Luận án tiến sĩ: Giải pháp phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập ở Việt Nam

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan toàn bộ nội dung nghiên cứu trong luận án là kết quả làm việc miệt mài, nghiêm túc của tập thể nhà khoa học đƣợc phân công hƣớng dẫn và nghiên cứu sinh. Các số liệu, kết quả nghiên cứu đƣợc thu thập, trình bày, mô tả, phân tích và minh họa trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác. Hà Nội, ngày tháng 6 năm 2019 Nghiên cứu sinh ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành Luận án này, bên cạnh sự cố gắng và nỗ lực của bản thân, tác giả đã nhận đƣợc sự động viên, giúp đỡ từ nhiều tổ chức, cá nhân: Trƣớc tiên, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn động viên, chia sẻ và tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt để tác giả hoàn thành luận án. Tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới hai giảng viên hƣớng dẫn khoa học là TS.

Vũ Xuân Dũng và TS. Sự hƣớng dẫn tận tình, những định hƣớng quý báu của các thầy đã tạo điều kiện thận lợi và giúp đỡ nghiên cứu sinh trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tác giả cũng bày tỏ lòng cảm ơn tới các Thầy cô trong Hội đồng đánh giá chuyên đề, Hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ cấp bộ môn và các nhà khoa học tham gia phản biện kín đã có những nhận xét, góp ý về mặt chuyên môn để tác giả hoàn thành luận án này. Nhân dịp này, tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô, cán bộ nhân viên Bộ môn Tài chính doanh nghiệp, Khoa Tài chính ngân hàng, Khoa Sau đại học, Ban Giám hiệu trƣờng Đại học Thƣơng mại đã luôn quan tâm, tạo điều kiện cho nghiên cứu sinh hoàn thành luận án.

Hà Nội, ngày tháng 5 năm 2019 Nghiên cứu sinh iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG .viii DANH MỤC HÌNH. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đóng góp nghiên cứu dự kiến đạt đƣợc .1 Những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận. Những đóng góp mới về mặt thực tiễn.

Kết cấu luận án. 5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu .Những nghiên cứu về xu thế giao quyền tự chủ tài chính.Những nghiên cứu về đầu tƣ ngân sách Nhà nƣớc. Những nghiên cứu về khai thác, huy động nguồn lực tài chính từ xã hội hóa giáo dục đại học.

Các nghiên cứu về mối quan hệ giữa huy động và sử dụng nguồn lực tài chính. Khoảng trống nghiên cứu và định hƣớng nghiên cứu của luận án. Phƣơng pháp nghiên cứu. 18 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1:.

21 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH CHO GIÁO DỤC ĐẠI HỌC CÔNG LẬP. Khái quát về giáo dục đại học công lập. Khái niệm về giáo dục đại học và giáo dục đại học công lập. Phân loại các cơ sở giáo dục đại học.

Vai trò của các cơ sở giáo dục đại học công lập trong hệ thống giáo dục đại học. Nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập. Khái niệm về nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập. Phân loại nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập.

Phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập. Khái niệm về phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập. Tiêu chí đánh giá sự phát triển NLTC cho giáo dục đại học công lập. Nguyên tắc phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập.

Các yếu tố ảnh hƣởng đến phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập. Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam trong phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập. Kinh nghiệm về phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập. Một số bài học về phát triển nguồn tài chính cho giáo dục đại học công lập Việt Nam.

56 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 59 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH CHO GIÁO DỤC ĐẠI HỌC CÔNG LẬP Ở VIỆT NAM. Khái quát về giáo dục đại học công lập ở Việt Nam .Mô hình quản lý giáo dục đại học công lập. Thực trạng về quy mô của các cơ sở giáo dục đại học công lập.

Thực trạng về chất lƣợng đào tạo của giáo dục đại học công lập. Thực trạng về đầu tƣ ngân sách nhà nƣớc cho giáo dục đại học công lập. Tình hình phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập ở Việt Nam. Tình hình phát triển nguồn lực tài chính của nhóm các cơ sở giáo dục đại học công lập tự chủ một phần về tài chính.

Tình hình phát triển nguồn lực tài chính của nhóm cơ sở giáo dục đại học công lập tự chủ hoàn toàn về tài chính. Kiểm định sự ảnh hƣởng của các yếu tố đến phát triển nguồn lực tài chính cho giáo v dục đại học công lập ở Việt Nam. Mô hình nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu. Mô tả biến, thang đo, mẫu khảo sát và thu thập dữ liệu.

Phân tích thống kê mô tả, EFA và Cronbach’s Alpha. Phân tích tƣơng quan và hồi quy. Kiểm định T-test, oneway anova. Đánh giá chung về thực trạng phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập ở Việt Nam.

Các kết quả đạt đƣợc. Một số hạn chế và nguyên nhân. 114 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. 121 CHƢƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH CHO GIÁO DỤC ĐẠI HỌC CÔNG LẬP Ở VIỆT NAM.

Quan điểm, định hƣớng và mục tiêu phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập ở Việt Nam. Quan điểm về phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập. Định hƣớng, mục tiêu phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập. Các giải pháp phát triển nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập ở Việt Nam.

