Luận án tiến sĩ kinh tế: Hoàn thiện quản lý nhà nước đối với thu-chi ngân sách của thành phố Hải Phòng

BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG NGUYỄN THỊ THANH MAI HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THU-CHI NGÂN SÁCH CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội- Năm 2017 BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG NGUYỄN THỊ THANH MAI HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THU-CHI NGÂN SÁCH CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 62 34 04 10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.NGUYỄN ĐÌNH TÀI Hà Nội- Năm 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Luận án đã sử dụng các số liệu có nguồn gốc rõ ràng, được công bố theo đúng quy định trong quá trình nghiên cứu. Những kết quả nghiên cứu mà luận án đạt được là do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan. Tác giả Nguyễn Thị Thanh Mai LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ, động viên của gia đình, đồng nghiệp, quý Thầy cô, và Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Ban lãnh đạo Trung tâm Tư vấn quản lý và Đào tạo.

Với lòng biết ơn, tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình, đồng nghiệp, quý Thầy cô và Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Ban lãnh đạo cùng tập thể nhân viên Trung tâm Tư vấn quản lý và Đào tạo.Tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo hướng dẫn PGS. Nguyễn Đình Tài đã tận tình giúp đỡ tôi trong công tác nghiên cứu khoa học và hoàn thiện luận án. Tôi xin cảm ơn lãnh đạo các doanh nghiệp; cán bộ, công chức Cục thuế thành phố Hải Phòng; cán bộ, công chức Sở Tài chính Hải Phòng; cán bộ, công chức Thanh tra thành phố Hải Phòng; cán bộ, công chức Sở Kế hoạch và Đầu tư; cán bộ, công chức Cục Thống kê Hải Phòng….đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình điều tra lấy số liệu và thông tin về công tác quản lý thu-chi ngân sách của thành phố Hải Phòng. Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn tới tất cả mọi người đã nhiệt tình giúp đỡ, động viên tôi hoàn thành luận án này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận án Nguyễn Thị Thanh Mai i MỤC LỤC Trang MỤC LỤC i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH vi DANH MỤC CÁC BẢNG vii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ viii PHẦN MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1-TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ 5 NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THU-CHI NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố liên quan 5 đến quản lý nhà nước đối với thu-chi ngân sách địa phương 1.Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố ở nước 5 ngoài liên quan đến quản lý nhà nước đối với thu-chi ngân sách địa phương 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố ở trong 9 nước liên quan đến quản lý nhà nước đối với thu-chi ngân sách địa phương 1. Những vấn đề thuộc đề tài Luận án chưa được các công 23 trình đã công bố nghiên cứu giải quyết 1.

Những vấn đề trọng tâm Luận án sẽ tập trung nghiên cứu 23 giải quyết 1. Phương hướng giải quyết các vấn đề nghiên cứu của Luận án 24 1. Mục tiêu nghiên cứu đề tài Luận án và câu hỏi nghiên cứu 24 1. Đối tượng nghiên cứu và giới hạn phạm vi nghiên cứu 25 1.

Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 25 CHƯƠNG 2-CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI 28 ii VỚI THU-CHI NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG 2. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với thu-chi ngân sách 28 địa phương 2. Ngân sách nhà nước và thu – chi ngân sách điạ phương 28 2. Quản lý nhà nước đố i với thu- chi ngân sách điạ phương 45 2.

Kinh nghiệm về quản lý nhà nước đối với thu-chi ngân sách 66 của một số địa phương 2. Kinh nghiệm của thành phố Hồ Chí Minh 66 2. Kinh nghiệm của thành phố Đà Nẵng 67 2. Kinh nghiệm chống thất thu thuế của thành phố Bắc Kinh, 68 Trung Quốc 2.

Bài học kinh nghiệm cho thành phố Hải Phòng 69 CHƯƠNG 3- THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI 71 THU-CHI NGÂN SÁCH CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 3. Khái quát tình hình phát triể n kinh tế – xã hô ̣i của thành phố 71 Hải Phòng 3. Tiềm năng, thế ma ̣nh trong phát triển kinh tế của thành phố 71 Hải Phòng 3. Cơ cấ u kinh tế và đăc̣ điểm của nền kinh tế thành phố Hải 73 Phòng 3.

Kết quả thu – chi ngân sách của thành phố Hải Phòng 76 3. Kết quả thu ngân sách của thành phố Hải Phòng 76 3. Kết quả chi ngân sách của thành phố Hải Phòng 79 3. Cân đối thu-chi ngân sách của thành phố Hải Phòng 82 3.

Thực tra ̣ng quản lý nhà nước đố i với thu – chi ngân sách của 82 thành phố Hải Phòng 3. Ban hành các văn bản pháp luật về thu-chi ngân sách địa 82 phương của chính quyền thành phố Hải Phòng iii 3. Tổ chức quá trình thu-chi ngân sách của thành phố Hải 88 Phòng 3. Kiểm tra, giám sát quá trình thu-chi ngân sách của thành 100 phố Hải Phòng 3.

Đánh giá quản lý nhà nước đố i với thu – chi ngân sách của 101 thành phố Hải Phòng 3. Nguyên nhân của hạn chế 106 CHƯƠNG 4-GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ 111 NƯỚC ĐỐI VỚI THU-CHI NGÂN SÁCH CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 4. Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước đố i với thu - chi 111 ngân sách của thành phố Hải Phòng đế n năm 2025 4. Bối cảnh và các yếu tố ảnh hưởng tới thu-chi ngân sách và 111 quản lý nhà nước đối với thu-chi ngân sách của thành phố Hải Phòng từ nay đến năm 2025 4.

