Hoàn thiện quản lý tuân thủ cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu của Hải quan Việt Nam

a BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG BÙI THÁI QUANG HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TUÂN THỦ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội - Năm 2020 BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG BÙI THÁI QUANG HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TUÂN THỦ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Nguyễn Đình Cung 2. Hoàng Trần Hậu Hà Nội - Năm 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: Đề tài Luận án tiến sĩ kinh tế “Hoàn thiện quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của Hải quan Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế” là công trình nghiên cứu hoàn toàn của riêng cá nhân tôi. Các số liệu, dữ liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong Luận án này là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Bùi Thái Quang LỜI CẢM ƠN Trước tiên, Tác giả cũng xin được gửi lời cám ơn trân trọng nhất tới Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Hội đồng Đào tạo, Trung tâm tư vấn, đào tạo và thông tin tư liệu, các thầy cô giáo, giảng viên đã truyền thụ rất nhiều kiến thức và tạo điều kiện cho cá nhân tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu trong suốt hơn 5 năm qua. Tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới hai Thầy hướng dẫn, TS. Nguyễn Đình Cung và PGS. Hoàng Trần Hậu, với sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình về khoa học, nội dung luận án và sự động viên, giám sát, góp ý đầy trí tuệ, sâu sắc và nhiệt tình cho tác giả trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện Luận án.

Tác giả xin ghi nhớ công ơn sinh thành của bố mẹ, các con trai trong gia đình động viên hỗ trợ, giúp đỡ; đặc biệt xin cảm ơn PGS.Trần Công Sách, ThS.Vũ Đức Thăng người em kết nghĩa, tập thể lãnh đạo và cán bộ, công chức Cục Quản lý rủi ro - Tổng cục Hải quan, các đồng chí, đồng nghiệp nơi công tác và các Chi cục Hải quan trong ngành hải quan, ngành Tài chính đã giúp đỡ, động viên khích lệ, đóng góp ý kiến vào nội dung luận án, cảm ơn Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, cộng đồng, các hiệp hội doanh nghiệp đã giúp đỡ trong quá trình khảo sát thu thập dữ liệu phục vụ Luận án này. Để luận án thành công, tác giả cũng xin gửi lời trân trọng cám ơn tới tất cả các cá nhân và tổ chức liên quan trong quá trình nghiên cứu xây dựng nội dung và thực hiện để hoàn thành luận án này. Xin trân trọng cảm ơn! MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT. i DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH.

ii DANH MỤC CÁC BẢNG. iii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ. iii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ. iv DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ.

TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ TUÂN THỦ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU CỦA CƠ QUAN HẢI QUAN. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của cơ quan hải quan. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã được công bố ở nước ngoài. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã được công bố ở trong nước.

Những vấn đề thuộc đề tài luận án chưa được các công trình đã công bố nghiên cứu, giải quyết (khoảng trống nghiên cứu). Những vấn đề luận án sẽ tập trung nghiên cứu giải quyết. Phương hướng giải quyết các vấn đề nghiên cứu của luận án. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu của đề tài luận án.

Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của đề tài luận án. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ TUÂN THỦ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP XUẤT NHẬP KHẨU CỦA HẢI QUAN TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ. Lý thuyết chung về tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa.

Khái quát về doanh nghiệp hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa. Tuân thủ, tuân thủ pháp luật và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa. Đặc điểm, phạm vi và phân loại tuân thủ pháp luật đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa. Những vấn đề cơ bản về quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa của cơ quan hải quan.

Khái niệm quản lý tuân thủ. Sự tiến triển từ quản lý rủi ro đến quản lý tuân thủ và mối quan hệ tương hỗ. Vai trò, đặc điểm của quản lý tuân thủ. Triết lý, mục tiêu, nguyên tắc quản lý tuân thủ.

Nội dung quản lý tuân thủ. Quy trình quản lý tuân thủ. Phương pháp sử dụng trong quản lý tuân thủ. Tiêu chí và chỉ số tiêu chí trong quản lý tuân thủ.

Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của cơ quan hải quan. Hệ thống pháp luật đối với hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa. Chương trình quản lý rủi ro của cơ quan hải quan. Quy định quản lý hành chính trong lĩnh vực hải quan.

Hạ tầng khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin. Các nhân tố hành vi, ý thức tự tuân thủ của người khai hải quan. Các nhân tố chủ thể quản lý là cơ quan hải quan và các cơ quan quản lý chuyên ngành khác. Nhân tố hội nhập kinh tế quốc tế ảnh hưởng đến quản lý tuân thủ.

Kinh nghiệm quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của cơ quan hải quan một số nước trên thế giới và bài học cho Hải quan Việt Nam. Kinh nghiệm quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của cơ quan hải quan một số nước. Một số bài học cho Hải quan Việt Nam về quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu từ kinh nghiệm nước ngoài. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TUÂN THỦ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP XUẤT NHẬP KHẨU CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2015 – 2019.

Khái quát tình hình hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn 2015 - 2019. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến thực tiễn hoạt động quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của Hải quan Việt Nam giai đoạn 2015 - 2019. Thực trạng cơ sở pháp lý ảnh hưởng đến quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của Hải quan Việt Nam. Thực trạng các yếu tố cốt lõi ảnh hưởng đến kết quả quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của Hải quan Việt Nam giai đoạn 2015 - 2019.

Phân tích thực trạng quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của Hải quan Việt Nam giai đoạn 2015 - 2019. Kết quả chủ yếu của quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của Hải quan Việt Nam giai đoạn 2015-2019. Đánh giá hoạt động quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của Hải quan Việt Nam giai đoạn 2015 - 2019. Những thành công chủ yếu.

Những hạn chế, bất cập lớn. Phân tích những nguyên nhân cơ bản. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TUÂN THỦ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ ĐẾN NĂM 2025, TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030. Bối cảnh và những thuận lợi, khó khăn trong quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của Hải quan Việt Nam thời kỳ đến năm 2030.

Bối cảnh thế giới và Việt Nam ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu và quản lý tuân thủ trong thời kỳ tới. Bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Những thuận lợi và khó khăn trong quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu của Hải quan Việt Nam thời kỳ tới. Phương hướng hoàn thiện quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của Hải quan Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.

Mục tiêu hướng đến việc hoàn thiện quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của Hải quan Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế. Quan điểm, nội dung chủ yếu hoàn thiện quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của Hải quan Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế thời kỳ đến 2025, tầm nhìn đến 2030. Các giải pháp hoàn thiện quản lý tuân thủ đối với doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu của Hải quan Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp lý quy định về quản lý tuân thủ.

Giải pháp hoàn thiện kỹ thuật đánh giá tuân thủ. Giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả thực thi quản lý tuân thủ. Giải pháp tăng cường hợp tác của Hải quan Việt Nam với các bên liên quan trong quản lý tuân thủ. Giải pháp phát triển hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về tuân thủ pháp luật.

Giải pháp đẩy mạnh, nâng cao chất lượng hoạt động chống gian lận thương mại, tăng cường kiểm tra, kiểm soát. 147 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 148 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 151 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN ÁN .