Giải pháp phát triển thương hiệu thủy sản xuất khẩu Việt Nam - Trương Thị Thúy Bình

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU THƢƠNG MẠI ------------------------- TRƢƠNG THỊ THUÝ BÌNH GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG THUỶ SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, năm 2015 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU THƢƠNG MẠI ------------------------- TRƢƠNG THỊ THUÝ BÌNH GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG THUỶ SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM Chuyên ngành: Thƣơng mại Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Quốc Thịnh 2. Nguyễn Văn Long Hà Nội, năm 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định.

Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn của Việt Nam. Các kết quả này chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác. Tác giả luận án Trƣơng Thị Thuý Bình MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.

iii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU. iv DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ .v LỜI MỞ ĐẦU. Lý do lựa chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu của luận án.

7 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƢỚC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN TỒN TẠI TRONG CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. 14 PHẦN NỘI DUNG, KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG THUỶ SẢN XUẤT KHẨU. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU. Khái niệm về thƣơng hiệu. Chức năng và vai trò của thƣơng hiệu.

Phân loại thƣơng hiệu. Khái niệm, mô hình và nội dung của phát triển thƣơng hiệu. MÔ HÌNH VÀ NỘI DUNG CỦA PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG THUỶ SẢN XUẤT KHẨU. Mô hình phát triển thƣơng hiệu cho hàng thuỷ sản xuất khẩu.

Nội dung của phát triển thƣơng hiệu cho hàng thuỷ sản xuất khẩu. NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG THỦY SẢN XUẤT KHẨU. Nhận thức của các doanh nghiệp thuỷ sản về sự cần thiết phát triển thƣơng hiệu cho hàng thuỷ sản xuất khẩu. Mức đầu tƣ của doanh nghiệp thuỷ sản cho phát triển thƣơng hiệu hàng thuỷ sản xuất khẩu.

Công tác quản lý, hỗ trợ doanh nghiệp thủy sản của cơ quan quản lý Nhà nƣớc và Hiệp hội. Thị hiếu, xu hƣớng tiêu dùng của ngƣời tiêu dùng tại thị trƣờng đích. Tập quán, xu hƣớng kinh doanh tại thị trƣờng đích. Uy tín và thƣơng hiệu của nơi bán hàng thuỷ sản xuất khẩu.

MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM TRONG PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG XUẤT KHẨU. Kinh nghiệm phát triển thƣơng hiệu cho hàng xuất khẩu của một số quốc gia. Bài học rút ra trong phát triển thƣơng hiệu cho hàng thuỷ sản xuất khẩu của Việt Nam. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG THUỶ SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM.

TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ XUẤT KHẨU THUỶ SẢN CỦA VIỆT NAM. Tình hình sản xuất và xuất khẩu thuỷ sản nói chung của Việt Nam. Tình hình sản xuất, chế biến và xuất khẩu của sản phẩm tôm. Tình hình sản xuất, chế biến và xuất khẩu của sản phẩm cá tra.

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG THUỶ SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. Thực trạng đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lƣợng và kiểm soát chất lƣợng của hàng thủy sản xuất khẩu của các doanh nghiệp. Thực trạng công tác bảo vệ thƣơng hiệu cho hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam. Thực trạng truyền thông thƣơng hiệu cho hàng thủy sản xuất khẩu.

Thực trạng hoạt động mở rộng thƣơng hiệu cho hàng thuỷ sản xuất khẩu của Việt Nam. Thực trạng phát triển chuỗi liên kết cung ứng hàng thuỷ sản xuất khẩu của Việt Nam. PHÂN TÍCH ẢNH HƢỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ ĐẾN PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG THUỶ SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. Thực trạng nhận thức của các doanh nghiệp về thƣơng hiệu và sự cần thiết của phát triển thƣơng hiệu cho hàng thuỷ sản xuất khẩu.

Thực trạng đầu tƣ của các doanh nghiệp cho phát triển thƣơng hiệu hàng thuỷ sản xuất khẩu. Thực trạng công tác quản lý, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thƣơng hiệu cho hàng thuỷ sản xuất khẩu của cơ quan quản lý Nhà nƣớc và hiệp hội. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG THUỶ SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. Những kết quả đạt đƣợc.

Những tồn tại và nguyên nhân. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐỂ PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG THUỶ SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƢỚNG VÀ DỰ BÁO VỀ PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG THUỶ SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. Quan điểm phát triển thƣơng hiệu cho hàng thuỷ sản xuất khẩu của Việt Nam.

Định hƣớng phát triển thƣơng hiệu cho hàng thuỷ sản xuất khẩu của Việt Nam. Dự báo cơ hội và cảnh báo rủi ro về phát triển thƣơng hiệu cho hàng thuỷ sản xuất khẩu của Việt Nam trong thời gian tới. MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM PHÁT TRIỂN THƢƠNG HIỆU CHO HÀNG THUỶ SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM. Một số giải pháp.

Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc phát triển thƣơng hiệu hàng thuỷ sản xuất khẩu Việt Nam trong các doanh nghiệp sản xuất, chế biến thuỷ sản xuất khẩu và ngƣời nuôi thuỷ sản. Duy trì và kiểm soát chất lƣợng hàng thuỷ sản xuất khẩu. Áp dụng các biện pháp bảo vệ thƣơng hiệu cho hàng thuỷ sản xuất khẩu. Áp dụng các biện pháp truyền thông cho thƣơng hiệu hàng thuỷ sản xuất khẩu.

