Luận án TS Đoàn Công Mẫn: Xây dựng QHSX phù hợp LLSX CNH, HĐH Đà Nẵng

Quy luật QHSX phù hợp với LLSX là nguyên tắc cốt lõi của chủ nghĩa Mác. Nó chỉ ra mối quan hệ biện chứng giữa hai yếu tố này. LLSX bao gồm người lao động với kỹ năng, kinh nghiệm và tư liệu sản xuất. Tư liệu sản xuất bao gồm công cụ lao động, đối tượng lao động. QHSX là tổng hòa các quan hệ giữa con người trong quá trình sản xuất. QHSX có ba mặt cơ bản. Đó là quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất. Tiếp theo là quan hệ tổ chức, quản lý sản xuất. Cuối cùng là quan hệ phân phối sản phẩm. LLSX quyết định QHSX. Trình độ phát triển của LLSX yêu cầu một QHSX tương ứng. QHSX không phù hợp sẽ cản trở LLSX. Ngược lại, QHSX phù hợp sẽ thúc đẩy LLSX. Sự phù hợp này không phải là tuyệt đối. Nó là một quá trình vận động, biến đổi liên tục. QHSX luôn có xu hướng lạc hậu hơn LLSX. Điều này tạo động lực cho sự phát triển xã hội. Việc giải quyết mâu thuẫn này là động lực cho sự tiến bộ. Hiểu rõ thực chất này giúp xây dựng nền kinh tế linh hoạt. Nó cũng giúp thích ứng với những thay đổi của công nghệ và xã hội.

Trong quá trình CNH, HĐH, quy luật QHSX phù hợp LLSX có vai trò đặc biệt quan trọng. CNH, HĐH là quá trình phát triển LLSX. Nó bao gồm hiện đại hóa công nghệ, nâng cao trình độ lao động. Đồng thời tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Điều này đòi hỏi QHSX phải thích ứng. QHSX cũ có thể kìm hãm sự phát triển LLSX mới. Ví dụ, chế độ sở hữu không phù hợp có thể cản trở đầu tư. Nó cũng cản trở đổi mới công nghệ. Quan hệ quản lý lạc hậu có thể làm giảm hiệu quả sản xuất. Quan hệ phân phối không công bằng có thể triệt tiêu động lực lao động. Việc vận dụng quy luật này giúp Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra đường lối đổi mới. Nó cho phép phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Phát triển nhiều thành phần kinh tế. Trong đó, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Nền tảng sở hữu được đa dạng hóa. Từ đó, kích thích mọi nguồn lực sản xuất. Quy luật này định hướng xây dựng QHSX mới. QHSX đó khuyến khích sự sáng tạo. Nó thúc đẩy áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật. Đồng thời tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Mục tiêu cuối cùng là phát triển LLSX. Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân.

Đảng Cộng sản Việt Nam đã có những điều chỉnh quan trọng về quan điểm đối với quan hệ sản xuất (QHSX) trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH). Trước Đổi mới, Đảng chủ trương xây dựng QHSX xã hội chủ nghĩa dựa trên chế độ công hữu một cách vội vàng. Điều này không phù hợp với trình độ phát triển còn thấp của lực lượng sản xuất (LLSX). Chính sách này đã kìm hãm sự phát triển kinh tế. Nó gây ra sự trì trệ. Từ Đại hội VI (1986), Đảng đã có những nhận thức mới. Đảng khẳng định sự cần thiết của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Mô hình này đa dạng hóa các hình thức sở hữu. Phát triển nhiều thành phần kinh tế. Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, các thành phần kinh tế khác cũng được khuyến khích phát triển. Quan điểm này nhấn mạnh việc phát triển QHSX phù hợp với LLSX. Nó đảm bảo tính đồng bộ, hài hòa. Tránh tuyệt đối hóa vai trò của sở hữu nhà nước. Quan trọng là tạo động lực cho mọi chủ thể kinh tế. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả sản xuất. Nó cũng giúp cải thiện chất lượng tăng trưởng. Quan điểm này thể hiện sự vận dụng sáng tạo quy luật QHSX phù hợp LLSX.

Nhận thức về kinh tế nhiều thành phần là một bước tiến quan trọng. Nó giúp đổi mới quan điểm của Đảng về quan hệ sản xuất (QHSX). Trước Đổi mới, nền kinh tế đơn thuần tập trung vào sở hữu nhà nước và tập thể. Điều này hạn chế sức sống kinh tế. Nó không khuyến khích sự đa dạng hóa sản xuất. Đảng đã thừa nhận sự tồn tại lâu dài của nhiều thành phần kinh tế. Các thành phần này bao gồm kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Mỗi thành phần kinh tế có vai trò riêng. Chúng cùng tồn tại, cạnh tranh và hợp tác. Việc này tạo ra một phương thức sản xuất đa dạng. Sự đa dạng này phù hợp với trình độ phát triển lực lượng sản xuất (LLSX) khác nhau. Nó cũng phù hợp với điều kiện lịch sử cụ thể của Việt Nam. Chính sách này tạo môi trường cạnh tranh. Nó kích thích sự năng động của thị trường. Đồng thời thu hút vốn đầu tư và công nghệ. Phát triển kinh tế nhiều thành phần giúp giải phóng LLSX. Nó nâng cao hiệu quả sản xuất. Tạo ra nhiều việc làm. Góp phần xóa đói giảm nghèo. Đồng thời, củng cố kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Đà Nẵng có đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội năng động. Thành phố là trung tâm kinh tế của khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao. Các ngành dịch vụ, du lịch, công nghiệp phát triển mạnh mẽ. Lực lượng sản xuất (LLSX) của Đà Nẵng có sự chuyển biến rõ rệt. Vốn đầu tư, đặc biệt là FDI, tăng trưởng nhanh. Công nghệ sản xuất được cải thiện. Nguồn nhân lực ngày càng được đào tạo chuyên sâu. Kết cấu hạ tầng giao thông, đô thị hiện đại. Điều này tạo nền tảng vững chắc cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH). Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại các vấn đề. Ví dụ như sự chênh lệch phát triển giữa các khu vực. Chất lượng nguồn nhân lực một số lĩnh vực chưa đáp ứng yêu cầu. Việc này ảnh hưởng đến khả năng phát triển bền vững. Nó cũng ảnh hưởng đến việc xây dựng quan hệ sản xuất (QHSX) phù hợp.

