Luận án tiến sĩ: Kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương do Kiểm toán Nhà nước thực hiện

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI ---------------------------- NGUYỄN THỊ THÚY KIỂM TOÁN HOẠT ĐỘNG VIỆC SỬ DỤNG NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG DO KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC THỰC HIỆN LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÀ NỘI, NĂM 2026 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI ---------------------------- NGUYỄN THỊ THÚY KIỂM TOÁN HOẠT ĐỘNG VIỆC SỬ DỤNG NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG DO KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC THỰC HIỆN CHUYÊN NGÀNH : KẾ TOÁN MÃ SỐ : 9340301 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS,TS. NGUYỄN PHÚ GIANG HÀ NỘI, NĂM 2026 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi thực hiện và không vi phạm về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày tháng năm 2026 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thúy ii LỜI CẢM ƠN Luận án tiến sĩ này là kết quả của một quá trình nghiên cứu nghiêm túc và bền bỉ.

Tuy nhiên, tôi ý thức sâu sắc rằng, đây không chỉ là thành quả của riêng cá nhân tôi mà còn là sự kết tinh từ những đóng góp quý báu của nhiều tập thể và cá nhân. Với tất cả lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn tới các thầy giáo, cô giáo, các nhà khoa học, các cơ quan, doanh nghiệp, bạn bè và đồng nghiệp những người đã tận tình chỉ dẫn, hỗ trợ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án tiến sĩ này. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS, TS. Nguyễn Phú Giang, người hướng dẫn khoa học trực tiếp đã luôn tận tâm, nhiệt huyết và đồng hành cùng tôi trong suốt hành trình nghiên cứu, với những chỉ dẫn quý báu cả về học thuật lẫn tinh thần.

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Thương mại, Viện Đào tạo Sau đại học, Viện Kế toán - Kiểm toán và Bộ môn Kiểm toán đã tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ thiết thực và cung cấp môi trường học thuật chuyên nghiệp giúp tôi hoàn thành tốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận án. Đồng thời, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban Giám hiệu Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh, Khoa Kinh tế và Bộ môn Kế Toán nơi tôi đang công tác đã luôn quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi và hỗ trợ nhiệt tình trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Sự động viên, chia sẻ và giúp đỡ quý báu của tập thể lãnh đạo và đồng nghiệp là nguồn khích lệ to lớn giúp tôi vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành công trình khoa học này. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới gia đình, những người thân yêu đã luôn bên cạnh, tạo điều kiện tốt nhất cả về vật chất lẫn tinh thần để tôi yên tâm học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án tiến sĩ này.

iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC HÌNH VẼ. vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.

viii CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. Tính cấp thiết của đề tài. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Các nghiên cứu về kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương.

Các nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm toán hoạt động liên quan đến sử dụng ngân sách địa phương. Khoảng trống nghiên cứu. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu của luận án. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu định tính.

Phương pháp nghiên cứu định lượng. Những đóng góp mới của luận án. Những đóng góp mới về học thuật, lý luận:. Những đóng góp mới về thực tiễn của luận án.

Kết cấu của luận án .23 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN HOẠT ĐỘNG VIỆC SỬ DỤNG NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG DO KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC THỰC HIỆN. Tổng quan về ngân sách địa phương và việc sử dụng ngân sách địa phương. Khái niệm, bản chất, vai trò của ngân sách địa phương và việc sử dụng ngân sách địa phương. Nội dung, nguyên tắc và quy trình sử dụng ngân sách địa phương.

Cơ sở lý luận về kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương. Khái niệm, bản chất và vai trò của kiểm toán hoạt động. Khái niệm, bản chất và vai trò của kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương. Mục tiêu kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương.

Tiêu chí kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương theo khung 3E. Nội dung kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương.Kiểm toán hoạt động đối với chi thường xuyên của ngân sách địa phương. Kiểm toán hoạt động đối với chi đầu tư phát triển của ngân sách địa phương. Phương pháp kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương.

