Luận án xu hướng biến động lao động đất nông nghiệp sản xuất chè lúa tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020 - Đàm Thanh Thủy

i LỜI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực, mọi trích dẫn ñều ñược chỉ rõ nguồn gốc. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng ñược ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án ðàm Thanh Thuỷ ii LỜI CẢM ƠN Luận án này ñược thực hiện và hoàn thành tại Bộ môn Kinh tế Tài nguyên và Môi trường, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới PGS. Nguyễn Văn Song, TS. Vũ Thị Phương Thụy, người hướng dẫn khoa học ñã tận tình giúp ñỡ và ñịnh hướng giúp tôi trưởng thành trong công tác nghiên cứu và hoàn thiện Luận án. Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường, tôi nhận ñược sự hướng dẫn và giúp ñỡ tận tình của tập thể các Thày, Cô giáo trong Bộ môn Kinh tế Tài nguyên và Môi trường, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Viện ðào tạo Sau ñại học Trường ðại học Nông nghiệp Hà Nội.

Tôi xin ghi nhận và biết ơn sự ñóng góp quý báu của các Thày, Cô. Tôi xin trân trọng cám ơn Lãnh ñạo Phòng Trồng trọt, Ban Quản lý Dự án Chè (Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn), Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Lao ñộng - Thương binh và Xã hội tỉnh Thái Nguyên, Sở Kế hoạch và ðầu tư, Cục Thống kê; Chính quyền ñịa phương, bà con nông dân huyện ðịnh Hóa, Phổ Yên và thành phố Thái Nguyên ñã nhiệt tình hợp tác và giúp ñỡ tôi thực hiện Luận án. Trong thời gian học tập và nghiên cứu, tôi cũng ñã nhận ñược sự hỗ trợ và giúp ñỡ tận tình từ Lãnh ñạo Khoa Kinh tế, Ban Giám hiệu Trường ðại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - ðại học Thái Nguyên, tôi xin trân trọng cảm ơn. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới ñồng nghiệp, bạn bè, gia ñình, ñặc biệt là chồng và các con tôi, ñã luôn kịp thời ñộng viên, chia sẻ và tạo ñiều kiện tốt nhất giúp tôi hoàn thành luận án của mình.

Hà Nội, ngày tháng năm 2012 Tác giả Luận án ðàm Thanh Thủy iii MỤC LỤC Lời cam ñoan .ii Mục lục. iii Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt .vi Danh mục các bảng. vii Danh mục ñồ thị. x Danh mục các sơ ñồ .xi Danh mục các hộp .xii MỞ ðẦU.

1 1 Tính cấp thiết của ñề tài. 1 2 Mục tiêu nghiên cứu của ñề tài. 2 3 ðối tượng và phạm vi nghiên cứu. 3 4 Những ñóng góp mới của luận án.

