Cơ sở khoa học hoàn thiện chính sách tiền lương Việt Nam trong kinh tế thị trường định hướng XHCN

1 MỤC LỤC Danh mục các chữ viết tắt Danh mục bảng, biểu, sơ đồ, hình vẽ Tóm tắt luận văn MỞ ĐẦU……………………………………………………………………. 1 Chương 1 - CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TIỀN LƯƠNG TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM. Lý luận chung về tiền lương và chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường………………………………………………………………………………. Sự phát triển lý luận tiền công (tiền lương) của C.

Chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường……………………………. Cơ sở hình thành và hoàn thiện chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và sự cần thiết hoàn thiện chính sách tiền lương ở Việt Nam……………………………………………………………………………. Cơ sở hình thành chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường định 26 hướng XHCN ở Việt Nam……………………………………………………. Sự cần thiết hoàn thiện chính sách tiền lương ở Việt Nam………………… 33 1.

Kinh nghiệm một số nước trong giải quyết chính sách tiền lương………… 39 1. Kinh nghiệm của Trung Quốc…………………………………………………. Kinh nghiệm của Thái Lan…………………………………………………………… 44 1. Những bài học rút ra cho Việt Nam………………………………………………… 46 Chương 2 - THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI VÀ HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TIỀN LƯƠNG TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM……………………………………………………………… 48 2.

Khái quát tình hình cải cách tiền lương trong quá trình chuyển sang kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam……………………………………. Cải cách tiền lương năm 1985……………………………………………………… 48 2. Cải cách tiền lương năm 1993………………………………………………………. Cải cách tiền lương năm 2004.

Thực trạng chính sách tiền lương hiện nay. Về tiền lương tối thiểu………………………………………………………………… 66 2. Về quan hệ tiền lương (tối thiểu - trung bình - tối đa). Về hệ thống thang lương, bảng lương……………………………………………… 69 2.

Về các chế độ phụ cấp………………………………………………………………… 70 2. Về cơ chế quản lý tiền lương và thu nhập………………………………………… 70 2. Đánh giá chung về thực trạng chính sách tiền lương hiện nay ………………… 70 2. Những mặt hạn chế của chính sách tiền lương hiện hành………………………… 71 2.

Nguyên nhân của các hạn chế và những vấn đề đặt ra………………………… 76 Chương 3 - QUAN ĐIỂM, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TIỀN LƯƠNG TRONG NÈN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM…………………………………. Các quan điểm hoàn thiện chính sách tiền lương………. Chính sách tiền lương phải đảm bảo thực hiện đúng nguyên tắc phân phối theo lao động ……………………………………………. Chính sách tiền phải dựa trên quan điểm coi việc trả lương đúng cho người lao động là thực hiện đầu tư cho phát triển, tạo động lực phát triển KT - XH…………… 82 3.

Chính sách tiền lương phải phù hợp với cơ chế thị trường định hướng XHCN… 83 3. Chính sách tiền lương là một công cụ quan trọng trong quản lý vĩ mô, kích 83 thích phát triển KT – XH…………………………………………………………………… 3. Nhà nước có vai trò quan trọng trong hoàn thiện chính sách tiền lương ở Việt 83 Nam……………………………………………………………………………………………… 3. Phương hướng hoàn thiện chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam…………………………………………….

Phương hướng phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt 84 3 Nam……………. Phương hướng hoàn thiện chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam……………………………………………………………… 92 3. Các giải pháp hoàn thiện chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường 97 định hướng XHCN ở Việt Nam…………………………………………………. Đổi mới nhận thức về tiền lương, tiền công trong nền kinh tế thị trường 97 định hướng XHCN ở Việt Nam……………………………………………………….

Bổ sung, sửa đổi, hoàn thiện các quy định pháp luật về tiền lương, tiền 98 công phù hợp với cơ chế thị trường định hướng XHCN…………………………… 3. Từng bước xây dựng các cơ chế, chính sách tiền lương mà trước hết là 102 tiền lương khu vực doanh nghiệp và các đơn vị sự nghiệp do thị trường quyết định………………………………………………………………………………………… 3. Các giải pháp khác có liên quan………………………………………………. 103 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 105 KẾT LUẬN………………………………………………………………………….

