Luận án: Quản lý ngân sách đầu tư quỹ khoa học và công nghệ - Lê Văn Đức

BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG LÊ VĂN ĐỨC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ CHO CÁC QUỸ PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội - Năm 2019 BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG LÊ VĂN ĐỨC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ CHO CÁC QUỸ PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 9 31 01 10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1.TS LÊ XUÂN BÁ 2. NGUYỄN NGỌC SONG Hà Nội - Năm 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi; các thông tin, số liệu đảm bảo trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, chưa được công bố trong bất cứ công trình khoa học nào khác. Tác giả luận án Lê Văn Đức MỤC LỤC Trang DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. i DANH MỤC BẢNG .ii DANH MỤC BIỂU ĐỒ .ii DANH MỤC SƠ ĐỒ .ii MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của luận án. Mục đích và ý nghĩa nghiên cứu của đề tài luận án. Kết cấu luận án. 3 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ CHO CÁC QUỸ PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ.

Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Các công trình nghiên cứu về quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Các công trình nghiên cứu về chính sách phát triển khoa học công nghệ nói chung và chính sách cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ nói riêng. Các công trình nghiên cứu về quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ nói chung và quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho quỹ phát triển khoa học và công nghệ nói riêng.

Tổng hợp đánh giá những vấn đề chưa được giải quyết và những vấn đề luận án sẽ tập trung nghiên cứu giải quyết. Phương hướng giải quyết các vấn đề nghiên cứu của luận án. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu của đề tài luận án. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài luận án.

Cách tiếp cận, phương pháp và giả thuyết nghiên cứu. Khung phân tích luận án. 25 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ CHO CÁC QUỸ PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ. Các quỹ phát triển khoa học và công nghệ.

Khái niệm, đặc điểm quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Phân loại Quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Vai trò của Quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Đầu tư vốn từ ngân sách nhà nước cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ.

Những lý thuyết có liên quan đến đầu tư phát triển khoa học và công nghệ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Khái niệm, chủ thể, khách thể, đối tượng, công cụ, nội dung quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Các tiêu chí đánh giá hoạt động quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ.

Các yếu tố tác động đến quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Kinh nghiệm quốc tế về quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ và bài học cho Việt Nam. Quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ một số nước trên thế giới. Những bài học rút ra cho Việt Nam từ kinh nghiệm nước ngoài.

69 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ CHO CÁC QUỸ PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM. Khái quát thực trạng các quỹ phát triển khoa học và công nghệ ở Việt Nam. Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia Việt Nam. Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương Việt Nam.

Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ ở Việt Nam hiện nay. Thực trạng chủ trương, chính sách chung của Đảng và Nhà nước về đầu tư ngân sách nhà nước cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ ở Việt Nam. Thực trạng mô hình tổ chức bộ máy quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ ở Việt Nam. Thực trạng xây dựng dự toán, lập chi tiết chi và phê duyệt cấp vốn NSNN hàng năm và vốn điều lệ cho các quỹ phát triển KH&CN ở Việt Nam.

Thực trạng kiểm tra, giám sát việc quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ ở Việt Nam. Đánh giá thực trạng hoạt động quản lý ngân sách nhà nước của các quỹ phát triển khoa học và công nghệ ở Việt Nam hiện nay theo các tiêu chí. Đánh giá chung thực trạng quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ ở Việt Nam. Những kết quả đạt được.

Những hạn chế. Nguyên nhân của những hạn chế. 115 CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ CHO CÁC QUỸ PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM. Bối cảnh mới và những vấn đề đặt ra đối với quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ Việt Nam.

Bối cảnh mới tác động đến phát triển khoa học và công nghệ Việt Nam. Những vấn đề đặt ra đối với quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ Việt Nam. Phương hướng hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ ở Việt Nam hiện nay. Giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước đầu tư cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ ở Việt Nam hiện nay.