Thực trạng xây dựng quan hệ sản xuất (QHSX) tại Đà Nẵng cho thấy cả thành tựu và hạn chế. Về quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất, Đà Nẵng đã đa dạng hóa các thành phần kinh tế. Trong đó, kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đóng vai trò ngày càng quan trọng. Kinh tế nhà nước được sắp xếp, đổi mới. Tuy nhiên, việc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước còn chậm. Hiệu quả sử dụng đất đai, tài nguyên chưa tối ưu. Về quan hệ quản lý sản xuất, cải cách hành chính đã đạt được nhiều kết quả. Môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện. Nhưng vẫn còn những rào cản hành chính. Năng lực quản lý của một số doanh nghiệp còn yếu. Về quan hệ phân phối, chính sách tiền lương, phúc lợi xã hội đã được quan tâm. Tuy nhiên, phân hóa giàu nghèo có xu hướng gia tăng. Các vấn đề về an sinh xã hội vẫn cần được chú trọng. Lực lượng sản xuất (LLSX) tại Đà Nẵng phát triển nhanh. Nhưng QHSX chưa hoàn toàn phù hợp. Một số QHSX hiện tại đang kìm hãm LLSX. Điều này cần được giải quyết để thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH).

Việc xây dựng quan hệ sản xuất (QHSX) phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất (LLSX) tại Đà Nẵng đối mặt với nhiều vấn đề. Thứ nhất, cơ cấu sở hữu tư liệu sản xuất vẫn cần được hoàn thiện. Phải đảm bảo sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. Đồng thời phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước. Thứ hai, quan hệ quản lý sản xuất cần hiện đại hóa. Điều này bao gồm cải cách thể chế, nâng cao năng lực quản trị. Nó giúp tạo môi trường kinh doanh minh bạch, hiệu quả. Thứ ba, quan hệ phân phối phải đảm bảo công bằng. Nó phải tạo động lực cho người lao động. Đồng thời giảm thiểu khoảng cách giàu nghèo. Thứ tư, chất lượng nguồn nhân lực cần được nâng cao. Việc này phải đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế tri thức. Đồng thời thích ứng với công nghệ mới. Thứ năm, sự phối hợp giữa các ban ngành, địa phương còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến việc triển khai chính sách. Giải quyết các vấn đề này là cốt lõi. Nó giúp thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH). Đồng thời đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Đà Nẵng cần định hướng xây dựng quan hệ sản xuất (QHSX) phù hợp với lực lượng sản xuất (LLSX) theo hướng hiện đại. Điều này dựa trên nền tảng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Định hướng bao gồm việc tiếp tục phát triển kinh tế nhiều thành phần. Trong đó, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo nhưng không độc tôn. Kinh tế tư nhân được khuyến khích phát triển. Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được tạo điều kiện thuận lợi. Mục tiêu là đa dạng hóa quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất. Việc này tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. QHSX mới phải thúc đẩy đổi mới công nghệ. Nó cũng phải nâng cao năng suất lao động. Đồng thời tạo động lực cho mọi chủ thể kinh tế. Định hướng phát triển phải gắn liền với CNH, HĐH. Nó phải chú trọng phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao. Phát triển LLSX là ưu tiên hàng đầu. Song song với đó là việc hoàn thiện QHSX. QHSX phải ngày càng phù hợp hơn. Điều này đảm bảo sự phát triển hài hòa. Nó cũng đảm bảo tính bền vững của nền kinh tế Đà Nẵng.

Để hoàn thiện quan hệ sản xuất (QHSX) phù hợp với lực lượng sản xuất (LLSX), Đà Nẵng cần triển khai nhiều giải pháp cơ bản. Thứ nhất, hoàn thiện thể chế về quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất. Điều này bao gồm việc đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước. Nó cũng bao gồm tạo sự bình đẳng pháp lý giữa các thành phần kinh tế. Đồng thời bảo vệ quyền tài sản của mọi chủ thể. Thứ hai, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế. Cải cách thủ tục hành chính. Minh bạch hóa môi trường đầu tư kinh doanh. Nó cũng bao gồm nâng cao năng lực quản lý của doanh nghiệp. Thứ ba, đổi mới quan hệ phân phối. Đảm bảo phân phối công bằng theo lao động. Đồng thời có các chính sách an sinh xã hội. Nó giúp giảm thiểu khoảng cách giàu nghèo. Tạo động lực cho mọi người tham gia sản xuất. Thứ tư, đầu tư mạnh mẽ vào phát triển nguồn nhân lực. Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Điều này phải đáp ứng yêu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH). Thứ năm, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ. Hiện đại hóa LLSX. Đồng thời phát huy lợi thế cạnh tranh của Đà Nẵng. Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ. Chúng phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành.