Luận án Tiến sĩ: Đảng bộ Đắk Lắk lãnh đạo kinh tế nông nghiệp 2004-2013

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN KHẮC TRINH ĐẢNG BỘ TỈNH ĐẮK LẮK LÃNH ĐẠO KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2004 ĐẾN NĂM 2013 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ HÀ NỘI – 2016 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN KHẮC TRINH ĐẢNG BỘ TỈNH ĐẮK LẮK LÃNH ĐẠO KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2004 ĐẾN NĂM 2013 Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. Vũ Quang Hiển HÀ NỘI - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS,TS. Các số liệu được trình bày trong luận án là trung thực, chính xác, khách quan, khoa học và có nguồn gốc rõ ràng. Hà Nội, ngày … tháng … năm Tác giả luận án Nguyễn Khắc Trinh 1 MỤC LỤC Lời cam đoan ……………………………………………………………… 01 Mục lục …………………………………………………………………….

02 Danh mục các từ viết tắt …………………………………………………. 04 Danh mục các bảng ………………………………………………………. 05 Danh mục các hình vẽ và đồ thị …………………………………………. 07 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN …………………………………………………………… 12 1.

Các công trình nghiên cứu ……………………………………………. Nhóm các công trình nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng và Đảng bộ các địa phương về kinh tế nông nghiệp …………………………………. Nhóm các công trình nghiên cứu về kinh tế nông nghiệp ở Đắk Lắk và sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk đối với kinh tế nông nghiệp. Đánh giá các công trình nghiên cứu và những vấn đề luận án cần đi sâu nghiên cứu………………………………………………………………….

Những vấn đề các công trình nghiên cứu đã làm sáng tỏ mà luận án kế thừa…………………………………………………………………… 27 1. Những vấn đề luận án cần đi sâu nghiên cứu .…………………… 29 Chƣơng 2: CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH ĐẮK LẮK ĐỐI VỚI KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2004 ĐẾN GIỮA NĂM 2008 …………………………………………………. Những yếu tố ảnh hưởng đến kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Đắk Lắk và chủ trương của Đảng bộ. Những yếu tố ảnh hưởng đến kinh tế nông nghiệp của tỉnh Đắk Lắk ………………………………………………………………………….

Chủ trương của Đảng bộ ……………. Sự chỉ đạo của Đảng bộ ………………………………………………. Chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp …………………. Chỉ đạo xây dựng cơ sở hạ tầng, ứng dụng khoa học - công nghệ trong sản xuất nông nghiệp ………………………………………………… 63 2.

Chỉ đạo sản xuất nông nghiệp ……………………………………. 68 Tiểu kết chương 2 …………………………………………………………. 74 2 Chƣơng 3: ĐẢNG BỘ TỈNH ĐẮK LẮK LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ GIỮA NĂM 2008 ĐẾN NĂM 2013 …. Bối cảnh mới và chủ trương của Đảng bộ …………………………….

Bối cảnh mới ……………………………………………………… 76 3. Chủ trương của Đảng bộ …………………………………………. Đảng bộ chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp ………. Chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ………………….

Chỉ đạo xây dựng các nguồn lực để phát triển kinh tế nông nghiệp. Chỉ đạo phát triển sản xuất nông nghiệp …………………………. 108 Tiểu kết chương 3 …………………………………………………………. 114 Chƣơng 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM ………………………….

Nhận xét về sự lãnh đạo của Đảng bộ …………………………………. Một số kinh nghiệm …………………………………………………… 138 4. Nhận thức đúng vị trí, vai trò của kinh tế nông nghiệp, lựa chọn giải pháp phù hợp nhằm phát huy lợi thế của địa phương …………………. Kịp thời triển khai chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và huy động mọi nguồn lực để phát triển kinh tế nông nghiệp ……………….

Chú trọng đến việc chỉ đạo đảm bảo các điều kiện về cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là công tác thủy lợi ………………. Đẩy mạnh chỉ đạo việc nghiên cứu và ứng dụng tiến bộ khoa học – Công nghệ vào sản xuất nông nghiệp một cách phù 144 hợp. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và chỉ đạo khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong sản xuất nông nghiệp…. 146 Tiểu kết chương 4 ………………………………………………………….

151 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN …………………………………………………. 154 TÀI LIỆU THAM KHẢO ………………………………………………. 175 3 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCHTW Ban Chấp hành Trung ương CCKT Cơ cấu kinh tế CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNXH Chủ nghĩa xã hội DTTS Dân tộc thiểu số HTX Hợp tác xã HĐND Hội đồng nhân dân KTNN Kinh tế nông nghiệp KT – XH Kinh tế - xã hội NXB Nhà xuất bản PGS,TS Phó giáo sư, Tiến sĩ UBND Ủy ban nhân dân XHCN Xã hội chủ nghĩa 4 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1 Diện tích và sản lượng một số loại cây công nghiệp lâu năm chủ lực của tỉnh Đắk Lắk Bảng 2.2 Giá trị sản xuất và cơ cấu theo ngành nông nghiệp giai đoạn 2000 – 2008 (theo giá hiện hành) Bảng 2.3 Giá trị sản xuất nông nghiệp qua các năm phân theo thành phần kinh tế (theo giá hiện hành) Bảng 2.4: Cơ cấu kinh tế của tỉnh Đắk Lắk so với các tỉnh vùng Tây Nguyên và cả nước các năm 2005 - 2008 (theo giá thực tế năm 2008 (%) Bảng 3.1 Giá trị sản xuất và cơ cấu ngành nông, lâm, thủy sản giai đoạn 2005 - 2014 (theo giá hiện hành) 5 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 2.1 Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2004 - 2008 Hình 2.2 Biểu đồ cơ cấu kinh tế tỉnh Đắk Lắk qua các năm 2000, 2006, 2008 Hình 3.1 Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2010 - 2013 Hình 3.2 Biểu đồ cơ cấu kinh tế tỉnh Đắk Lắk qua các năm 2009, 2010, 2013 Hình 3.3 Biểu đồ cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp tỉnh Đắk Lắk các năm Hình 3.4 Biểu đồ tăng trưởng GDP ngành nông, lâm, thủy sản giai đoạn 2005 – 2014 6 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đắk Lắk là tỉnh nằm ở trung tâm của khu vực Tây Nguyên, có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, chính trị và an ninh quốc phòng đối với khu vực và cả nước; được biết đến là địa phương có tài nguyên thiên nhiên đa dạng và phong phú, nổi bật nhất là tài nguyên đất, rừng và được ví như một "cao nguyên cây công nghiệp".

