Luận án quy hoạch xây dựng khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài tỉnh Tây Ninh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC TP HỒ CHÍ MINH ------------------------- QUY HOẠCH XÂY DỰNG CÁC KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI TÂY NAM (NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG CHO KHU KINH TẾ CỬA KHẨU MỘC BÀI,TÂY NINH) LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC TP HỒ CHÍ MINH -------------------------- QUY HOẠCH XÂY DỰNG CÁC KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI TÂY NAM (NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG CHO KHU KINH TẾ CỬA KHẨU MỘC BÀI, TÂY NINH) Chuyên ngành Quy hoạch vùng và đô thị Mã số: 9 58 01 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS TS KTS TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2022 i LỜI CẢM ƠN  Lời đầu tiên tác giả xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc và chân thành đến PGS TS KTS đã truyền thụ những kinh nghiệm, những phương pháp nghiên cứu và chỉ bảo tận tình trong suốt quá trình thực hiện luận án này Tác giả xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học, các chuyên gia đầu ngành, đồng nghiệp đã tận tình góp ý, chỉ bảo trong thời gian nghiên cứu Xin chân thành cảm ơn Quý Thầy Cô trong Viện đào tạo sau Đại Học, Trường Đại Học Kiến Trúc TP Hồ Chí Minh đã tận tâm truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong suốt thời gian học tập vừa qua Cuối cùng, xin gửi lời chân thành cám ơn sâu sắc đến ba mẹ, gia đình, người thân, đồng nghiệp và cơ quan đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi và hỗ trợ cho tôi trong suốt quá trình học tập cũng như làm luận án TP Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2022 NCS ii LỜI CAM ĐOAN  Tôi xin cam đoan Luận án tiến sĩ với đề tài :”Quy hoạch xây dựng các khu kinh tế cửa khẩu biên giới Tây Nam, nghiên cứu ứng dụng cho Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài, Tây Ninh” là công trình khoa học do tôi nghiên cứu và đề xuất Các số liệu trong luận án là trung thực, những thông tin được trích dẫn bảo đảm chính xác Các kết quả nghiên cứu nêu trong luận án chưa có ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào Tác giả luận án NCS iii MỤC LỤC Lời cảm ơn i Lời cam đoan ii Danh mục các chữ viết tắt viii Danh mục hình, sơ đồ, đồ thị x Danh mục bảng, biểu xii MỞ ĐẦU 1 Tính cấp thiết của đề tài 1 Mục tiêu nghiên cứu 2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2 Phương pháp nghiên cứu 3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 5 Đóng góp mới của luận án 5 Khái niệm, thuật ngữ sử dụng trong luận án 6 Cấu trúc luận án 8 NỘI DUNG 9 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI VÀ CÁC VẤN ĐÈ LIÊN QUAN 9 1 1 NHẬN THỨC VỀ KHU KINH TẾ CỬA KHẨU 9 1 2 TỔNG QUAN VỀ CÁC KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI TRÊN THẾ GIỚI12 1 2 1 Khu kinh tế cửa khẩu Châu Âu 12 1 2 2 Khu kinh tế cửa khẩu Bắc Mỹ 14 1 2 3 Các khu kinh tế cửa khẩu châu Á 16 1 2 4 Nhận xét chung 17 1 3 TỔNG QUAN QUY HOẠCH XÂY DỰNG, ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KHÔNG GIAN CÁC KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI Ở VIỆT NAM 18 1 3 1 Tổng quan về các khu kinh tế cửa khẩu biên giới ở Việt Nam 18 iv 1 3 2 Thực trạng Quy hoạch xây dựng và định hướng phát triển không gian các khu kinh tế cửa khẩu biên giới tại Việt Nam 20 1 4 THỰC TRẠNG QUY HOẠCH XÂY DỰNG CÁC KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI TÂY NAM 24 1 4 1 Giới thiệu về khu vực biên giới Tây Nam và các khu kinh tế cửa khẩu biên giới Tây Nam 24 1 4 2 Thực trạng Quy hoạch xây dựng khu kinh tế cửa khẩu Tây Nam 26 1 4 3 Những khó khăn, bất cập trong công tác Quy hoạch xây dựng các khu kinh tế cửa khẩu biên giới Tây Nam 45 1 5 TỔNG QUAN CÁC TÀI LIỆU, DỰ ÁN, CÔNG TRÌNH ĐÃ NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 47 1 5 1 Các công trình nghiên cứu trong nước 47 1 5 2 Các công trình nghiên cứu trên thế giới 55 1 6 NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN 58 CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC QUY HOẠCH XÂY DỰNG CÁC KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI TÂY NAM VIỆT NAM 60 2 1 PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN NGHIÊN CỨU 60 2 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI 63 2 2 1 Vai trò của xây dựng khu kinh tế cửa khẩu biên giới đối sự phát triển 63 2 2 2 Quy hoạch xây dựng khu kinh tế cửa khẩu biên giới 66 2 3 NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUY HOẠCH XÂY DỰNG KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI TÂY NAM 69 2 3 1 Điều kiện tự nhiên 69 2 3 2 Điều kiện kinh tế - xã hội các bên 70 2 3 3 Quy mô và tính chất cửa khẩu 71 2 3 4 Chính sách đối ngoại và quan hệ kinh tế - chính trị 71 2 3 5 Cơ chế chính sách đầu tư phát triển khu kinh tế cửa khẩu 74 2 4 YÊU CẦU VỀ KỸ THUẬT TRONG QUY HOẠCH XÂY DỰNG KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI 76 2 4 1 Mô hình định hướng phát triển khu kinh tế cửa khẩu 76 2 4 1 Yêu cầu về định hướng phát triển không gian khu kinh tế cửa khẩu 76 v 2 4 2 Yêu cầu về sử dụng đất 78 2 4 3 Các mô hình phát triển khu kinh tế cửa khẩu biên giới 80 2 5 CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI 82 2 5 1 Luật 82 2 5 2 Văn bản dưới luật 85 2 5 3 Định hướng quy hoạch phát triển của khu vực nghiên cứu 85 2 6 BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI 90 2 6 1 Kinh nghiệm quy hoạch xây dựng Khu kinh tế Cửa khẩu biên giới tại các nước trên thế giới 90 2 6 2 Bài học kinh nghiệm về quy hoạch xây dựng Khu kinh tế Cửa khẩu biên giới áp dụng cho khu vực biên giới Tây Nam Việt Nam 95 CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT VỀ QUY HOẠCH XÂY DỰNG CÁC KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI TÂY NAM, NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG CHO KHU KINH TẾ CỬA KHẨU MỘC BÀI TỈNH TÂY NINH VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU97 3 1 QUAN ĐIỂM, NGUYÊN TẮC 97 3 1 1 Quan điểm 97 3 1 2 Nguyên tắc 98 3 2 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP QUY HOẠCH XÂY DỰNG KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI TÂY NAM 99 3 2 1 Định hướng phát triển không gian vùng các KKTCK biên giới Tây Nam 99 3 2 2 Định hướng tổ chức không gian Khu kinh tế Cửa khẩu biên giới Tây Nam 102 3 3 ĐỀ XUẤT VỀ QUẢN LÝ QUY HOẠCH XÂY DỰNG KHU KINH TẾ CỬA KHẨU BIÊN GIỚI 110 3 3 1 Đề xuất quy trình lập, thẩm định, phê duyệt QHC xây dựng Khu kinh tế Cửa khẩu 110 3 3 2 Đề xuất sửa đổi, bổ sung văn bản pháp lý về quy hoạch xây dựng Khu kinh tế Cửa khẩu 112 3 4 ỨNG DỤNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHO KHU KINH TẾ CỬA KHẨU MỘC BÀI, TỈNH TÂY NINH 114 3 4 1 Giới thiệu về Khu kinh tế Cửa khẩu Mộc Bài, tỉnh Tây Ninh 114 vi 3 4 2 Điều chỉnh quy hoạch xây dựng khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài 116 3 5 BÀN LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 141 3 5 1 Bàn luận về mô hình tổ chức không gian KKTCK 141 3 5 2 Bàn luận về cơ cấu sử dụng đất đối với các KKTCK 142 3 5 3 Bàn luận về nội dung đồ án lập QHC xây dựng KKTCK 144 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 145 KẾT LUẬN 145 KIẾN NGHỊ 147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vii DANH MỤC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên đầy đủ BG Biên giới Tây Nam CCN CCN CNQSDĐ Chứng nhận quyền sử dụng đất ĐA Đông Á ĐNA Đông Nam Á ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long ĐT Đô thị HTKT Hạ tầng kỹ thuật HTXH Hạ tầng xã hội KTXH Kinh tế xã hội KCN Khu công nghiệp KKT Khu kinh tế KKTCK Khu kinh tế cửa khẩu KTKT Kinh tế kỹ thuật QH Quy hoạch QHC Quy hoạch chung QHCT Quy hoạch chi tiết QHĐT Quy hoạch đô thị QHPK Quy hoạch phân khu QHXD Quy hoạch xây dựng PT Phát triển viii TM,DV,DL Thương mại,dịch vụ, du lịch TMDL Thương mại du lịch TP Thành phố VN-CPC Việt Nam - Campuchia ix DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH, BẢN VẼ Hình 1 1 Khu kinh tế cửa khẩu Eurodistrict giữa Pháp – Bỉ 12 Hình 1 2 Biên giới Mỹ - Mexico 14 Hình 1 3 Hành lang thương mại quốc tế Mỹ - Canada (Cascate Gateway) 15 Hình 1 4 Khu kinh tế cửa khẩu Jiegao giữa Trung Quốc và Myanmar 17 Hình 1 5 Mô hình chức năng khu kinh tế cửa khẩu 21 Hình 1 6 Định hướng phát triển không gian KKTCK Hoa Lư 27 Hình 1 7 Định hướng phát triển không gian KKTCK Xa Mát 28 Hình 1 8 Sơ đồ định hướng phát triển không gian KKTKCK Mộc Bài 34 Hình 1 9 Định hướng phát triển không gian KKTCK Long An 38 Hình 1 10 Bản đồ QH sử dụng đất KKTCK Đồng Tháp 40 Hình 1 11 Quy hoạch sử dụng đất KKTCK An Giang 41 Hình 2 1 Phương pháp tiếp cận nghiên cứu tổng thể 60 Hình 2 2 Các bước tiến hành nghiên cứu 61 Hình 2 3 Ba vùng sinh thái ĐBSCL 69 Hình 2 4 Sơ đồ các khu kinh tế cửa khẩu Thái Lan 92 Hình 2 5 Sơ đồ vị trí KCN Kaesong 93 Hình 2 6 Thị trấn Uzunkopru – Thổ Nhĩ Kỳ 95 Hình 3 1 Không gian vùng các KKTCK gắn kết trong không gian vùng liên quan 100 Hình 3 2 Mô hình phát triển không gian khu kinh tế cửa khẩu Tây Nam 102 Hình 3 3 Minh họa cơ cấu 4 khu chức năng trong khu kinh tế cửa khẩu 105 Hình 3 4 Sơ đồ các bước lập QHC xây dựng khu kinh tế cửa khẩu 109 Hình 3 5 Quy trình lập, thẩm định, phê duyệt QHC xây dựng khu kinh tế cửa khẩu 111 Hình 3 6 Vị trí khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài trong tỉnh Tây Ninh 115 Hình 3…