Nhóm giải pháp về đổi mới chính sách của Nhà nƣớc nhằm tăng cƣờng huy động và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực tài chính cho giáo dục đại học công lập. Nhóm giải pháp về đổi mới công tác huy động, quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính của các cơ sở GDĐHCL .140 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4.153 KẾT LUẬN CHUNG .154 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .157 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ Viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt ADB The Asian Development Bank Ngân hàng phát triển Châu á BHXH Bảo hiểm xã hội BHYT Bảo hiểm y tế Bộ KH&ĐT Bộ Kế hoạch và đầu tƣ CNH,HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CPĐV Chi phí đơn vị CBVC Cán bộ viên chức CTMTQG Chƣơng trình mục tiêu quốc gia CLC Chất lƣợng cao CSVC Cơ sở vật chất DN Doanh nghiệp ĐH,CĐ Đại học, Cao đẳng ĐHCL Đại học công lập FDI Foreign Direct Investment Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài ĐVSN Đơn vị sự nghiệp ISI Institute for Scientific Tạp chí khoa học quốc tế Information GD Giáo dục GDĐH Giáo dục đại học GD&ĐT Giáo dục và đào tạo GDĐHCL Giáo dục đại học công lập GDP Gross domestic product Tổng thu nhập quốc nội GV Giảng viên GS Giáo sƣ KHCN Khoa học công nghệ KT-XH Kinh tế xã hội HDI Human Development Index Chỉ số phát triển con ngƣời vii HP Học phí HS-SV Học sinh – sinh viên NCKH Nghiên cứu khoa học NCS Nghiên cứu sinh NLTC Nguồn lực tài chính NSNN Ngân sách Nhà nƣớc PGS Phó giáo sƣ POHE Profession-Oriented Phát triển GDĐH theo định hƣớng Higher Education ứng dụng nghề nghiệp PFIEV Programme de Formation Chƣơng trình đào tạo kỹ sƣ chất d’Ingénieurs d’Excellence au lƣợng cao tại Việt Nam Vietnam ODA Official Development Hỗ trợ phát triển chính thức Assistance CDIO Conceive - Design - Implement Quy trình đào tạo căn cứ chuẩn - Operate đầu ra OECD Organization for Economic Co- Tổ chức Hợp tác và phát triển operation and Development kinh tế TNDN Thu nhập doanh nghiệp TSCĐ Tài sản cố định SV Sinh viên UBND Ủy ban nhân dân UNESCO Nations Educational Scientific Tổ chức Giáo dục - Khoa học và and Cultural Organization Văn hóa của Liên hợp quốc UNICEF United Nations Children's Fund Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc XDCB Xây dựng cơ bản XHCN Xã hội chủ nghĩa WB World Bank Ngân hàng thế giới viii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Chia sẻ chi phí trong GDĐH Mỹ (năm 2000) .2: Mức độ tự chủ tài chính trong GDĐHCL ở một số quốc gia .1: Số lƣợng GV các cơ sở GDĐHCL phân theo trình độ chuyên môn giai đoạn 2006-2017 .2: Cơ cấu kinh phí NSNN đầu tƣ cho các cơ sở GDĐHCL giai đoạn 2012- 2017 .3: Mức tăng trƣởng tuyệt đối nguồn NSNN đầu tƣ cho các cơ sở GDĐHCL giai đoạn 2012-2017 .4: Tốc độ tăng trƣởng quy mô nguồn NSNN đầu tƣ cho các cơ sở GDĐHCL giai đoạn 2012-2017 .5: Cơ cấu NLTC tại nhóm cơ sở GDĐHCL tự chủ một phần về tài chính giai đoạn 2012-2017 .6: Mức tăng trƣởng tuyệt đối NLTC tại nhóm cơ sở GDĐHCL tự chủ một phần về tài chính giai đoạn 2012-2017 .7: Tốc độ tăng trƣởng các NLTC tại nhóm cơ sở GDĐHCL tự chủ một phần về tài chính giai đoạn 2012-2017 .8: Hệ số tự bền vững về tài chính tại nhóm cơ sở GDĐHCL tự chủ một phần về tài chính giai đoạn 2012-2017 .9: Hệ số tự chủ về tài chính tại nhóm cơ sở GDĐHCL tự chủ một phần về tài chính giai đoạn 2012-2017 .10: Cơ cấu NLTC tại nhóm cơ sở GDĐHCL tự chủ hoàn toàn về tài chính giai đoạn 2012-2017 .11: Mức tăng trƣởng tuyệt đối NLTC tại nhóm cơ sở GDĐHCL tự chủ hoàn toàn về tài chính giai giai đoạn 2012-2017 .12: Tốc độ tăng trƣởng các NLTC tại nhóm cơ sở GDĐHCL tự chủ hoàn toàn về tài chính giai giai đoạn 2012-2017 .13: Hệ sô tự bền vững về tài chính nhóm cơ sở GDĐHCL tự chủ hoàn toàn về tài chính giai đoạn 2012-2017 .14: Hệ số tự chủ về tài chính nhóm cơ sở GDĐHCL tự chủ hoàn toàn về tài chính giai đoạn 2012-2017 .15: Mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu .16: Cơ cấu SV theo chuyên ngành đào tạo .17: Cơ cấu gia đình SV theo nơi cƣ trú .18: Thống kê mô tả mức thu nhập bố - mẹ SV. Đánh giá của SV về sự phù hợp của HP năm học 2017-2018.20: Mức HP kỳ vọng .21: Kiểm định KMO and Bartlett's .22: Bảng giải thích phƣơng sai tổng .