AGRIBANK. Đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố đến tín dụng xuất khẩu tại Agribank.

Đánh giá khách hàng đối với hoạt động cho vay xuất khẩu tại Agribank. ĐÁNH GIÁ CHUNG.1 Những kết quả đạt được .125 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 .128 CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI AGRIBANK. BỐI CẢNH THẾ GIỚI VÀ TRONG NƢỚC TÁC ĐỘNG ĐẾN PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI AGRIBANK. Bối cảnh thế giới tác động đến phát triển TDXK.

Tình hình trong nước tác động đến phát triển tín dụng xuất khẩu .131 luan an vi 4. THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI AGRIBANK. Phân tích ma trận SWOT các chiến lược phát triển tín dụng xuất khẩu. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI AGRIBANK.

Giải pháp về chính sách khách hàng .2 Thu hút nguồn vốn, đặc biệt là coi trọng nguồn vốn kiều hối trong dân cư. Phòng ngừa rủi ro cho vay xuất khẩu. Tăng cường thông tin và công nghệ trong hoạt động ngân hàng. Quản trị nhân sự .4 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI AGRIBANK.

Đối với chính phủ. Đối với Bộ Công thương. Đối với Bộ tài chính. Đối với NHNN.

Đối với hiệp hội ngành hàng và Hệp hội ngân hàng .161 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG CỦA LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an vii DANH MỤC VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên đầy đủ Agribank Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam XK Xuất khẩu TDXK Tín dụng xuất khẩu NHNN Ngân hàng nhà nƣớc CNTT Công nghệ thông tin NHTM Ngân hàng thƣơng mại TTQT Thanh toán quốc tế TCTD Tổ chức tín dụng VCB Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam BIDV Ngân hàng TMCP Đầu tƣ & Phát triển Việt Nam Vietinbank Ngân hàngTMCP Công thƣơng Việt Nam AEC Cộng đồng kinh tế ASEAN CTTPP Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dƣơng BHTDXK Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu luan an viii DANH MỤC BẢNG Số hiệu bảng Tên bảng Trang Bảng 3.1 Tình hình lợi nhuận và nợ xấu Agribank 2012-2018 82 Bảng 3.2 Hoạt động tín dụng của Agribank giai đoạn 2012-2018 84 Dƣ nợ tín dụng xuất khẩu tại Agribank giai đoạn 2012- Bảng 3.4 Tình hình dƣ nợ xuất khẩu theo thời hạn 92 Bảng 3.5 Tình hình dƣ nợ xuất khẩu theo ngành 93 Bảng 3.6 Tình hình dƣ nợ TDXK phân theo hình thức 95 Bảng 3.7 Chỉ tiêu đánh giá chất lƣợng tín dụng xuất khẩu 99 Đánh giá của khách hàng sản phẩm tín dụng xuất khẩu Bảng 3.8 118 của Agribank Đáng giá của khách hàng về các yếu tố của tín dụng Bảng 3.9 119 xanh luan an ix DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ Số hiệu hình, Tên hình, biểu đồ Trang biểu đồ Biểu đồ 3.1 Tình hình tài sản của Agribank giai đoạn 2012-2018 78 Tình hình huy động vốn và cho vay của Agribank giai Biểu đồ 3.2 79 đoạn 2012-2017 Tỷ lệ nợ xấu của Agribank Việt Nam giai đoạn 2011- Biểu đồ 3.3 85 2017 Cơ cấu tín dụng theo ngành nghề tại Agribank Việt Biểu đồ: 3.4 87 Nam giai đoạn 2012-2017 Biểu đồ 3.5 Tốc độ tăng dƣ nợ tín dụng giai đoạn 2012-2017 92 Biểu đồ 3.6 Dƣ nợ tín dụng xuất khẩu của một số ngân hang 97 Hình 1 Ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp khảo sát 116 Nhu cầu vốn lƣu động cho xuất khẩu năm 2017 của các Hình 2 117 doanh nghiệp luan an 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Xuất khẩu là hoạt động chủ lực trong quan hệ kinh tế quốc tế của mỗi quốc gia. Sự tăng trƣởng của xuất khẩu đã đóng góp lớn vào việc đạt đƣợc mục tiêu tăng trƣởng kinh tế, cải thiện cán cân thanh toán, ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy sản xuất, tạo công ăn việc làm và thu nhập cho hàng triệu ngƣời lao động. Trong những năm gần đây, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đã đạt tốc độ tăng trƣởng cao, tốc độ tăng trƣởng bình quân của xuất khẩu giai đoạn 2012-2018 là 13,42%; Tổng trị giá xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam năm 2018 đạt 243,48 tỷ USD, tăng 13,2%, tƣơng ứng tăng 28,37 tỷ USD về số tuyệt đối so với năm 2017.

Để đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu cần phải nâng cao chất lƣợng và đa dạng hoá các sản phẩm. Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, khó khăn về vốn là nguyên nhân dẫn đến việc nâng cao chất lƣợng sản phẩm bị hạn chế. Điều này ảnh hƣởng đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm xuất khẩu. Do vậy, muốn đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu, các doanh nghiệp xuất khẩu cần phải huy động tối đa các nguồn vốn trong nền kinh tế, trong đó nguồn vốn tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại là một trong những nguồn vốn hết sức quan trọng.