Với tổng diện tích tự nhiên là 13.125 km2, dân số 1.251 người, bao gồm dân cư của 47 dân tộc, đất đai màu mỡ, với quỹ đất đỏ ba-dan chiếm 36% tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh, Đắk Lắk có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển KTNN, đặc biệt là phát triển nền nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn với các loại cây công nghiệp dài ngày, có lợi ích kinh tế cao như cà phê, cao su, ca cao, hồ tiêu. Quá trình tái thiết tỉnh Đắk Lắk sau chiến tranh, nhất là trong thời kỳ đổi mới có những bước tiến lớn, nhờ đó diện mạo và đời sống của nhân dân, nhất là đồng bào các DTTS có những thay đổi lớn. Trong thành tựu chung đó, KTNN có những đóng góp hết sức to lớn, luôn là ngành kinh tế chủ lực, chiếm tỷ trọng cao trong CCKT. Những chuyển biến đó là thành quả của sự quan tâm đặc biệt từ Đảng và Nhà nước, với các chủ trương, chính sách và cơ chế đặc thù cho cả vùng Tây Nguyên, trong đó có tỉnh Đắk Lắk; đồng thời, đó cũng là kết quả của những nỗ lực cố gắng của Đảng bộ, chính quyền tỉnh Đắk Lắk trong việc nắm bắt và triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách và định hướng của Đảng, Nhà nước trên địa bàn tỉnh.

Nắm bắt rõ tiềm năng và lợi thế của địa phương, Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk luôn xác định phát triển KTNN là lĩnh vực then chốt, là động lực quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của tỉnh. Từ đó, trong các kế hoạch phát triển KT – XH của tỉnh, lĩnh vực nông nghiệp luôn được quan tâm và tập trung đầu tư. Những chủ trương, chính sách đó đã tạo đà cho ngành nông nghiệp của tỉnh phát triển; hàng hóa nông sản có mặt ở khắp thị trường trong nước và tạo dựng được thương hiệu trên thị trường thế giới, các sản phẩm như tiêu biểu như; cà phê, cao su, ca cao, ngô lai…., trong đó nổi bật nhất là cà 7 phê Buôn Ma Thuột, một sản phẩm mang đặc trưng của miền đất, con người và nền văn hóa vùng cao nguyên đất đỏ bazan. Tuy vậy, bước vào thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH và hội nhập quốc tế, bản thân sự phát triển của nền nông nghiệp nói chung, KTNN nói riêng ở tỉnh Đắk Lắk đã và đang đặt ra nhiều vấn đề cần giải quyết, nhất là chất lượng, hiệu quả, sự phát triển bền vững… Thực tiễn phát triển KTNN ở tỉnh Đắk Lắk cho thấy, ngoài việc cần có thêm những chủ trương, chính sách và ưu tiên đầu tư tạo đòn bẩy cho KTNN phát triển, bản thân cấp ủy Đảng và chính quyền tỉnh Đắk Lắk cần không ngừng củng cố tổ chức, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức sáng tạo để tiếp tục thúc đẩy KTNN phát triển tương xứng với tiềm năng và lợi thế của địa phương.

Muốn vậy, cần có những nghiên cứu đánh giá quá trình lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các chủ trương, chính sách phát triển KTNN ở tỉnh Đắk Lắk, từ đó rút ra một số kinh nghiệm nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả sự lãnh đạo của Đảng bộ đối với việc phát triển KTNN. Từ những lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài “Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk lãnh đạo kinh tế nông nghiệp từ năm 2004 đến năm 2013” làm Luận án tiến sĩ lịch sử, chuyên ngành lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu của luận án Làm sáng tỏ sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk đối với KTNN từ năm 2004 đến năm 2013; từ đó rút ra một số kinh nghiệm phục vụ cho sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đối với KTNN ở địa phương hiện nay.

Nhiệm vụ nghiên cứu - Trên cơ sở trình bày tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài, đánh giá những kết quả nghiên cứu mà luận án có thể kế thừa, từ đó xác định những vấn đề mà luận án cần tập trung nghiên cứu. - Phân tích những yếu tố có ảnh hưởng đến sự lãnh đạo của Đảng bộ Đắk Lắk đối với KTNN qua hai khoảng thời giai: 2004 – 2008 và 2008 - 2013. - Trình bày và phân tích những chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk qua hai khoảng thời gian nói trên. 8 - Trình bày các hoạt động của các tổ chức và quần chúng nhân dân trong việc thực hiện các chủ trương của Đảng bộ đối với KTNN, gắn với các kết quả cụ thể.