Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Phát triển hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp tại Việt Nam

ơ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƢ VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƢƠNG NGUYỄN HỮU HIẾU PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƢ VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƢƠNG NGUYỄN HỮU HIẾU PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP TẠI VIỆT NAM Ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 9.05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC GS.TS Lê Quân; TS. Đinh Trọng Thắng Hà Nội, 2023 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này do chính tôi thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của GS. Lê Quân và TS. Đinh Trọng Thắng.

Trong luận án sử dụng các hình ảnh, số liệu, kết quả nghiên cứu là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và đƣợc trích dẫn theo đúng quy định của cơ sở đào tạo. Nội dung luận án chƣa từng đƣợc sử dụng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị hoặc đề tài nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Nghiên cứu sinh Nguyễn Hữu Hiếu ii LỜI CẢM ƠN Với lòng biết ơn chân thành và sâu sắc, tôi xin đƣợc gửi lời cảm ơn tới Lãnh đạo Viện và các Thầy, Cô của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ƣơng đã giúp đỡ, tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu tại Viện. Tôi xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn vô cùng sâu sắc đến GS.

Lê Quân và TS. Đinh Trọng Thắng là những thầy hƣớng dẫn khoa học, đã luôn theo sát, chỉ bảo tận tình và động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện Luận án. Nhân dịp này, tôi xin chân thành cảm ơn cán bộ quản lý nhà nƣớc, doanh nhân, sinh viên đã sẵn sàng tham gia khảo sát, trả lời phỏng vấn, tạo điều kiện để tôi có đƣợc những tƣ liệu quý báu, những số liệu xác thực phục vụ cho quá trình hoàn thiện luận án. Cuối cùng, tôi xin dành tất cả sự yêu thƣơng và lời cảm ơn tới gia đình: vợ con, bố mẹ, các anh chị em, bạn bè và ngƣời thân đã luôn ở bên, động viên, giúp tôi có động lực, quyết tâm để hoàn thành Luận án.

Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Nghiên cứu sinh Nguyễn Hữu Hiếu iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC BẢNG BIỂU.

ix DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ. 1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN TỚI PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố ở nƣớc ngoài.

Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố trong nƣớc. Những kết quả đạt đƣợc và khoảng trống tiếp tục nghiên cứu. MỤC TIÊU, ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CƢU. Mục tiêu nghiên cứu.

Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Cách tiếp cận và khung nghiên cứu. Phƣơng pháp thu thập thông tin, số liệu. Phƣơng pháp phân tích thông tin, số liệu. 20 Chƣơng 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP. Một số khái niệm. Các chủ thể tham gia vào hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp. Nội dung phát triển hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp.

Các tác động giữa các nội dung hỗ trợ khởi nghiệp và khởi nghiệp. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI. Kinh nghiệm phát triển hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp của một số quốc gia trên thế giới. Bài học kinh nghiệm cho việc phát triển hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp tại Việt Nam.

47 Chƣơng 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP TẠI VIỆT NAM. KHÁI QUÁT THỰC TRẠNG KHỞI NGHIỆP TẠI VIỆT NAM. Thực trạng khởi nghiệp doanh nghiệp tại Việt Nam. Một số khó khăn, hạn chế trong khởi nghiệp doanh nghiệp tại Việt Nam.

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP TẠI VIỆT NAM. Thực trạng hệ thống hỗ trợ pháp lý cho khởi nghiệp. Thực trạng hệ thống hỗ trợ phát triển giáo dục đào tạo khởi nghiệp. Thực trạng hệ thống hỗ trợ tài chính cho khởi nghiệp.

Thực trạng hệ thống hỗ trợ hạ tầng, khoa học và công nghệ cho khởi nghiệp doanh nghiệp. Thực trạng hệ thống hỗ trợ tinh thần và cảm hứng khởi nghiệp. PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP ĐẾN CƠ HỘI KHỞI NGHIỆP TẠI VIỆT NAM. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu tác động của hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp đến cơ hội khởi nghiệp.

Kiểm định và ƣớc lƣợng mô hình đánh giá tác động của hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp đến cơ hội khởi nghiệp. Phân tích mức độ tác động của hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp đến cơ hội khởi nghiệp từ kết quả mô hình. PHÂN TÍCH TÁC ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP ĐẾN KHỞI NGHIỆP TẠI VIỆT NAM. Tác động của hỗ trợ pháp lý đến khởi nghiệp.

Tác động của hỗ trợ giáo dục đào tạo khởi nghiệp đến khởi nghiệp. Tác động của hỗ trợ tài chính đến khởi nghiệp. Tác động của hỗ trợ về cơ sở hạ tầng và khoa học công nghệ đến khởi nghiệp. Tác động của hỗ trợ hỗ trợ về tinh thần và cảm hứng khởi nghiệp đến khởi nghiệp.

ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP TẠI VIỆT NAM. Những kết quả đạt đƣợc. Những hạn chế, bất cập. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập.

109 Chƣơng 4 PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP TẠI VIỆT NAM. BỐI CẢNH VÀ PHƢƠNG HƢỚNG PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN ĐẾN NĂM 2030. Bối cảnh liên quan đến phát triển hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp tại Việt Nam giai đoạn đến năm 2030. Phƣơng hƣớng phát triển hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp đến năm 2030.

