Luận án Tiến sĩ: Rào cản kỹ thuật dệt may xuất khẩu Việt Nam - Phạm Thị Lụa

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU THƯƠNG MẠI PHẠM THỊ LỤA RÀO CẢN KỸ THUẬT ĐỐI VỚI HÀNG DỆT MAY XUẤT KHẨU VÀ GIẢI PHÁP CỦA VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội - 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU THƯƠNG MẠI PHẠM THỊ LỤA RÀO CẢN KỸ THUẬT ĐỐI VỚI HÀNG DỆT MAY XUẤT KHẨU VÀ GIẢI PHÁP CỦA VIỆT NAM Chuyên ngành: Thương mại Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: HD1: TS. Nguyễn Thị Nhiễu HD2: TS. Phạm Thu Giang Hà Nội - 2014 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định.

Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn của Việt Nam. Các kết quả này chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác. Tác giả luận án Phạm Thị Lụa ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .iii DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU .iv DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ.v PHẦN MỞ ĐẦU. Lý do lựa chọn đề tài.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của Luận án.

Kết cấu của Luận án. 8 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Các nghiên cứu của nước ngoài.

Các nghiên cứu ở trong nước. NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN TỒN TẠI TRONG CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. 14 PHẦN NỘI DUNG, KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. 17 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RÀO CẢN KỸ THUẬT VÀ VƯỢT RÀO CẢN KỸ THUẬT TRONG XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY.

KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI VÀ TÁC ĐỘNG CỦA RÀO CẢN KỸ THUẬT TRONG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ. Khái niệm rào cản kỹ thuật. Phân loại rào cản kỹ thuật. Tác động của rào cản kỹ thuật trong thương mại quốc tế.

Đối với nước xuất khẩu. Đối với nước nhập khẩu. RÀO CẢN KỸ THUẬT ĐỐI VỚI HÀNG DỆT MAY XUẤT KHẨU. Khái niệm về rào cản kỹ thuật đối với hàng dệt may xuất khẩu.

Các loại rào cản kỹ thuật đối với hàng dệt may. Vượt rào cản kỹ thuật đối với hàng dệt may xuất khẩu. Phương thức vượt rào cản kỹ thuật đối với hàng dệt may xuất khẩu. Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng vượt rào cản kỹ thuật đối với hàng dệt may xuất khẩu của một quốc gia.

Các nhân tố quốc tế. Các nhân tố trong nước. KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC VỀ VƯỢT QUA RÀO CẢN KỸ THUẬT ĐỐI VỚI HÀNG DỆT MAY XUẤT KHẨU VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới.

Kinh nghiệm của Trung Quốc. Kinh nghiệm của Ấn Độ. Kinh nghiệm của Thái Lan. Bài học rút ra cho Việt Nam.

Bài học thành công có thể vận dụng. Bài học không nên vận dụng. 56 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RÀO CẢN KỸ THUẬT ĐỐI VỚI HÀNG DỆT MAY XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM VÀ CÁC BIỆN PHÁP ÁP DỤNG ĐỂ VƯỢT RÀO CẢN. KHÁI QUÁT VỀ XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY CỦA VIỆT NAM HIỆN NAY.

Tình hình xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam. Đánh giá chung về thực trạng xuất khẩu dệt may của Việt Nam thời gian qua. RÀO CẢN KỸ THUẬT CỦA CÁC THỊ TRƯỜNG NHẬP KHẨU CHÍNH VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐỐI VỚI HÀNG DỆT MAY XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. Rào cản kỹ thuật của các thị trường nhập khẩu chính đối với hàng DMXK của Việt Nam.

Các rào cản kỹ thuật đối với hàng DMXK sang thị trường Hoa Kỳ. Các rào cản kỹ thuật đối với hàng DMXK sang thị trường EU. Các rào cản kỹ thuật đối với hàng DMXK sang thị trường Nhật Bản. Đánh giá tác động của rào cản kỹ thuật của các thị trường nhập khẩu chính đến hàng dệt may xuất khẩu của Việt nam.

Tác động tích cực. Tác động tiêu cực. THỰC TRẠNG VƯỢT RÀO CẢN KỸ THUẬT ĐỐI VỚI HÀNG DỆT MAY XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM THỜI GIAN QUA. Thực tiễn áp dụng các biện pháp vượt rào cản kỹ thuật đối với hàng dệt may xuất khẩu của Việt Nam thời gian qua.

Các biện pháp vượt rào cản kỹ thuật của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam. Các biện pháp, chính sách của nhà nước hỗ trợ DN vượt rào cản kỹ thuật đối với hàng dệt may xuất khẩu. Đánh giá về các biện pháp vượt rào cản kỹ thuật đối với hàng dệt may xuất khẩu của Việt Nam thời gian qua. Kết quả đạt được.

Nguyên nhân của những hạn chế.109 CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP VƯỢT RÀO CẢN KỸ THUẬT ĐỂ ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020. XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN RÀO CẢN KỸ THUẬT VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG Ở MỘT SỐ THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU ĐỐI VỚI HÀNG DỆT MAY CỦA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020. Xu hướng phát triển của rào cản kỹ thuật trên thế giới. Xu hướng áp dụng RCKT của các thị trường xuất khẩu chính đối với hàng dệt may Việt Nam.

QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG HƯỚNG VƯỢT RÀO CẢN KỸ THUẬT ĐỐI VỚI HÀNG DỆT MAY XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020. Triển vọng xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam đến năm 2020. Một số quan điểm vượt RCKT của hàng DMXK của Việt Nam. Những định hướng vượt RCKT đối với hàng DMXK của Việt Nam thời gian tới.

