Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất & tính giá thành xi măng trong doanh nghiệp nhà nước

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Trong điều kiện nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển phải không ngừng cải tiến phương pháp lao động, áp dụng tiến bộ khoa học, áp dụng những công nghệ sản xuất tiên tiến. Mục tiêu cơ bản của các doanh nghiệp là nâng cao năng suất lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm, tiết kiệm chi phí sản xuất và hạ thấp giá thành sản phẩm, đổi mới và đưa ra thị trường những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng, từ đó mới nâng cao khả năng cạnh tranh và đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu kinh tế quan trọng đánh giá tổng hợp mọi mặt trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Kế toán là một bộ phận cấu thành quan trọng của hệ thống thông tin, là công cụ quản lý kinh tế tài chính đắc lực trong doanh nghiệp.

Để đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế ở mỗi doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay, kế toán cũng phải đổi mới phương pháp hạch toán của mình, đặc biệt là bộ phận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm nhằm cung cấp thông tin kịp thời, chính xác và phù hợp về chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm phục vụ cho việc ra các quyết định của doanh nghiệp và các đối tác liên quan. Kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm còn là công cụ quản lý có hiệu quả về chi phí sản xuất nhằm mục đích kiểm tra giám sát chi phí, từ đó giúp các doanh nghiệp có những giải pháp cụ thể để tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm và tối đa hóa lợi nhuận. Doanh nghiệp sản xuất xi măng là một doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, sản phẩm của các doanh nghiệp này có vai trò đặc biệt quan trọng 2 trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng của xã hội cũng như xây dựng các công trình dân dụng. Nhu cầu xây dựng cơ sở vật chất càng lớn thì nhu cầu về xi măng xây dựng tất yếu sẽ tăng lên.

Bởi vậy việc sử dụng tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm xi măng có ý nghĩa quan trọng góp phần làm giảm vốn đầu tư chung của toàn xã hội, nó không những có tác dụng tốt đối với bản thân các doanh nghiệp sản xuất xi măng mà còn có tác dụng to lớn với các ngành kinh tế khác và toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Mặc dù sản lượng xi măng trong những năm vừa qua mới chỉ đáp ứng về cơ bản nhu cầu của nền kinh tế, song trong những năm tới khi các dự án đầu tư mới để sản xuất xi măng hoàn thành thì sản lượng xi măng sản xuất sẽ lớn hơn nhiều so với nhu cầu. Do vậy, các doanh nghiệp sản xuất xi măng sẽ phải đối mặt với quá trình cạnh tranh vô cùng gay gắt. Đặc biệt, khi Việt Nam tham gia vào quá trình hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới thì ngành sản xuất xi măng cũng sẽ không còn được hưởng những điệu kiện ưu đãi như trước và phải đối mặt với sự cạnh tranh của những sản phẩm cùng loại có nguồn gốc từ các nước khác, trong khi giá thành sản xuất xi măng ở Việt Nam hiện nay cao hơn rất nhiều so với các nước trong khu vực và trên thế giới.

Để có thể cạnh tranh và tồn tại được thì các doanh nghiệp sản xuất xi măng phải quản lý chặt chẽ chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm xi măng sản xuất ra. Mặt khác, trong thời gian vừa qua việc tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng chưa thực sự đáp ứng được các yêu cầu quản lý, chưa thực sự cung cấp được các thông tin kịp thời, chính xác, tin cậy và phù hợp để các nhà quản trị có thể đưa ra các quyết định quản lý đồng thời gây nhiều khó khăn cho các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan. Xuất phát từ những yêu cầu của lý luận và yêu cầu của thực tiễn như vậy, việc hoàn thiện tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp sản xuất xi măng là việc làm cần thiết, giúp các 3 doanh nghiệp nâng cao khả năng quản lý, từ đó có thể tồn tại và phát triển bền vững trong điều kiện nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh khốc liệt. Từ những lý do đó tôi đã chọn đề tài: "Hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xi măng trong các doanh nghiệp nhà nước" làm đề tài nghiên cứu của mình.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Xuất phát từ sự cần thiết khách quan của việc tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất nói chung, doanh nghiệp sản xuất xi măng nói riêng, việc nghiên cứu đề tài nhằm các mục tiêu cụ thể sau: - Về lý luận: Góp phần xác định và làm rõ những vấn đề lý luận về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, phương pháp kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất nói chung và các doanh nghiệp sản xuất xi măng nói riêng - Về thực tế: Trên cơ sở nghiên cứu thực tế, đánh giá thực trạng việc tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xi măng trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng để xây dựng và hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xi măng một cách hợp lý tại các doanh nghiệp sản xuất xi măng. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đề tài chủ yếu đi sâu vào những vấn đề lý luận và thực tiễn về chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm và tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm xi măng trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng. Nghiên cứu thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xi măng trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng sở hữu nhà nước, 4 từ đó đưa ra phương hướng hoàn thiện tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xi măng trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng. Phương pháp nghiên cứu Dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng để xem xét các vấn đề liên quan một cách lôgíc, cụ thể đồng thời kết hợp giữa lý luận và thực tế, kết hợp các phương pháp diễn giải, quy nạp, phương pháp tổng hợp, phương pháp phân tích, phương pháp thống kê,.

để phân tích, hệ thống hoá và đưa ra các nhận thức riêng của mình và tìm ra những vấn đề cần phải giải quyết trong thực tiễn. Kết cấu của luận án Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án được chia thành ba chương: Chương 1: Lý luận chung về tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất. Chương 2: Thực trạng tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xi măng trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng. Chương 3: Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xi măng trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng ở Việt Nam hiện nay.

5 Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. BẢN CHẤT CỦA CHI PHÍ VÀ PHÂN LOẠI CHI PHÍ 1. Bản chất của chi phí Bất kỳ một doanh nghiệp nào để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh phải có đủ ba yếu tố cơ bản đó là: Tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Quá trình sản xuất chính là quá trình kết hợp ba yếu tố đó để tạo ra giá trị sử dụng mới đó là các loại sản phẩm lao vụ và dịch vụ.

Sự tiêu hao các yếu tố này trong quá trình sản xuất kinh doanh đã tạo ra các chi phí tương ứng đó là các chi phí về tư liệu lao động, chi phí về đối tượng lao động và chi phí về sức lao động. Các loại chi phí này phát sinh một cách thường xuyên trong quá trình sản xuất kinh doanh, nó luôn vận động, thay đổi trong quá trình tái sản xuất, tính đa dạng của nó luôn được biểu hiện cụ thể gắn liền với sự đa dạng, phức tạp của các loại hình sản xuất kinh doanh khác nhau, của các giai đoạn công nghệ sản xuất khác nhau, của sự phát triển không ngừng của tiến bộ khoa học kỹ thuật. Tuy nhiên, khi nói đến chi phí để quản lý chi phí một cách có hiệu quả chúng ta phải nắm vững được bản chất của chi phí. Các chi phí phát sinh trong doanh nghiệp bao gồm hai loại: các chi phí bỏ ra để tạo nên một giá trị sử dụng nào đó cũng như thực hiện giá trị sử dụng này và các loại chi phí không quan đến việc tạo ra giá trị sử dụng.

Sự phân biệt này cần được làm rõ nhằm mục đích xác định phạm vi và nội dung của chi phí sản xuất bởi một điểm rõ 6 ràng là không phải mọi chi phí mà doanh nghiệp đã đầu tư đều là chi phí sản xuất. Đề cập về vấn đề này trong tác phẩm của mình C. Mác đã khẳng định sự khác nhau giữa chi phí của nhà tư bản nói chung và chi phí sản xuất: Phí tổn của nhà tư bản sản xuất ra hàng hóa và phí tổn của bản thân sự sản xuất ra hàng hóa đó luôn là hai đại lượng. Phí tổn tư bản đo bằng chi phí tư bản, phí tổn thực sự để sản xuất ra hàng hóa đo bằng chi phí lao động.

Bởi vậy, chi phí tư bản để sản xuất ra hàng hóa và giá trị hay thực chất chi phí sản xuất của nó khác nhau về số lượng 39, tr. Như vậy, theo C. Mác, có thể khẳng định: trong doanh nghiệp sẽ có chi phí doanh nghiệp và chi phí sản xuất sản phẩm, lao vụ, dịch vụ và chúng khác nhau về phạm vi và số lượng.