Luận án TS Nguyễn Thị Thu Hà: Kinh tế xanh Hàn Quốc và bài học Việt Nam

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ THU HÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH CỦA HÀN QUỐC VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế Mã số: 62 31 01 06 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Thị Kim Chi 2. Trần Thị Lan Hương HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Hà MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH .Tình hình nghiên cứu về khái niệm và đặc điểm của kinh tế xanh. Tình hình nghiên cứu về sự phát triển kinh tế xanh và kinh nghiệm của Hàn Quốc. Tính hình nghiên cứu về kinh tế xanh ở Việt Nam. Đánh giá công trình nghiên cứu trong, ngoài nước và hướng tiếp cận của Luận án.

Đánh giá công trình nghiên cứu trong và ngoài nước. Hướng tiếp cận của luận án .20 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH. Cở sở lý luận về phát triển kinh tế xanh. Một số khái niệm cơ bản.

Đặc điểm và tiêu chí đánh giá một nền kinh tế xanh. Vai trò của phát triển kinh tế xanh. Các điều kiện chủ yếu nhằm phát triển kinh tế xanh. Cơ sở thực tiễn về phát triển kinh tế xanh.

Nhu cầu phát triển kinh tế xanh trên thế giới hiện nay. Bối cảnh để phát triển kinh tế xanh của Hàn Quốc. Quan niệm phát triển kinh tế xanh Hàn Quốc .54 Chương 3 PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH Ở HÀN QUỐC TỪ NĂM 2008 ĐẾN 2016. Chiến lược và các kế hoạch phát triển kinh tế xanh của Hàn Quốc.

Điều kiện để phát triển kinh tế xanh ở Hàn Quốc. Thực trạng phát triển kinh tế xanh ở Hàn Quốc. Thực trạng bảo vệ môi trường, xây dựng xã hội carbon thấp. Xây dựng nền kinh tế xanh, công nghệ xanh.

Cải thiện chất lượng cuộc sống theo hướng xanh hơn. Đánh giá chung về phát triển kinh tế xanh ở Hàn Quốc. Kết quả đạt được về phát triển kinh tế xanh ở Hàn Quốc. Hạn chế và nguyên nhân về phát triển kinh tế xanh ở Hàn Quốc.

100 Chương 4 MỘT SỐ GỢI Ý CHO VIỆT NAM TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH TỪ KINH NGHIỆM HÀN QUỐC. Phát triển kinh tế xanh ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay .Nhận thức về phát triển kinh tế xanh ở Việt Nam. Sự cần thiết phải chuyển đổi sang kinh tế xanh ở Việt Nam. Cơ hội và thách thức khi Việt Nam phát triển kinh tế xanh.

Điểm tương đồng và khác biệt của Việt Nam và Hàn Quốc trong phát triển kinh tế xanh. Điểm tương đồng. Điểm khác biệt:. Bài học kinh nghiệm từ phát triển kinh tế xanh ở Hàn Quốc.

Bài học về việc thiết lập các cơ sở pháp lý cho phát triển kinh tế xanh. Phát triển kinh tế xanh cần sự đồng thuận cao của người dân. Đảm bảo tài chính cho phát triển kinh tế xanh. Chú trọng đến hiệu quả kinh tế của các chính sách phát triển kinh tế xanh 136 4.5 Bài học từ một số hạn chế trong phát triển kinh tế xanh của Hàn Quốc.

