Luận án tiến sĩ kinh tế phát triển full các yếu tố ảnh hưởng tới quy mô vốn đầu

BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG NGUYỄN THỊ MAI HƯƠNG CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI QUY MÔ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội- Năm 2021 BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG NGUYỄN THỊ MAI HƯƠNG CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI QUY MÔ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM Ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 9310105 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1: PGS. Trần Thị Minh Châu 2: TS. Nguyễn Thị Xuân Hương Hà Nội - Năm 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện. Các số liệu khảo sát và thống kê là hoàn toàn xác thực.

Kết quả nghiên cứu trong luận án chưa được ai công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác. Tác giả Nguyễn Thị Mai Hương i LỜI CẢM ƠN Tác giả chân thành cảm ơn Lãnh đạo và cán bộ Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương đã tạo điều kiện tốt nhất, giúp đỡ để tác giả hoàn thành luận án. Đặc biệt, xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất đến giáo viên hướng dẫn PGS. Trần Thị Minh Châu và TS.

Nguyễn Thị Xuân Hương đã tâm huyết, tận tình hướng dẫn tôi có được kết quả nghiên cứu này. Tác giả xin gửi lời cảm ơn tới các anh/chị tại các Sở Kế hoạch đầu tư các tỉnh, các doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực nông nghiệp đã tạo điều kiện gặp gỡ, khảo sát và các chuyên gia trong các lĩnh vực liên quan đã đóng góp những thông tin vô cùng quý báu và những ý kiến xác đáng, để tác giả có thể hoàn thành luận án trong thời gian nhanh nhất. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban lãnh đạo cơ quan, đồng nghiệp đã luôn quan tâm và tạo mọi điều kiện trong quá trình học tập cũng như thực hiện luận án. Cuối cùng, tác giả xin trân trọng cảm ơn những người thân gia đình đã động viên, hỗ trợ tác giả trong quá trình học tập và hoàn thành luận án! Trân trọng cảm ơn.

Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Mai Hương 3 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.viii DANH MỤC CÁC BẢNG.x DANH MỤC CÁC HÌNH.xii MỞ ĐẦU. Lý do nghiên cứu đề tài luận án. Những điểm mới của luận án. Kết cấu luận án.4 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN.

Tổng quan các công trình nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp. Các nghiên cứu lý thuyết. Các nghiên cứu thực nghiệm. Các nghiên cứu về vai trò của vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với nước nhận đầu tư.

Các nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài nói chung. Các nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp. Những khoảng trống nghiên cứu. Hướng nghiên cứu của luận án.

Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi và câu hỏi nghiên cứu. Cách tiếp cận và khung phân tích. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu.47 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUY MÔ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP. Cơ sở lý luận về quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp.

Các khái niệm có liên quan. Khái niệm và phân loại vốn đầu tư. Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp.Khái niệm quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong nông nghiệp. Đặc trưng của đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp.Vai trò của vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp.

Vai trò trực tiếp. Vai trò gián tiếp. Mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quy mô vốn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam. Mô hình lý thuyết.

Mô hình đề xuất về các yếu tố ảnh hưởng tới quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam. Quan điểm thiết kế mô hình nghiên cứu. Mô hình đề xuất. Kinh nghiệm một số nước về mở rộng quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp của một số nước trên thế giới.

Kinh nghiệm của Trung Quốc. Kinh nghiệm của Thái Lan. Kinh nghiệm của Indonesia. Kinh nghiệm của Malaysia.

Kinh nghiệm của Israel. Bài học rút ra cho Việt Nam.84 CHƯƠNG 3 NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUY MÔ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM. Quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam giai đoạn 2010 - 2019. Quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam theo dự án đầu tư.

Quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp phân theo tiểu ngành. Quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp theo hình thức đầu tư. Quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp theo đối tác đầu tư. Quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp theo địa phương.

Khái quát đặc điểm các yếu tố ảnh hưởng tới quy mô vốn FDI vào lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam. Cơ sở hạ tầng, dịch vụ. Điều kiện tự nhiên. Môi trường kinh tế vĩ mô.

Môi trường xã hội. Thể chế, chính sách. Đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam. Mô tả mẫu khảo sát.

Phân tích thống kê mô tả các thang đo về các yếu tố ảnh hưởng của mô hình nghiên cứu. Kiểm định mô hình nghiên cứu. Đánh giá thang đo bằng hệ số tin cậy Cronbach Alpha. Đánh giá thang đo bằng phân tích nhân tố khám phá (EFA).