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN ĐẾN NĂM 2030. Giải pháp phát triển hệ thống hỗ trợ pháp lý cho khởi nghiệp. Giải pháp phát triển hệ thống hỗ trợ giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực cho khởi nghiệp. Đề xuất chính sách hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực cho khởi nghiệp.

Giải pháp phát triển hệ thống hỗ trợ tài chính cho khởi nghiệp. Giải pháp phát triển hệ thống hỗ trợ khoa học công nghệ cho khởi nghiệp. Giải pháp phát triển hệ thống hỗ trợ tinh thần và cảm hứng khởi nghiệp. Một số giải pháp khác nhằm phát triển hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp.

135 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN ÁN. 143 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 162 vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Cụm từ tiếng Việt BTC Bộ Tài chính CBQL Cán bộ quản lý DNKN Doanh nghiệp khởi nghiệp DNVVN Doanh nghiệp vừa và nhỏ ĐLC Điểm lệch chuẩn ĐMST Đổi mới sáng tạo ĐTB Điểm trung bình HTHTKN Hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp HSTKN Hệ sinh thái khởi nghiệp KH&CN Khoa học và công nghệ KNĐMST Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo KNST Khởi nghiệp sáng tạo KTTT Kinh tế thị trƣờng KT-XH Kinh tế - xã hội GD&ĐT Giáo dục và đào tạo NCS Nghiên cứu sinh NXB Nhà xuất bản TT Thông tƣ UBND Ủy ban nhân dân XHCN Xã hội chủ nghĩa AESI Chỉ số tinh thần khởi nghiệp (Amway Enterpreneurship Spirit Index) AI Nhà đầu tƣ thiên thần(Angel Investor) AGER Báo cáo Tinh thần khởi nghiệp toàn cầu (Amway Global Enterpreneurship Report) BA Các tổ chức thúc đẩy kinh doanh (Business Accelerator) BI Vƣờn ƣơm khởi nghiệp (Business Incubator) CEO Giám đốc điều hành (Chief Executive Officer) viii Từ viết tắt Cụm từ tiếng Việt CPTPP Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dƣơng (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership) EVFTA Hiệp định thƣơng mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (European-Vietnam Free Trade Agreement) FTA Hiệp định tự do thƣơng mại (Free Trade Agreement) GDP Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) GEM Báo cáo Chỉ số khởi nghiệp toàn cầu (Global Enterpreneurship Monitor) IPO Sàn giao dịch chứng khoán (Initial Public Offering) M&A Sáp nhập và mua bán (Mergers and acquisitions) RCEP Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (Regional Comprehensive Economic Partnership) SE Doanh nghiệp xã hội (Social Enterprise) SME Doanh nghiệp nhỏ và vừa (Small and Medium Enterprise) SE Doanh nghiệp xã hội (Social Enterprise) VCF Các quỹ đầu tƣ mạo hiểm (Venture Capital Fund) UNICEF Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (United Nations International Children's Emergency Fund) USD Đồng đô la Mỹ (United States dollar) VCCI Phòng Thƣơng mại và Công nghiệp Việt Nam (Vietnam Chamber of Commerce and Industry) VYE Mạng lƣới khởi nghiệp trẻ Việt Nam (Viet Youth Entrepreneurs) ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Kết quả kiểm định các biến trong mô hình đánh giá tác động của hệ thống hỗ trợ đối mới sáng tạo đến cơ hội khởi nghiệp .2: Kết quả kiểm định bằng phƣơng pháp PLS.3: Số lƣợng DN nhận đƣợc hỗ trợ thông tin pháp lý .4: Hình thức doanh nghiệp tiếp nhận thông tin từ hệ thống hỗ trợ thông tin pháp lý .5: Đánh giá của doanh nghiệp về mức độ hỗ trợ thông tin pháp lý so với nhu cầu của doanh nghiệp .6: Tỷ lệ doanh nghiệp khởi nghiệp nhận đƣợc sự hỗ trợ về giáo dục đào tạo .7: Hình thức các doanh nghiệp nhận đƣợc sự hỗ trợ về giáo dục đào tạo hiện nay .8: Đánh giá của doanh nghiệp về mức độ hỗ trợ giáo dục đào tạo so với nhu cầu của doanh nghiệp .9: Tỷ lệ doanh nghiệp nhận đƣợc sự hỗ trợ về tài chính .10: Đánh giá của doanh nghiệp về mức độ hỗ trợ tài chính so với nhu cầu của doanh nghiệp .11: Tỷ lệ doanh nghiệp đã từng đƣợc nhận sự hỗ trợ về cơ sở hạ tầng và khoa học công nghệ .12: Đánh giá của doanh nghiệp về mức độ hỗ trợ về cơ sở hạ tầng và khoa học công nghệ so với nhu cầu của doanh nghiệp .13: Tỷ lệ doanh nghiệp nhận đƣợc sự hỗ trợ về tinh thần và cảm hứng khởi nghiệp .14: Đánh giá của doanh nghiệp về mức độ hỗ trợ về tinh thần và cảm hứng khởi nghiệp so với nhu cầu của doanh nghiệp. 106 x DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1 : Doanh nghiệp đang hoạt động năm 2021 .2 : Doanh nghiệp thành lập mới năm 2021 .