Đề xuất giải pháp phát triển kinh tế xanh ở Việt Nam trong giai đoạn tới từ kinh nghiệm Hàn Quốc. 148 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Hợ tác inh tế Châu - Thái Bình Duong (Asia-Pacific Economic APEC Cooperation) Hiệp hội các quốc gia Đông Nam (Association of Southeast Asian ASEAN Nations) ASEM Họi nghị thuợng đ nh - Âu (Asia-Europe Summit) BAU inh doanh Thông thường (Business as usual) CDM Co chế hát triển sạch (Clean Development Mechanism) Cơ quan Triển khai Năng lượng Sạch (Clean Energy deplopment CEDA Agency) CPI Ch số Giá tiêu dùng (Consumer price index) EACP Đối tác hí hạu Đông (East Asia Climate Partnership) Đầu tư để sản xuất các hàng hoá – dịch vụ (environmental goods and EGSS services sector) EU Liên minh châu Âu (European Union) GDP Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) GGEI Ch số kinh tế xanh toàn cầu (Green Global Economic Indicators) GGGI Viẹn Tang truởng xanh toàn cầu (Global Green Growth Institute) GHGs Khí nhà kính (green house gases) IMF Quỹ Tiền tệ Quốc tế (International Monetary Fund) ODA Hỗ trợ phát triển chính thức (Official Development Assistance) Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (Organization for Economic OECD Cooperation and Development) Uỷ ban tổng thống về tăng trưởng xanh (Presidency Commission on PCGG Green Growth) R&D Nghiên cứu và phát triển (research & development ) Công ước khung của Liên hợ quốc về biến đổi khí hậu (United UNFCCC Nations Framework Convention on Climate Change) y ban kinh tế x họi Liên Hiẹ uốc khu vực Châu Á Thái Bình UNESCAP Duong (United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific) Nhóm quản lý môi trường Liên hợp quốc (United Nations UNEMG Environment Management Group) Chương trình Môi trường của Liên Hợp Quốc (United Nations UNEP Environment Program). WB Ngân hàng Thế giới (World Bank) DANH MỤC CÁC BẢNG BẢNG NỘI DUNG TRANG Bảng 2.1 Các bước chuyển đổi từ nền kinh tế “nâu” sang “xanh 28 Bảng 2.2 Các ch số đánh giá nền kinh tế xanh 31 Bảng 3.1 Ba trụ cột và 10 định hướng chính sách phát triển kinh tế 56 xanh trong Chiến lược tăng trưởng xanh và kế hoạch 5 năm lần thứ nhất của Hàn Quốc Bảng 3.2 Những tiêu chí thực hiện kế hoạch tăng trưởng xanh 5 năm 58 lần thứ nhất của Hàn Quốc (2009-2013) Bảng 3.3 3 trụ cột, 5 định hướng và 20 nhiệm vụ cơ bản của Chiến 60 lược và kế hoạch tăng trưởng xanh lần thứ 2 của Hàn quốc (2014-2018) Bảng 3.4 Chi tiêu ngân sách cho tăng trưởng xanh của Hàn Quốc giai 68 đoạn 2009-2013 Bảng 3. Chứng nhận sản phẩm thân thiện với môi trường của Hàn 86 Quốc Bảng 3.

Chứng nhận sản phẩm thân thiện của Hàn Quốc 87 Bảng 3.7 Việc làm xanh ở Hàn Quốc giai đoạn 2009-2013 98 Bảng 4.1 Sản luợng khai thác mọt số loại tài nguyen quan trọng ở 120 nuớc ta giai đoạn 2011 - 2014 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ HÌNH NỘI DUNG TRANG Hình 3.1 Cơ cấu tổ chức cho tăng trưởng xanh 66 Hình 3.2 Lượng giảm phát thải KNK mỗi năm của Hàn Quốc 77 Hình 3.3 Chi tiêu R&D cho các dự án liên công nghệ 83 Sự thay đổi thứ hạng cạnh tranh toàn cầu của Hàn Quốc về Hình 3.4 84 khoa học và công nghệ giai đoạn 2008-2013 Thay đổi phát thải nhà kính ở một số quốc gia tính trên đơn Hình 3.5 94 vị GDP (%) Mức độ sử dụng năng lượng, nước, rác thải của người dân Hình 3.6 95 Hàn Quốc giai đoạn 2007-2012 Hình 3.7 Thay đổi mức tiêU dùng năng lượng giai đoạn 2005-2014 96 Sự chệch hướng của phát thải nhà kính so với mức thông Hình 3. 105 thường (BAU) Hình 4.1 Co cấu nguồn điẹn của Viẹt Nam nam 2015 121 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thế giới hiện đang đứng trước những vấn đề hết sức cấp bách và nan giải như: sự nóng lên toàn cầu dẫn đến băng tan ở hai cực, mực nước biển dâng cao nguy cơ nhấn chìm một số quốc gia ven biển và phá hoại hệ sinh thái khu vực đe dọa đời sống sinh vật ở đới lạnh, sự ô nhiễm môi trường, thủng tầng ozon, biến đổi khí hậu, … ảnh hưởng trực tiế đến sự sống của loài người. Đồng thời, để theo đuổi giấc mơ tăng trưởng ngày càng cao, các quốc gia trên thế giới đ không ngừng khai thác tài nguyên thiên nhiên, chặt phá rừng, với lý thuyết giả định các nguồn lực là vô hạn.