Định hướng từ phía Nhà nước. Định hướng từ phía DN. GIẢI PHÁP CHỦ YẾU VƯỢT QUA RÀO CẢN KỸ THUẬT ĐỐI VỚI HÀNG DỆT MAY XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. Nhóm giải pháp vượt rào chung.

Đối với các cơ quan quản lý Nhà nước. Đối với Hiệp hội dệt may. Đối với các doanh nghiệp dệt may. Giải pháp vượt từng rào cản kỹ thuật.

Đối với các quy định và tiêu chuẩn về chất lượng sản phẩm. Đối với các quy định và tiêu chuẩn về an toàn cho người sử dụng. Đối với các quy định và tiêu chuẩn về môi trường. Đối với các quy định và tiêu chuẩn về trách nhiệm xã hội.

Đối với các quy định và tiêu chuẩn về ghi nhãn hàng dệt may. Đối với các quy định về xuất xứ hàng dệt may. 147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ. 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Những nguyên tắc pháp lý của WTO và tóm tắt Hiệp định TBT. Tiêu chuẩn SA 8000. Hướng dẫn ghi nhãn các sản phẩm dệt may của Mỹ, EU, Nhật. Danh mục biện pháp kỹ thuật tại các thị trường Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản.

177 iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 1. Từ viết tắt Tiếng Việt Từ viết tắt Tên đầy đủ DM Dệt may DMXK Dệt may xuất khẩu DN Doanh nghiệp DNDM Doanh nghiệp dệt may DNNN Doanh nghiệp nhà nước DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa DNTN Doanh nghiệp tư nhân KHCN Khoa học công nghệ NHHH Nhãn hiệu hàng hóa NHTM Nhãn hiệu thương mại NPL Nguyên phụ liệu QLNN Quản lý nhà nước RCKT Rào cản kỹ thuật RCTM Rào cản thương mại TCVN Hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam TMQT Thương mại quốc tế TNHH Tránh nhiệm hữu hạn VCCI Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam VITAS Hiệp hội DM Việt Nam XHCN Xã hội chủ nghĩa XK Xuất khẩu XTTM Xúc tiến thương mại 2. Từ viết tắt Tiếng Anh Từ viết Tên đầy đủ Tiếng Anh Tên đầy đủ Tiếng Việt tắt AFTA ASEAN Free Trade Area Khu vực mậu dịch tự do ASEAN COC Code of conduct Bộ quy tắc ứng xử EC European Commission Ủy ban châu Âu EFTA European Free Trade Association Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu EU European Union Liên minh châu Âu FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài International Labour ILO Tổ chức Lao động Quốc tế Organization International Organization for ISO Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế Standardization Tiêu chuẩn công nghiệp Nhật JIS Japanese Industrial Standards Bản North America Free Trade Hiệp định Thương mại Tự do Bắc NAFTA Agreement Mỹ Organisation for Economic Co- Tổ chức hợp tác và phát triển OECD operation and Development kinh tế SA8000 Social Accountability 8000 Tiêu chuẩn về trách nhiệm xã hội Agreement on Technical Barriers Hiệp định RCKT đối với thương TBT to Trade mại Worldwide Reponsible Tiêu chuẩn trách nhiệm sản xuất WRAP Accredited Production hàng DM toàn cầu WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại Thế giới iv DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 2.1: Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng dệt may Việt Nam giai đoạn 2007 - 2013 phân theo khu vực thị trường nhập khẩu .2: Ý nghĩa phạm vi áp dụng của dấu chứng nhận quản lý chất lượng ở Nhật Bản.3: Loại hình doanh nghiệp đã tiến hành khảo sát .4: Những lý do khiến DN quan tâm đến các quy định trong hoạt động xuất khẩu hàng dệt may.5: Mức độ hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức giúp DN vượt RCKT.6: Mức độ nhận biết của DN về các rào cản kỹ thuật trong hoạt động xuất khẩu trên các thị trường chính .7: Mức độ khó khăn của DN trong việc đáp ứng các RCKT .8: Mức độ khó khăn mà DN phải đối mặt với các rào cản kỹ thuật trên một số thị trường chủ yếu .9: Mức độ đáp ứng của DN đối với các rào cản kỹ thuật.1: Các thông báo lên Ủy ban TBT năm 2012 theo mục tiêu .2: Các mục tiêu cụ thể của ngành dệt may đến năm 2030 .122 v DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Hình 1.1: Các loại rào cản kỹ thuật. Khung phân tích vượt RCKT đối với hàng dệt may XK.

Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng DM VN trong giai đoạn 2007-2013. Áp dụng quy tắc xuất xứ không ưu đãi của Hải quan Hoa Kỳ. Các biện pháp cải thiện môi trường và điều kiện làm việc cho người lao động trong DN. Những vấn đề thương mại nổi cộm liên quan tới TBT trong giai đoạn 1995-2012.

Mô hình chuỗi giá trị gia tăng toàn cầu hàng DM.136 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Trong những năm đổi mới, cùng với các ngành kinh tế khác, ngành công nghiệp DM đã có đóng góp đáng kể đối với tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho một bộ phận lớn người lao động. Hiện nay, DM là một trong hai nhóm hàng XK chủ lực có kim ngạch lớn nhất của Việt Nam. Năm 2012, kim ngạch XK hàng DM đạt 15,1 tỷ USD, tăng 7,5 % so với năm 2011, chiếm trên 13% tổng kim ngạch XK của cả nước.

Năm 2013, kim ngạch XK DM đạt 20,020 tỷ đô la Mỹ.