Đánh giá thang đo bằng phân tích nhân tố khẳng định (CFA). Kết quả kiểm định mô hình bằng phân tích cấu trúc tuyến tính (SEM). Kết quả kiểm định mô hình bằng phương pháp bootstrap. Thảo luận kết quả phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam.

Về cơ sở hạ tầng và dịch vụ. Về điều kiện tự nhiên. Về môi trường kinh tế vĩ mô. Về môi trường xã hội.

Về thể chế chính sách.126 CHƯƠNG 4 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG QUY MÔ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM. Bối cảnh của Việt Nam trong thu hút và tăng cường quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030. Yếu tố bên trong. Yếu tố bên ngoài.

Quan điểm và định hướng thu hút đầu tư và tăng quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam. Quan điểm thu hút đầu tư và tăng quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam. Định hướng thu hút đầu tư và tăng quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam. Giải pháp mở rộng quy mô vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam.

Nhóm giải pháp về nâng cấp, đồng bộ hóa cơ sở hạ tầng. Nhóm giải pháp về bảo vệ môi trường tự nhiên. Nhóm giải pháp về ổn định kinh tế vĩ mô. Nhóm giải pháp về cải thiện môi trường xã hội.

Nhóm giải pháp về đổi mới thể chế chính sách.145 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.150 TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ PHỤ LỤC 8 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt (tiếng Anh) ASEAN : Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (Association of Southeast Asian Nations) CFA : Phân tích nhân tố khẳng định (Confirmatory Factor Analysis) CFI : Chỉ số hiệu chỉnh (Comparative Fit Index) EFA : Phương pháp phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis) FDI : Đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment) FGLS : Mô hình ước lượng bình phương tối thiểu (General linear regression model) FIC : Ủy ban đầu tư nước ngoài Malaysia (Foreign Investment Commission) GDP : Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) GFI : Chỉ số độ phù hợp (Goodness of fix index) GM : Mô hình Lực hấp dẫn (Gravity model) GMM : Mô hình moments tổng quát (Generalized Method of Moments) IMF : Quỹ tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund) KCN : Khu công nghiệp MIDA : Cơ quan phát triển đầu tư Malaysia (Malaysian Investment Development Agency) MIGA : Cơ quan bảo hộ đầu tư đa phương Indonesia (Multilateral Investment Guarantee Agency) MNEs : Các công ty đa quốc gia (Multinational enterprises) ODA : Vốn hỗ trợ phát triển chính thức (Official Development Assistance) OECD : Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (Organization for 9 Economic Cooperation and Development) OLI : Lợi thế sở hữu - Lợi thế địa điểm - Lợi thế nội bộ hóa (Ownership specific advantages – Location advantages – Internalization advantages) OLS : Phương pháp bình phương nhỏ nhất (Ordinary Least Squared) R&D : Nghiên cứu và phát triển (Research & development) SEM : Mô hình phân tích cấu trúc tuyến tính (Structural Equation Modeling) SEZs : Khu vực kinh tế đặc biệt (Special Economic Zones) SME : Doanh nghiệp nhỏ và vừa (Small and Medium Enterprise) SSA : Tiểu vùng Sahara Châu Phi (Sub Saharan Africa) TLSX : Tư liệu sản xuất TNC : Tập đoàn xuyên quốc gia (Transnational Corporation) UNCTAD : Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Phát triển (United Nations Conference on Trade and Development) USD : Đồng đô la Mỹ (United States dollar) VECM : Mô hình tự hồi quy vector (Vector Error Correction Model) WIPO : Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (World Intellectual Property Organization) 1 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Yếu tố điều kiện “Đẩy – Kéo” của FDI. Phân bố quy mô mẫu điều tra theo vùng kinh tế ở Việt Nam. Quy mô mẫu của từng tỉnh.

Các biến quan sát trong mô hình nghiên cứu đề xuất. Số dự án và số vốn FDI đầu tư vào Việt Nam (2010-2019). Cơ cấu vốn FDI đầu tư ở Việt Nam trong các ngành kinh tế. Vốn FDI trong lĩnh vực nông nghiệp phân theo hình thức đầu tư.

Vốn FDI trong lĩnh vực nông nghiệp phân theo đối tác đầu tư. Vốn FDI trong lĩnh vực nông nghiệp phân theo địa phương.