Luận án tiến sĩ đảng bộ thành phố hải phòng lãnh đạo kinh tế đối ngoại từ năm 19

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------ NGUYỄN PHƢƠNG HẢI ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG LÃNH ĐẠO KINH TẾ ĐỐI NGOẠI TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2010 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Hà Nội - 2017 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------- NGUYỄN PHƢƠNG HẢI ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG LÃNH ĐẠO KINH TẾ ĐỐI NGOẠI TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2010 Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Mã số: 62 22 03 15 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. Ngô Đăng Tri Hà Nội - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dƣới sự hƣớng dẫn của PGS. Ngô Đăng Tri. Tên đề tài không trùng với bất cứ nghiên cứu nào đã đƣợc công bố.

Các số liệu, trích dẫn trong luận án là trung thực, đảm bảo tính khách quan. Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Tác giả luận án Nguyễn Phƣơng Hải MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 4 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

Tình hình nghiên cứu. Các công trình nghiên cứu về kinh tế đối ngoại nói chung. Các công trình nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng và Đảng bộ thành phố Hải Phòng về phát triển kinh tế đối ngoại. Những kết quả có thể kế thừa và những vấn đề luận án tập trung giải quyết.

Những kết quả có thể kế thừa. Những vấn đề luận án tập trung giải quyết.25 Chƣơng 2: CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ ĐỐI NGOẠI CỦA ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2001. Chủ trƣơng của Đảng bộ thành phố Hải Phòng. Những yếu tố ảnh hƣởng đến sự lãnh đạo phát triển kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng và chủ trƣơng của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Chủ trƣơng phát triển kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng. Đảng bộ thành phố Hải Phòng chỉ đạo phát triển kinh tế đối ngoại. Chỉ đạo đổi mới hoạt động xuất, nhập khẩu. Chỉ đạo đổi mới cơ chế, chính sách thu hút vốn đầu tƣ nƣớc ngoài.

Chỉ đạo đổi mới hoạt động hợp tác, chuyển giao khoa học – công nghệ và các hoạt động dịch vụ quốc tế.57 Tiểu kết chƣơng 2.64 Chƣơng 3: ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LÃNH ĐẠO MỞ RỘNG VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ ĐỐI NGOẠI TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2010. Chủ trƣơng mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng. Tình hình thế giới, khu vực, yêu cầu mới đối với sự phát triển kinh tế đối ngoại của Hải Phòng và chủ trƣơng của Đảng về kinh tế đối ngoại. Chủ trƣơng của Đảng bộ thành phố Hải Phòng về mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại.

Sự chỉ đạo mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại của Đảng bộ thành phố Hải Phòng. Chỉ đạo mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động xuất, nhập khẩu. Chỉ đạo đẩy mạnh thu hút vốn đầu tƣ nƣớc ngoài và đầu tƣ ra nƣớc ngoài. Chỉ đạo mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác, chuyển giao khoa học – công nghệ và các hoạt động dịch vụ quốc tế.97 Tiểu kết chƣơng 3.104 Chƣơng 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM.

Nhận xét chung. Về hạn chế. Một số kinh nghiệm. Hoạch định chủ trƣơng phát triển kinh tế đối ngoại trên cơ sở nắm vững quan điểm của Đảng, thực tế của địa phƣơng và xu thế phát triển kinh tế đối ngoại khu vực, thế giới.

Lãnh đạo phát triển kinh tế đối ngoại gắn kết chặt chẽ và phục vụ sự phát triển chung của kinh tế thành phố. Chủ trƣơng phát triển kinh tế đối ngoại phải gắn với yêu cầu đảm bảo an ninh quốc gia và bảo vệ tài nguyên, môi trƣờng sinh thái. Thƣờng xuyên chỉ đạo nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động kinh tế đối ngoại. Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực và cải thiện môi trƣờng đầu tƣ, kinh doanh.

Kết hợp nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại với phát triển kinh tế đối ngoại trong chủ trƣơng và sự chỉ đạo thực hiện .143 Tiểu kết chƣơng 4. 148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 171 2 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AFTA : Khu vực Mậu dịch tự do ASEAN APEC : Diễn đàn hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dƣơng ASEAN : Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á CNH, HĐH : công nghiệp hoá, hiện đại hoá CNTB : chủ nghĩa tƣ bản CNXH : chủ nghĩa xã hội EU : Liên minh Châu Âu FDI : Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài IMS : Tiêu chuẩn hàng hải quốc tế HĐBT : Hội đồng Bộ trƣởng KTĐN : kinh tế đối ngoại NGO : Viện trợ phi Chính phủ ODA : Viện trợ phát triển chính thức PCI : Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCPNN : Phi chính phủ nƣớc ngoài UBND : Uỷ ban nhân dân WTO : Tổ chức thƣơng mại Thế giới 3 MỞ ĐẦU 1.