4 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ðỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XU HƯỚNG BIẾN ðỘNG LAO ðỘNG, ðẤT NÔNG NGHIỆP CHO SẢN XUẤT CHÈ VÀ LÚA.1 Một số lý luận về xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa.1 Khái niệm, bản chất về xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa.2 Vai trò của xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa.3 ðặc ñiểm xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa.4 Nội dung nghiên cứu xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa.5 Các nhân tố ảnh hưởng ñến xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa.2 Cơ sở thực tiễn về xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa.1 Thực tiễn xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa trên thế giới .2 Thực tiễn xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa tại Việt Nam.3 Bài học kinh nghiệm về xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa.3 Những nghiên cứu có liên quan ñến xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa .34 Chương 2: ðẶC ðIỂM ðỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 ðặc ñiểm tỉnh Thái Nguyên.1 ðặc ñiểm tự nhiên.2 ðặc ñiểm kinh tế xã hội .3 Những thuận lợi, khó khăn và thách thức trong phát triển kinh tế.4 Tác ñộng của quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của cả nước, vùng Trung du Miền núi phía Bắc ñến tỉnh Thái Nguyên.2 Phương pháp nghiên cứu .1 Phương pháp tiếp cận nghiên cứu và khung phân tích .2 Chọn ñiểm nghiên cứu .3 Thu thập tài liệu.4 Tổng hợp và phân tích thông tin.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu.69 Chương 3: XU HƯỚNG BIẾN ðỘNG LAO ðỘNG, ðẤT NÔNG NGHIỆP CHO SẢN XUẤT CHÈ VÀ LÚA CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN ðẾN NĂM 2020 .1 Xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa của tỉnh Thái Nguyên giai ñoạn 2000 - 2010 .1 Tình hình sản xuất và phân phối chè, lúa gạo của tỉnh Thái Nguyên .2 Xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa của tỉnh Thái Nguyên .3 Xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa của các hộ ñiều tra.2 Các nhân tố ảnh hưởng ñến xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa của tỉnh Thái Nguyên.1 Chính sách và quy hoạch phát triển nông nghiệp.2 Thị trường.3 Công nghiệp hóa, ñô thị hóa.4 Khoa học và công nghệ trong sản xuất chè, lúa.6 Năng lực của người sử dụng nguồn lực .7 Nhóm nhân tố tự nhiên .8 Hiệu quả của sản xuất chè và lúa.3 Xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa của tỉnh Thái Nguyên ñến năm 2020 .1 Mô phỏng mô hình phân tích hệ thống và các kịch bản phân tích.2 Xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa theo kịch bản gốc của mô hình .3 Xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa theo quy hoạch của tỉnh và cả nước .4 Xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa khi có sự thay ñổi các yếu tố trong mô hình.5 So sánh xu hướng biến ñộng lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa theo kịch bản quy hoạch và kịch bản giả ñịnh.168 Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP THÚC ðẨY CHUYỂN DỊCH LAO ðỘNG, ðẤT NÔNG NGHIỆP CHO SẢN XUẤT CHÈ VÀ LÚA CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN ðẾN NĂM 2020 .1 ðịnh hướng và mục tiêu chuyển dịch lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa của tỉnh Thái Nguyên ñến năm 2020.1 Các quan ñiểm về chuyển dịch lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa của tỉnh Thái Nguyên ñến năm 2020.2 Phương hướng và mục tiêu về chuyển dịch lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa của tỉnh Thái Nguyên ñến năm 2020 .2 ðề xuất một số giải pháp chuyển dịch lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa của tỉnh Thái Nguyên ñến năm 2020.1 Chính sách và quy hoạch lao ñộng, ñất nông nghiệp cho sản xuất chè và lúa ñến năm 2020 .2 Phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm chè và lúa .3 Phát triển công nghiệp hóa, ñô thị hóa nhằm thúc ñẩy sản xuất chè và lúa theo hướng bền vững.4 Áp dụng các tiến bộ khoa học công nghệ cho sản xuất chè và lúa .5 Tăng cường ñầu tư công cho sản xuất chè và lúa.6 Nâng cao trình ñộ, năng lực quản lý và kỹ thuật cho người sản xuất chè, lúa. 186 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .191 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ðà CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ðẾN LUẬN ÁN .193 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 198 vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa ñầy ñủ BB Bắc bộ BQ Bình quân CB Cân bằng CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa CMKT Chuyên môn kỹ thuật CNH Công nghiệp hoá DTGT Diện tích gieo trồng ðTH ðô thị hóa ðVT ðơn vị tính FAO Tổ chức Nông lương của Liên Hợp Quốc GDP Tổng sản phẩm quốc nội GO Giá trị sản xuất HðH Hiện ñại hoá KB Kịch bản KBG Kịch bản gốc KCN Khu công nghiệp KHCN Khoa học và công nghệ KTL Kinh tế lượng KTXH Kinh tế xã hội LLLð Lực lượng lao ñộng MNPB Miền núi phía Bắc NN Nông nghiệp NTTS Nuôi trồng thuỷ sản PTBQ Phát triển bình quân QH Quy hoạch SL Sản lượng SS So sánh STAT Trung tâm thống kê - Tổ chức Nông lương của Liên Hợp Quốc TAGS Thức ăn gia súc vii DANH MỤC CÁC BẢNG STT Nội dung bảng Trang Bảng 1.1 Diện tích ñất chè thế giới giai ñoạn 1996 - 2010 .2 Diện tích, năng suất và sản lượng lúa thế giới qua các thời kỳ .3 Diện tích, năng suất, sản lượng lúa của 10 quốc gia có sản lượng lúa hàng ñầu thế giới năm 2007 .4 Diện tích, năng suất và sản lượng chè Việt Nam .1 Tình hình phân bổ và sử dụng ñất ñai của tỉnh Thái Nguyên giai ñoạn 2000 - 2010 .2 Tăng trưởng kinh tế một số ngành chính của tỉnh Thái Nguyên .3 Giá trị sản xuất ngành nông, lâm nghiệp và thuỷ sản của tỉnh Thái Nguyên .4 Tổng hợp kết quả chọn mẫu nghiên cứu .5 Kết quả chọn hộ theo tiêu thức chuyên sản xuất chè và lúa .6 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu .1 Tình hình sản xuất chè tỉnh Thái Nguyên giai ñoạn 2000 - 2010.2 Tình hình tiêu thụ chè của các hộ ñiều tra .3 Cơ cấu diện tích một số loại cây trồng chính của tỉnh Thái Nguyên .4 Tình hình sản xuất lúa của tỉnh Thái Nguyên giai ñoạn 2000 - 2010 .5 Cơ cấu lao ñộng có việc làm phân theo nhóm ngành kinh tế .6 Cơ cấu lao ñộng theo thành phần kinh tế giai ñoạn 1999 - 2010.7 Số người ñủ 15 tuổi trở lên có việc làm thường xuyên .8 Tỷ lệ lao ñộng nông nghiệp tham gia sản xuất chè và lúa giai ñoạn 1999 - 2010 .9 Diện tích chè của tỉnh Thái Nguyên phân theo vùng giai ñoạn 2000 - 2010.10 Diện tích gieo trồng lúa của tỉnh Thái Nguyên phân theo vùng giai ñoạn 2000 - 2010 .11 Cơ cấu giống lúa của tỉnh Thái Nguyên năm 2005 và 2010 .12 Thông tin chung của các hộ ñiều tra năm 2010 .13 Tình hình lao ñộng của các hộ ñiều tra.14 Tình trạng sử dụng lao ñộng của các hộ ñiều tra năm 2010.15 Phân bổ lao ñộng cho sản xuất chè và lúa của các hộ ñiều tra .16 Xu hướng biến ñộng lao ñộng của các hộ ñiều tra giai ñoạn 2000 - 2010.17 Nguyên nhân ảnh hưởng ñến sự thay ñổi lao ñộng sản xuất chè và lúa .18 Hiện trạng sử dụng ñất chè và ñất lúa của các hộ ñiều tra giai ñoạn 2000 - 2010 .