Các nhà máy, công trình xây dựng, khí thải từ các hương tiện giao thông,. đ và đang thay đổi cả bầu khí quyển và đe dọa sự sống toàn cầu. Với tốc độ khai thác tài nguyên thiên nhiên tăng 80% trong vòng 30 năm gần đây, nhiều nhà khoa học dự đoán đến năm 2050, Trái Đất sẽ không còn dự trữ tài nguyên. Sự tuyệt chủng của các loài động vật trên thế giới đang ở mức báo động.

Nồng độ CO2 cao k lục ở mức 420 ppm, sự ấm lên toàn cầu và những hậu quả không lường trước của nó đang là mối quan tâm của toàn thế giới. Các hậu quả trên đ không được dự báo trước và sự khắc phục có phần chậm chạp của các quốc gia trên thế giới. Với các hệ lụy nghiêm trọng đó, xu hướng mới để phát triển kinh tế mà vẫn bảo đảm bảo vệ môi trường đang được các quốc gia theo đuổi đó là mô hình “Kinh tế xanh”. Kinh tế xanh là nền kinh tế nâng cao đời sống của con người và cải thiện công bằng xã hội, đồng thời giảm thiểu đáng kể những rủi ro môi trường và những thiếu hụt sinh thái.

Phát triển xanh (Green Development) chính là công cụ cần thiết để hướng tới nền kinh tế xanh đó. Tăng trưởng xanh là thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế đồng thời đảm bảo các nguồn tài sản tự nhiên tiếp tục cung cấp các tài nguyên và dịch vụ môi trường thiết yếu cho cuộc sống của chúng ta. Để thực hiện điều này, tăng trưởng xanh phải là nhân tố xúc tác trong việc đầu tư và đổi mới, là cơ sở cho sự tăng trưởng bền vững và tăng cường tạo ra các cơ hội kinh tế mới. Những nước đi đầu trong phát triển kinh tế xanh có Đức, Nhật Bản, Singapor và đặc biệt là Hàn Quốc.

Với xuất hát điểm là một quốc gia nghèo nàn về tài 1 nguyên thiên nhiên, môi trường sống của Hàn Quốc bị hủy hoại chóng mặt do khí thải của các nhà máy, hương tiện giao thông,… Hàn Quốc đ nhận thức được điều nguy hại này, họ đ á dụng những chính sách phát triển kinh tế xanh với mục tiêu giảm bớt sự tác động tiêu cực của các hoạt động kinh tế đến môi trường, đồng thời vẫn duy trì tăng trưởng kinh tế. Kể từ năm 2008 đến nay sau gần một thập niên thực hiện phát triển kinh tế xanh, Hàn Quốc đ gặt hái được nhiều thành công trong phát triển kinh tế, xã hội và môi trường. Kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh của Hàn Quốc đ đem lại nhiều bài học quý giá cho các nước đang hát triển trong đó có Việt Nam. Việt Nam đi theo con đường phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các ngành công nghiệp nặng tăng nhanh trong những năm gần đây.