Luận án TS Kinh tế chính trị: Đa dạng hóa tài chính hạ tầng giao thông Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN -------- -------- VŨ ĐỨC BẢO ĐA DẠNG HÓA NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH CHO PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG GIAO THÔNG THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KINH TẾ CHÍNH TRỊ HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN -------- -------- VŨ ĐỨC BẢO ĐA DẠNG HÓA NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH CHO PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG GIAO THÔNG THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Kinh tế chính trị Mã số: 9310102 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐÀO THỊ PHƯƠNG LIÊN HÀ NỘI - 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả Vũ Đức Bảo ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. v DANH MỤC BẢNG.

vi DANH MỤC HÌNH .vii PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu luận án. 9 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.

Tổng quan các công trình liên quan đến đề tài luận án. Tổng quan các vấn đề lý luận về phát triển hạ tầng giao thông. Tổng quan các nghiên cứu về đa dạng hoá nguồn lực cho phát triển hạ tầng giao thông. Tổng quan các công trình trong nước nghiên cứu về phát triển hạ tầng giao thông20 1.

Những kết luận từ các nghiên cứu và những vấn đề đặt ra cho nghiên cứu tiếp theo của luận án. Những kết luận từ tổng quan các công trình nghiên cứu. Những vấn đề đặt ra cho nghiên cứu tiếp theo của luận án. 25 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.

26 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ĐA DẠNG HOÁ NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG GIAO THÔNG. Những vấn đề cơ bản về hạ tầng giao thông và nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông. Khái niệm hạ tầng giao thông. Nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông.

Nguồn lực tài chính phát triển hạ tầng giao thông. Đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông. Quan niệm về đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông. Các nguồn lực tài chính trong phát triển hạ tầng giao thông.

Các nhân tố ảnh hưởng đến đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông. Kinh nghiệm quốc tế và trong nước về đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông. Khái quát kinh nghiệm của một số quốc gia và địa phương trong nước về đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông. Một số bài học từ các nước cho phát triển giao thông tại thành phố Hà Nội.

49 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 51 CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐA DẠNG HÓA NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG GIAO THÔNGTHÀNH PHỐ HÀ NỘI. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến huy động nguồn lực cho phát triển hạ tầng giao thông của Hà Nội. Điều kiện tự nhiên của Thành phố Hà Nội .2 Điều kiện kinh tế - xã hội.

Đánh giá ảnh hưởng của các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông của Thành phố. Thực trạng cơ sở hạ tầng giao thông trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Thực trạng mạng lưới giao thông khu vực nội đô lịch sử. Thực trạng mạng lưới giao thông khu vực nội đô mở rộng.

Thực trạng mạng lưới giao thông khu mở rộng phía Nam sông Hồng. Thực trạng mạng lưới giao thông khu mở rộng phía Bắc sông Hồng, Nam sông Cà Lồ. Thực trạng mạng lưới giao thông khu vực các huyện ngoại thành và đô thị vệ tinh. Thực trạng cơ chế chính sách đa dạng hoá thu hút nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông đường bộ tại Thành phố Hà Nội.

Phân tích thực trạng đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông của Thành phố Hà Nội. Kết quả nghiên cứu thực trạng đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông đường bộ của Thành phố Hà Nội. Đánh giá về thực trạng đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông Thành phố Hà Nội. Về kết quả đạt được.

Những hạn chế trong đa dạng hoá nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông tại Thành phố Hà Nội. 81 TÓM TẮT CHƯƠNG 3. 115 iv CHƯƠNG 4 QUAN ĐIỂM, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP. 117 ĐA DẠNG HÓA NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH PHÁT TRIỂN.

117 HẠ TẦNG GIAO THÔNGHÀ NỘI. Những căn cứ đề xuất quan điểm, phương hướng và giải pháp tiếp tục đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông của Hà Nội. Quy hoạch phát triển hạ tầng giao thông Việt Nam. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố Hà Nội.

Quan điểm, phương hướng đa dạng hóa nguồn lực tài chính chính cho phát triển hạ tầng giao thông của Hà Nội. Quan điểm đa dạng hóa nguồn lực tài chính chính cho phát triển hạ tầng giao thông của Hà Nội. Phương hướng đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông của Hà Nội. Giải pháp đa dạng hóa nguồn lực tài chính chính cho phát triển hạ tầng giao thông của Hà Nội.