Mở rộng và làm mới thƣơng hiệu cho những nhóm sản phẩm thuỷ sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Tăng cƣờng hoạt động phát triển chuỗi liên kết cung ứng hàng thuỷ sản xuất khẩu vì một thƣơng hiệu chung mang tính tập thể. Nâng cao kiến thức về pháp luật thƣơng mại quốc tế, chủ động phòng tránh và đối phó với các vụ tranh chấp thƣơng mại. Một số kiến nghị.

148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ASEAN Association of South East Asian Hiệp hội các quốc gia Đông Nations Nam Á APEC Asia Pacific Economic Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Cooperation Á – Thái Bình Dƣơng ASEM Asia-Europe Meeting Diễn đàn hợp tác kinh tế Á - Âu ADA Agreement on Anti Dumping Hiệp định về chống bán phá giá EU European Union Liên minh châu Âu FTA Free Trade Agreement Hiệp định thƣơng mại tự do ISO International Organization for Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế Standardization SCM Agreement on Subsidies and Hiệp định về trợ cấp và các biện Countervailing Measures pháp đối kháng SPS Agreement on the Aplication of Hiệp định về kiểm dịch động Sanitary and Phytosanitary thực vật Measures TBT Agreement on Technical Hiệp định về rào cản kỹ thuật Barriers to Trade trong thƣơng mại TRIPS Agreement on Trade Related Hiệp định về quyền sở hữu trí Aspects of IPR tuệ liên quan đến thƣơng mại TPP Trans-Pacific Strategic Economic Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Partnership Agreement Thái Bình Dƣơng VASEP Vietnam Association of Seafood Hiệp hội chế biến và xuất khẩu Exporters and Producers thuỷ sản Việt Nam WTO World Trade Organization Tổ chức thƣơng mại thế giới DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2. Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam năm 2012. Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam năm 2013. Kết quả dự báo kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản năm 2015.

Xuất khẩu tôm Việt Nam năm 2012. Xuất khẩu tôm Việt Nam năm 2013. Top 10 doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam năm 2014. Xuất khẩu cá tra Việt Nam năm 2012.

Xuất khẩu cá tra Việt Nam năm 2013. Các công cụ truyền thông thƣơng hiệu chủ yếu đƣợc sử dụng cho hàng thuỷ sản xuất khẩu của những doanh nghiệp thuỷ sản Việt Nam. Nhận thức của doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam về nội dung cần triển khai khi xây dựng và phát triển thƣơng hiệu cho hàng thuỷ sản xuất khẩu của Việt Nam. Nhận thức của doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam về thƣơng hiệu tập thể cho thuỷ sản xuất khẩu.

Mức độ đầu tƣ nhân sự của doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam cho xây dựng và phát triển thƣơng hiệu thuỷ sản xuất khẩu. 101 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2. Thị trƣờng xuất khẩu chính của thuỷ sản Việt Nam năm 2013. Sản phẩm xuất khẩu chính của thuỷ sản Việt Nam năm 2013.

Sản phẩm xuất khẩu chính của thuỷ sản Việt Nam năm 2014. Thị trƣờng xuất khẩu chính của tôm Việt Nam năm 2013. Thị trƣờng xuất khẩu chính của tôm Việt Nam năm 2014. Thị trƣờng xuất khẩu cá tra năm 2013.

Hình ảnh một quầy bán các sản phẩm fillet cá tại siêu thị của Mỹ 84 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2. Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam từ năm 2011 - 2013. Top 5 thị trƣờng xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam tăng mạnh nhất năm 2014. Xuất khẩu tôm Việt Nam từ năm 2009 - 2013.

Top 5 thị trƣờng xuất khẩu của tôm Việt Nam tăng mạnh nhất năm 2014…………………………………………………………………………. Xuất khẩu cá tra Việt Nam từ năm 2009 - 2013. Top 5 thị trƣờng xuất khẩu của cá tra Việt Nam tăng mạnh nhất năm 2014…………………………………………………………………….78 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Ngày nay, thƣơng hiệu đã trở thành một trong những nhân tố then chốt của việc duy trì, mở rộng, phát triển thị trƣờng trong và ngoài nƣớc cho các doanh nghiệp, nâng cao văn minh thƣơng mại, tạo môi trƣờng cạnh tranh lành mạnh, hấp dẫn.

Vì vậy, phát triển thƣơng hiệu là vấn đề hiện thu hút đƣợc sự quan tâm lớn của các doanh nghiệp nói chung, các nhà cung cấp hàng thuỷ sản Việt Nam nói riêng. Đƣợc xếp trong Top 5 nƣớc xuất khẩu thuỷ sản lớn nhất trên thế giới, hàng năm hàng thuỷ sản của Việt Nam đƣợc xuất khẩu tới hàng trăm quốc gia trên thế giới. Theo Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP): năm 2011 thuỷ sản Việt Nam xuất khẩu đến khoảng 164 quốc gia, vùng lãnh thổ; năm 2012 và 2013 là 156 quốc gia và vùng lãnh thổ.