107 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO CÁC PHỤ LỤC 4 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT APEC Cộng đồng kinh tế các nước châu Á - Thái bình dương ASEAN Hiệp hội các nước Đông Nam Á BHXH Bảo hiểm xã hội CNXH Chủ nghĩa xã hội CNTB Chủ nghĩa tư bản CNTB Chủ nghĩa tư bản GDP Tổng sản phẩm trong nước ILO Tổ chức Lao động quốc tế KT – XH Kinh tế - xã hội NSLĐ Năng suất lao động NSNN Ngân sách nhà nước TBCN Tư bản chủ nghĩa TW Trung ương XHCN Xã hội chủ nghĩa UNDP Tổ chức phát triển liên hiệp quốc WB Ngân hàng thế giới WTO Tổ chức Thương mại quốc tế 5 DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ I.1: Đường cầu lao động dốc xuống.2: Đường cung lao động trong quan điểm của kinh tế học cổ điển.3: Đường cung lao động theo quan điểm của kinh tế học Keynes.4: Đường cung lao động theo quan điểm của kinh tế học tân cổ điển.1: Tốc độ tăng tiền lương tối thiểu, chỉ số giá tiêu dùng và GDP các năm 2004 – 2008.1: Tiêu chuẩn lương tối thiểu tháng các tỉnh, thành phố trực thuộc TW, thành phố ở Trung Quốc.2: Tiền lương tối thiểu ngày năm 2008 (Thái Lan).1: Bảng lương kèm theo Nghị định số 235/HĐBT ngày 19/8/1985 (trích).2: Tiền lương tối thiểu, chỉ số giá tiêu dùng và GDP từ 2004 đến 2008.3: So sánh mức tăng các bậc lương tối thiểu - trung bình - tối đa.1: Mức lương tối thiểu theo tính toán và đề xuất cho các năm 2008 – 2012.2: Lộ trình thống nhất tiền lương tối thiểu trong các doanh nghiệp. i MỞ ĐẦU Chính sách tiền lương có vai trò rất quan trọng trong đối với phát triển KT- XH đất nước. Những năm qua, Đảng và nhà nước đã thường xuyên quan tâm cải tiến, hoàn thiện chính sách tiền lương, thực hiện tăng lương qua đó phần nào cải thiện đời sống của người hưởng lương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế đât nước. Mặc dù vậy chính sách tiền lương nước ta hiện còn nhiều tồn tại, hạn chế bất cập như: tiền lương trong khu vực nhà nước còn thấp chưa bảo đảm cho người hưởng lương, đặt biệt là cán bộ, công chức, viên chức sống được bằng tiền lương ở mức trung bình khá trong xã hội, tiền lương chưa phù hợp và theo kịp với cơ chế thị trường, chưa tạo điều kiện thu hút được người tài, người làm việc giỏi, chính sách tiền lương chưa góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường lao động… Luận văn này tập trung hệ thống hoá những vấn đề lý luận về tiền lương và chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam; đánh giá thực trạng tình hình đổi mới và hoàn thiện chính sách tiền lương ở Việt Nam, từ đó nêu ra các quan điểm, phương hướng giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta.

Nội dung luận văn gồm 3 chương: - Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn hoàn thiện chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam. - Chương 2: Thực trạng đổi mới và hoàn thiện chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam. - Chương 3: Quan điểm, phương hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam. ii Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TIỀN LƯƠNG TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM Nội dung chương 1 trình bày sự phát triển lý luận tiền lương của trường phái kinh tế cổ điển Anh bắt đầu từ W.

Ricardo, các lý thuyết tiền lương của trường phái tân cổ điển và lý luận tiền công (tiền lương) của C. Trên cơ sở phê phán, kế thừa và phát triển lý luận tiền lương trường phái cổ điền Anh, C. Mác đã vạch rõ bản chất bóc lột của tiền lương trong chủ nghĩa tư bản và nêu rõ tiền lương là giá cả của hàng hoá sức lao động, là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động. Tiền lương là giá trị của toàn bộ các tư liệu sinh hoạt cần thiết để sản xuất và tái sản xuất sức lao động, để duy trì đời sống của người công nhân bao gồm giá trị những tư liệu sinh hoạt để duy trì cuộc sống của bản thân người công nhân, của con cái họ và chi phí đào tạo.

Mác cũng đã chỉ rõ những nhu cầu thiết yếu của người lao động và phương thức thoả mãn những nhu cầu đó là một sản phẩm của lịch sử và phụ thuộc phần lớn vào trình độ văn minh của mỗi quốc gia, do đó tiền lương luôn luôn bao hàm yếu tố lịch sử và tinh thần. Trên cơ sở định nghĩa tiền lương của ILO, khái niệm chính sách tiền lương, chương này đã phân tích cụ thể những nội dung, yêu cầu của chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường như: chính sách tiền lưong phản ánh những yêu cầu quy luật của kinh tế thị trường (quy luật giá trị, quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh, quy luật tối đa hoá lợi ích); chính sách tiền lương là công cụ điều tiết phân phối thu nhập; chính sách tiền lương chỉ phù hợp với từng giai đoạn do đó nó luôn luôn phải được cải tiến, hoàn thiện. iii Cơ sở lý thuyết là học thuyết của C. Mác về tiền lương; cơ sở thực tiễn với các yếu tố: trình độ phát triển sản xuất và NSLĐ; hệ thống nhu cầu tối thiểu của người lao động và yêu cầu đảm bảo tái sản xuất sức lao động của tiền lương; tình hình thị trường: các yếu tố cung cầu, tiền tệ… ; mục tiêu phát triển KT - XH từng giai đoạn, tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ và công bằng xã hội ; sử dụng nhân tài, luân chuyển sức lao động trong điều kiện hội nhập quốc tế… và cơ sở pháp lý Bộ Luật Lao động (được bổ sung, sửa đổi) và Pháp lệnh cán bộ, công chức (được bổ sung sửa đổi) là các căn cứ để hình thành và hoàn thiện chính sách tiền lương trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam.

Yêu cầu hình thành và phát triển thị trường sức lao động; những mâu thuẫn, bất cập trong chính sách tiền lương hiện tại; yêu cầu của quá trình tái sản xuất và tái sản xuất sức lao động; vấn đề giữa tiến bộ và giải quyết công bằng xã hội; toàn cầu hoá và yêu cầu của quá trình hội nhập đã đặt ra các yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện chính sách tiền lương ở Việt Nam.