Nhóm giải pháp tổng hợp từ kết quả điều tra chuyên gia về công tác đa dạng hoá nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông của Hà Nội. Một số giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông của Hà Nội. 125 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 140 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

142 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 154 v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BOT Xây dựng-Vận hành-Chuyển giao BT Xây dựng – Chuyển giao. CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CSHT Cơ sở hạ tầng DN Doanh nghiệp FDI Vốn đầu tư nước ngoài GDP Tổng thu nhập quốc dân GPMB Giải phóng mặt bằng GTVT Giao thông vận tải NHTM Ngân hàng thương mại NSNN Ngân sách Nhà nước PPP Hợp tác công tư TNHH Trách nhiệm hữu hạn TW Trung ương UBND Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Tổng hợp nguồn vốn đầu tư cho hạ tầng giao thông đường bộ Thành phố Hà Nội .2: Tổng hợp nguồn vốn đầu tư hạ tầng giao thông đường bộ Thành phố Hà Nội .3: Kiểm định KMO và Barlett .4: Tổng hợp Nhân tố Hạn chế trong thực hiện đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển giao thông Thành phố Hà Nội .5: Tổng hợp nguyên nhân của những hạn chế trong đa dạng hoá nguồn lực tài chính phát triển hạ tầng giao thông .6: Lý do chủ yếu dẫn đến chậm trễ trong hoạt động đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông đường bộ .7: Nhóm giải pháp đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng giao thông hiện nay của Thành phố Hà Nội. 107 vii DANH MỤC HÌNH Hình 1.

Cơ cấu mẫu khảo sát .1: Bản đồ hành chính Hà Nội sau mở rộng địa giới hành chính. 52 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Theo C. Ăng-ghen (NXB chính trị quốc gia, 2004) cho rằng trong quá trình sản xuất ra của cải vật chất và dịch vụ cho xã hội, con người đã sử dụng những nguồn tài nguyên tự nhiên, kinh tế xã hội nhất định.

Nguồn lực là tổng thể các yếu tố vật chất và tinh thần có thể khai thác được phục vụ cho việc phát triển kinh tế - xã hội của một lãnh thổ nhất định. Vì vậy, huy động nguồn lực có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, mỗi vùng và mỗi địa phương trong quốc gia đó. Theo quan điểm của C.Mac – Lê Nin (NXB chính trị quốc gia, 2006) cho rằng cơ sở hạ tầng (Infrastructure) còn được gọi là kết cấu hạ tầng, với 2 bộ phận cấu thành cơ bản là hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Sự phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng ở mỗi quốc gia, mỗi vùng, mỗi địa phương vừa tạo môi trường phát triển kinh tế - xã hội, vừa là thước đo đánh giá trình độ phát triển của mỗi nước, mỗi vùng, mỗi địa phương trong từng quốc gia.

Trong hệ thống kết cấu hạ tầng, hệ thống các công trình giao thông được coi như mạnh máu, huyết quản của mỗi nước, mỗi vùng, mỗi địa phương, phát triển các công trình giao thông có vai trò hết sức quan trọng cho nền kinh tế của các nước trên thế giới. Thành phố Hà Nội là trung tâm chính trị, văn hóa và kinh tế của cả nước nhưng hệ thống hạ tầng giao thông Thành phố còn nhiều bất cập, nhiều hạng mục công trình giao thông còn yếu và lạc hậu so với các nước trong khu vực cũng như kém so với các nước trên thế giới. Hiện trạng kết cấu hạ tầng giao thông Thành phố Hà Nội còn nhiều hạn chế, tình trạng ách tắc giao thông, tình trạng thiếu hệ thống giao thông hiện đại làm cho Thành phố Hà Nội hạn chế trong phát triển kinh tế. Tuy nhiên, thực tế phần lớn hạn chế phát triển hạ tầng giao thông phụ thuộc nhiều vào nguồn lực tài chính cho đầu tư.

Vì thế, nhu cầu vốn cho phát triển giao thông của cả nước nói chung và của Thành phố Hà Nội nói riêng là một vấn đề cấp thiết cần được nghiên cứu và tìm ra mối quan hệ trong vấn đề thu hút và sử dụng các nguồn lực này một cách hiệu quả. Sự phát triển của Hà Nội không chỉ có ý nghĩa với Hà Nội mà có tầm ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa của cả nước. Pháp lệnh và Luật Thủ đô (2012) đã xác định đúng vị trí, vai trò của Thủ đô; mục tiêu, nhiệm vụ và một số chính sách lớn về đầu tư xây dựng, phát triển Thủ đô, tạo điều kiện để xây dựng và phát triển Thành phố đa chức năng.