Đổ i mới quan điểm và phương hướng hoàn thiện quản lý 124 nhà nước đố i với thu – chi ngân sách của thành phố Hải Phòng đến năm 2025 4. Các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đố i với thu – chi 128 ngân sách của thành phố Hải Phòng đến năm 2025 4. Ban hành, sửa đổi, hoàn thiện các quy định của thành phố về 128 thu-chi ngân sách địa phương và quản lý nhà nước đối với thu-chi ngân sách địa phương 4. Nâng cao chất lượng xây dựng dự toán ngân sách địa 130 phương iv 4.

Nâng cao năng lực quản lý của người lãnh đạo, trình độ 131 chuyên môn của cán bộ, công chức trong bộ máy quản lý nhà nước 4. Tăng cường công khai, minh bạch trong quản lý nhà nước 133 đối với thu-chi ngân sách địa phương 4. Tăng cường và nâng cao chất lượng thanh tra, kiểm tra, 134 giám sát thực hiê ̣n thu – chi ngân sách địa phương 4. Tăng cường sự phối hợp giữa các cấp, các ngành và các đơn 136 vị trong công tác quản lý, điều hành thu-chi ngân sách địa phương 4.

Có hình thức khen thưởng, vinh danh và xử phạt thỏa đáng; 139 nâng cao hiệu lực của các văn bản pháp luật 4. Đề cao vai trò giám sát của người dân 140 4. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các 141 đối tượng quản lý 4. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điều 141 hành ngân sách địa phương 4.

Kiến nghị với cơ quan trung ương 142 4. Kiến nghị với Quốc hội 142 4. Kiến nghị với Chính phủ 144 4. Kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ 144 4.

Kiến nghị với Bộ Kế hoạch và Đầu tư 145 4. Kiến nghị với Bộ Tài chính, Tổng cục thuế 145 KẾT LUẬN 146 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ 149 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 150 PHỤ LỤC 160 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Từ viết tắt Cụm từ tiếng Việt DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp nhà nước DT Dự toán DTNS Dự toán ngân sách ĐP Địa phương ĐTNN Đầu tư nước ngoài ĐTPT Đầu tư phát triển ĐTXDCB Đầu tư xây dựng cơ bản GTGT Giá trị gia tăng HĐND Hội đồng nhân dân KT-XH Kinh tế-Xã hội KH Kế hoạch QLNN Quản lý nhà nước NS Ngân sách NSNN Ngân sách nhà nước NSTW Ngân sách trung ương NSĐP Ngân sách địa phương NXB Nhà xuất bản TCC Tài chính công TNCN Thu nhập cá nhân TNDN Thu nhập doanh nghiệp TP Thành phố TTĐB Tiêu thụ đặc biệt TSCĐ Tài sản cố định UBND Ủy ban nhân dân XDCB Xây dựng cơ bản vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Từ viết tắt Cụm từ tiếng Anh Cụm từ tiếng Việt GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm trong nước GRDP Gross Regional Domestic Product Tổng sản phẩm trên địa bàn vii DANH MỤC CÁC BẢNG STT Bảng Tên bảng Trang 1 Bảng 2.1 So sánh giữa lập NS truyền thống với lập NS có 51 MTEF 2 Bảng 3.1 Mô ̣t số chỉ tiêu kinh tế -xã hội chủ yếu 5 năm 2011- 75 2015 3 Bảng 3.2 Chi NSĐP giai đoạn 2011-2015 79 4 Bảng 3.3 Vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư giai đoạn 2011- 80 2015 5 Bảng 3.4 Thu-chi NSĐP giai đoạn 2011-2015 82 6 Bảng 3.5 Kết quả giảm thất thu NS giai đoạn 2011-2015 93 7 Bảng 3.6 Nợ đọng thuế của Hải Phòng giai đoạn 2011-2015 94 8 Bảng 3.7 Kết quả kiểm soát chi ĐT XDCB của KBNN Hải 97 Phòng từ năm 2010-2015 9 Bảng 3.8 Kết quả kiểm soát chi thường xuyên của KBNN Hải 98 Phòng giai đoạn 2011-2015 10 Bảng 3.9 Kết quả thanh tra, kiểm tra của ngành thuế giai 101 đoạn 2011-2015 11 Bảng Kết quả thanh tra việc thanh quyết toán đầu tư 101 3.10 XDCB giai đoạn 2011-2015 12 Bảng Tổng hợp kết quả điều tra công tác thẩm tra và phê 104 3.11 chuẩn dự toán của HĐND xã 13 Bảng 4.1 Chỉ tiêu KT-XH chủ yếu bình quân năm và đến năm 122 2020 của thành phố Hải Phòng viii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ STT Sơ đồ Tên sơ đồ Trang 1 Sơ đồ 1.1 Mô hình nghiên cứu tổng quát Luận án 27 2 Sơ đồ 2.1 Hệ thống NS của Hoa Kỳ 29 3 Sơ đồ 2.2 Hệ thống NS của Trung Quốc 30 4 Sơ đồ 2.3 Hệ thống NSNN của Việt Nam 30 5 Sơ đồ 2.4 Cấ u trúc thu NSĐP 36 6 Sơ đồ 2.5 Cấ u trúc chi NSĐP 42 7 Sơ đồ 2.6 QLNN đối với thu-chi NSĐP 49 8 Sơ đồ 2.