Phương pháp kiểm toán theo kết quả. Phương pháp kiểm toán theo hệ thống. Phương pháp kiểm toán theo vấn đề. Các lý thuyết nền tảng vận dụng trong nghiên cứu kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương.

Lý thuyết vốn nhân lực (Human Capital Theory). Lý thuyết đại diện (Agency Theory). Lý thuyết thể chế (Institutional Theory). Lý thuyết quản lý công mới – NPM (New Public Management).

Lý thuyết giá trị công (Public Value Theory). Khái quát vận dụng 5 lý thuyết vào mô hình nghiên cứu của luận án .6 Các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương do kiểm toán nhà nước thực hiện .1 Các nhân tố bên trong .2 Các nhân tố bên ngoài. Khái quát mối quan hệ giữa các nhóm nhân tố và hiệu quả kiểm toán hoạt động. Kinh nghiệm quốc tế về kiểm toán hoạt động ngân sách địa phương và bài học kinh nghiệm.1 Kinh nghiệm quốc tế về kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương.

Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam về kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương .54 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .57 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KIỂM TOÁN HOẠT ĐỘNG VIỆC SỬ DỤNG NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG DO KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC VIỆT NAM THỰC HIỆN. Khái quát chung về kiểm toán hoạt động của kiểm toán nhà nước Việt Nam.1 Đặc điểm hoạt động của kiểm toán nhà nước .2 Sự phát triển kiểm toán hoạt động do kiểm toán nhà nước Việt Nam thực hiện. Thực trạng kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương do kiểm toán nhà nước Việt Nam thực hiện. Mục tiêu, trọng tâm kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương do kiểm toán nhà nước Việt Nam thực hiện.

Tiêu chí kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương do kiểm toán nhà nước Việt Nam thực hiện. Nội dung kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương do kiểm toán nhà nước Việt Nam thực hiện. Nội dung kiểm toán số 3.3: Đánh giá công tác quyết toán dự án hoàn thành của tỉnh A có đảm bảo .4 Phương pháp kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương do kiểm toán nhà nước Việt Nam thực hiện. Các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương do kiểm toán nhà nước Việt Nam thực hiện.

Mô hình đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương .2 Giả thuyết nghiên cứu .3 Kết quả nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kiêm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương ở Việt Nam. Đánh giá thực trạng kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương do kiểm toán nhà nước Việt Nam thực hiện. Một số kết quả đạt được trong việc xây dựng tiêu chí, nội dung, phương pháp kiểm toán hoạt động .Một số hạn chế và nguyên nhân .115 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .119 CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN KHỊ HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN HOẠT ĐỘNG VIỆC SỬ DỤNG NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG DO KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC VIỆT NAM THỰC HIỆN. Định hướng phát triển và yêu cầu hoàn thiện kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương.

Định hướng phát triển kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương của kiểm toán nhà nước Việt Nam. Yêu cầu hoàn thiện kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương của kiểm toán nhà nước. Giải pháp hoàn thiện kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương do kiểm toán nhà nước Việt Nam thực hiện .1 Hoàn thiện tiêu chí kiểm toán hoạt động việc sử dựng ngân sách địa phương. Hoàn thiện nội dung kiểm toán trong kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương.

Hoàn thiện phương pháp kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương. Khuyến nghị và điều kiện để thực hiện giải pháp hoàn thiện kiểm toán hoạt động việc sử dụng ngân sách địa phương .1 Về phía Nhà nước.2 Về phía các đơn vị được kiểm toán .3 Về phía kiểm toán nhà nước .4 Về phía kiểm toán viên .145 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .148 KẾT LUẬN CHUNG .149 DANH MỤC BÀI BÁO VÀ CÔNG TRÌNH KHOA HỌC .150 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .152 DANH MỤC PHỤ LỤC.159 vii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 3.1: Biểu đồ mức độ chênh lêch số dự toán và số quyết toán chi thường xuyên và chi đầu tư tỉnh A.2: Biểu đồ so sánh một số tỉnh mức độ chênh lệch số dự toán và số quyết toán chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển của năm N+2.3: Sơ đồ áp dụng mô hình IASSAB 2014 .