Lý do chọn đề tài Trong thời đại ngày nay, khi toàn cầu hóa, khu vực hóa là xu thế chủ đạo, cách mạng khoa học - công nghệ đã và đang làm thay đổi toàn bộ nền sản xuất, trở thành động lực trực tiếp của sự phát triển, buộc mỗi quốc gia, dân tộc phải mở cửa, tham gia hội nhập kinh tế để phát huy có hiệu quả các nguồn lực và lợi thế, tranh thủ vị trí có lợi nhất trong phân công lao động và hợp tác quốc tế, nâng cao sức mạnh nền kinh tế thì vai trò của KTĐN ngày càng trở nên vô cùng quan trọng, có những đóng góp to lớn đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nƣớc. Bắt nguồn từ những khác biệt giữa các nƣớc về điều kiện tự nhiên, về trình độ khoa học – công nghệ, phát triển KTĐN là tất yếu trong quá trình tái sản xuất xã hội và mở rộng, nâng cao hiệu quả hoạt động KTĐN là đòi hỏi khách quan của mỗi quốc gia. Đối với Việt Nam, trên cơ sở của nền kinh tế chủ yếu là sản xuất nhỏ, lạc hậu, năng suất lao động thấp, khả năng tích luỹ vốn từ nội bộ nền kinh tế còn chƣa cao, sản xuất chƣa đáp ứng yêu cầu tiêu dùng của xã hội, thì việc tranh thủ các nguồn lực từ bên ngoài thông qua phát triển KTĐN có tầm quan trọng đặc biệt “Nhiệm vụ ổn định và phát triển kinh tế trong chặng đƣờng đầu tiên cũng nhƣ sự nghiệp phát triển khoa học - kỹ thuật và công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa của nƣớc ta tiến hành nhanh hay chậm, điều đó phụ thuộc một phần quan trọng vào việc mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại” [19, tr. Nhận thức đƣợc điều đó, lãnh đạo phát triển KTĐN luôn là trọng tâm trong hệ thống đƣờng lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, đƣợc thể hiện trong nhiều Nghị quyết về KTĐN mà Đảng đã ban hành nhƣ: Nghị quyết số 13- NQ/TW của Bộ Chính trị năm 1988, Nghị quyết số 06 - NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng (khóa VI) năm 1989, Nghị quyết 03 - NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng Đảng (khóa VII) năm 1992, Nghị quyết số 01-NQ/TW của Bộ Chính trị năm 1996, Nghị quyết số 07 - NQ/TW của Bộ Chính trị năm 2001.

Nhờ đó, KTĐN của Việt Nam đã có bƣớc phát triển, góp phần tích cực vào thắng lợi của sự nghiệp đổi mới, đẩy nhanh nhịp độ CNH, HĐH, thúc đẩy tăng trƣởng và phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao thế và lực của Việt Nam trên trýờng quốc tế. 4 Hải Phòng là thành phố cảng có vị trí chiến lƣợc, trung tâm dịch vụ, thuỷ sản của vùng duyên hải Bắc Bộ, một trong những trung tâm công nghiệp, thƣơng mại lớn của cả nƣớc, thực hiện vai trò là đầu mối giao thông quan trọng, cửa chính ra biển của các tỉnh phía Bắc. Trong xu thế toàn cầu hoá và hội nhập sâu rộng, quán triệt quan điểm chỉ đạo của Đảng, Hải Phòng cũng nhƣ nhiều địa phƣơng khác trên cả nƣớc đã và đang tích cực tận dụng, phát huy mọi lợi thế để phát triển KTĐN. Phát triển KTĐN trở thành một định hƣớng hàng đầu trong quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội của Đảng bộ thành phố.

Từ năm 1991 đến năm 2010, Đảng bộ thành phố Hải Phòng đã đề ra chủ trƣơng lãnh đạo phát triển KTĐN toàn diện, có ý nghĩa chiến lƣợc nhằm tập trung sức mạnh của nhiều nguồn lực cho đổi mới, mở rộng và nâng cao hiệu quả KTĐN. Dƣới sự lãnh đạo của Đảng bộ thành phố, kinh tế Hải Phòng đã từng bƣớc hội nhập quốc tế, hoạt động KTĐN của Hải Phòng đã có bƣớc phát triển mới, đạt đƣợc nhiều thành tựu quan trọng góp phần đƣa thành phố từ một nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu, kiệt quệ sau chiến tranh trở thành một thành phố Cảng hiện đại, trung tâm công nghiệp, thƣơng mại, du lịch - dịch vụ lớn ở Việt Nam, khẳng định vị thế và vai trò nhất định trên trƣờng quốc tế. Tuy nhiên, sự phát triển của KTĐN Hải Phòng chƣa tƣơng xứng với tiềm năng của thành phố, chƣa khai thác tốt nhất các lợi thế phục vụ cho phát triển KTĐN; việc hoạch định chủ trƣơng và chỉ đạo thực hiện hoạt động KTĐN của Đảng bộ thành phố Hải Phòng trên thực tế còn có những hạn chế, nhiều khía cạnh cần phải tiếp tục hoàn thiện để phát huy tối đa những lợi ích mà KTĐN có thể đem lại đặc biệt là trong dòng chảy hội nhập quốc tế hiện nay đang đặt ra nhiều thách thức đối với quá trình lãnh đạo phát triển KTĐN của Đảng bộ thành phố Hải Phòng. Nhƣ vậy, để thực hiện mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành một thành phố “mở”, một trung tâm KTĐN lớn của cả nƣớc, việc tái hiện, tổng kết, đánh giá một cách hệ thống, toàn diện quá trình lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hải Phòng đối với KTĐN thời gian qua, chỉ rõ những ƣu điểm, hạn chế, nghiêm túc tìm ra nguyên nhân, từ đó rút kinh nghiệm làm căn cứ khoa học cho sự điều chỉnh, bổ sung hoàn thiện chủ trƣơng phát triển KTĐN trong giai đoạn hiện nay là một vấn đề hết sức cần thiết, có ý 5 nghĩa lý luận và thực tiễn.