Giải pháp về đầu tư ngân sách nhà nước cho các quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Giải pháp hoàn thiện tổ chức và hoạt động các quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Một số kiến nghị cụ thể đối với các cơ quan nhà nước. 146 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ. 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 160 i DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT TẮT CỤM TỪ TIẾNG VIỆT CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNTT Công nghệ thông tin CNXH Chủ nghĩa xã hội DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp nhà nước HĐND Hội đồng nhân dân KHCN Khoa học công nghệ KHTN Khoa học tự nhiên KH&CN Khoa học và Công nghệ KH&KT Khoa học và Kỹ thuật KHTN&KT Khoa học tự nhiên và kỹ thuật KHXH Khoa học xã hội KHXH&NV Khoa học xã hội và nhân văn KTTT Kinh tế thị trường KT-XH Kinh tế - xã hội NCCB Nghiên cứu cơ bản NCKH&PTCN Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ NC&PT Nghiên cứu và phát triển NCƯD Nghiên cứu ứng dụng NSNN Ngân sách nhà nước XHCN Xã hội chủ nghĩa UBND Uỷ ban nhân dân ii DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Nguồn kinh phí cho hoạt động của Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia từ năm 2008 đến 2015…………………… 93 Bảng 3.2: Tình hình đăng ký và tài trợ đề tài nghiên cứu cơ bản trong khoa học tự nhiên và kỹ thuật……………………………….3: Tình hình hỗ trợ hoạt động nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia………………………………………….4: Số lượng và kinh phí tài trợ các đề tài thuộc Chương trình hợp tác song phương……………………………………….5: Kinh phí cấp từ năm 2009 – 2015 theo Chương trình………. 101 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Tình hình chi tài trợ cho các nhiệm vụ 2009 – 2015…….2: Tình hình cấp kinh phí 2011 – 2015 theo ngành trong khoa học tự nhiên và kỹ thuật………………………………….3: Tình hình cấp kinh phí 2011 – 2015 theo ngành trong khoa học xã hội và nhân văn…………………………….4: Đầu tư cho khoa học và công nghệ từ ngân sách nhà nước giai đoạn 2006 – 2016…………………………………….5: Cơ cấu chi thường xuyên cho một số lĩnh vực từ ngân sách nhà nước năm 2016……………………………………….6: Số lượng công bố khoa học và công nghệ của Việt Nam trong CSDL Scopus giai đoạn 2012 – 2017……………….1: Khung phân tích luận án……………………………………… 26 1 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của luận án Cuộc cách mạng KH&CN trên thế giới đang diễn ra một cách mạnh mẽ với tốc độ phát triển nhanh chóng đã tạo ra cơ hội hết sức thuận lợi để các nước đang phát triển, tranh thủ và đẩy mạnh quá trình phát triển, thu hẹp khoảng cách so với nước phát triển. Phát triển KH&CN là một trong những tác nhân dẫn đến hình thành và phát triển kinh tế tri thức, vì thế Hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI đã nhận định: Phát triển và ứng dụng KH&CN là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng nhất để phát triển KT-XH và bảo vệ Tổ quốc; là một nội dung cần được ưu tiên tập trung đầu tư trước một bước trong hoạt động của các ngành, các cấp. Điều chỉnh phân bổ NSNN cho hoạt động KH&CN theo hướng căn cứ vào kết quả, hiệu quả sử dụng kinh phí KH&CN của bộ, ngành, địa phương, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả [60]. Để Nghị quyết của Đảng đi vào cuộc sống, trong thời gian qua, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp luật nhằm đổi mới hoạt động KH&CN, trong đó có những văn bản về quản lý NSNN đầu tư cho các quỹ phát triển KH&CN.

Tại Việt Nam, các quỹ phát triển KH&CN được thành lập theo quy định của Luật KH&CN. Hiện nay các quỹ phát triển KH&CN được đầu tư từ NSNN ở nước ta gồm: Quỹ phát triển KH&CN quốc gia (Nafosted); Quỹ phát triển KH&CN của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.