Luận án: Tái cơ cấu thủy sản xuất khẩu vào chuỗi giá trị - Nguyễn Huy Oanh

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN HUY OANH TÁI CƠ CẤU NGÀNH HÀNG THỦY SẢN XUẤT KHẨU VIỆT NAM ĐỂ THAM GIA VÀO CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI – 2018 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN HUY OANH TÁI CƠ CẤU NGÀNH HÀNG THỦY SẢN XUẤT KHẨU VIỆT NAM ĐỂ THAM GIA VÀO CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU Ngành: Kinh tế quốc tế Mã số: 9.06 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS TRẦN VĂN TÙNG 2. TRẦN VĂN HÒE HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào.

Tác giả luận án Nguyễn Huy Oanh LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài “Tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu Việt Nam để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu”, Tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của tập thể lãnh đạo, các nhà khoa học, cán bộ, chuyên viên Khoa kinh tế quốc tế; tập thể Ban lãnh đạo Viện hàn lâm khoa học Xã Hội; giảng viên, cán bộ các phòng, ban chức năng Học Viện khoa học Xã Hội. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ đó.Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Trần Văn Tùng; PGS. TS Trần Văn Hòe những thầy giáo trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo cho Tôi hoàn thành luận án này.

Tôi xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp của Tôi đang công tác tại Trường Đại học Trưng Vương và gia đình đã động viên, khích lệ, tạo điều kiện và giúp đỡ Tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án này. TÁC GIẢ LUẬN ÁN NCS: Nguyễn Huy Oanh MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CHỦ ĐỀ LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu trong nước.

Tình hình nghiên cứu ngoài nước. Một số vấn đề đặt ra cho đề tài. 19 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TÁI CƠ CẤU NGÀNH HÀNG THỦY SẢN XUẤT KHẨU VIỆT NAM ĐỂ THAM GIA VÀO CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU. Lý thuyết chuỗi giá trị và chuỗi giá trị ngành thủy sản xuất khẩu.

Lý thuyết về chuỗi giá trị. Chuỗi giá trị ngành thủy sản. Cơ sở lý luận về tái cơ cấu ngành hàng thủy sản. Khái niệm thuỷ sản, xuất khẩu thuỷ sản, tái cơ cấu và tái cơ câu ngành hàng thủy sản.

Ý nghĩa của tái cơ cấu ngành hàng thủy sản. Phương thức và nội dung của tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.1 Tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu trên cơ sở liên kết dọc của chuỗi giá trị. Tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu trên cơ sở liên kết ngang trong các khâu hoạt động của chuỗi giá trị.3 Tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động tái cơ cấu .4 Các nhân tố ảnh hưởng đến tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đối với các hoạt động cơ sở.

Đối với các hoạt động hỗ trợ. Kinh nghiệm của một số quốc gia về tái cơ cấu ngành hàng thuỷ sản tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Kinh nghiệm của Na Uy. Kinh nghiệm của Indonesia.

Kinh nghiệm của Thái Lan. Những bài học kinh nghiệm rút ra cho ngành thuỷ sản Việt Nam trong tái cấu trúc để tham gia chuối giá trị toàn cầu. 49 Chương 3: THỰC TRẠNG TÁI CƠ CẤU NGÀNH HÀNG THỦY SẢN XUẤT KHẨU VIỆT NAM ĐỂ THAM GIA VÀO CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU TRONG THỜI GIAN QUA. Đặc điểm thị trường và phương thức xuất khẩu thủy sản Việt Nam để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Văn hóa tiêu dùng hàng thuỷ sản của các thị trường xuất khẩu. Quy định pháp lý đối với hàng thuỷ sản nhập khẩu. Kết quả xuất khẩu thủy sản của Việt Nam. Thực trạng Cơ cấu hàng thủy sản xuất khẩu Việt Nam.

Cơ cấu theo nhóm sản phẩm. Cơ cấu theo giá trị xuất khẩu. Cơ cấu thị trường nhập khẩu thủy sản của Việt Nam. Cơ cấu theo phương thức xuất khẩu thuỷ sản.

Thực trạng tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam. Thực trạng tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam dựa trên các liên kết dọc. Thực trạng tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam dựa trên các liên kết ngang của chuỗi giá trị. Các nhân tố tác động đến tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu Việt Nam để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Kết quả phân tích thống kê mô tả đối với đối tượng khảo sát. Kiểm định thống kê mô tả với các biến quan sát. Kiểm định độ tin cậy thang đo. Phân tích nhân tố khám phá (EFA).

Phân tích tương quan. Phân tích hồi quy. Kiểm định sự khác biệt giữa đặc điểm của doanh nghiệp và thị trường đối với hoạt động tái cơ cấu ngành thuỷ sản và nâng cao giá trị gia tăng .8 Tổng hợp kết quả đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu Việt Nam để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đánh giá thực trạng tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu Việt Nam để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Kết quả đạt được trong tái cơ cấu ngành hàng thủy sản Việt Nam xuất khẩu để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Những tồn tại trong tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu Việt Nam để tham gia chuỗi giá trị thủy sản toàn cầu .3 Nguyên nhân của những tồn tại. 120 Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TÁI CƠ CẤU NGÀNH HÀNG THUỶ SẢN XUẤT KHẨU ĐỂ THAM GIA VÀO CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU. Quan điểm và định hướng tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Quan điểm tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu. Định hướng tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu dựa trên chuỗi giá trị toàn cầu. Giải pháp hoàn thiện tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu nhằm tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Giải pháp tái cơ cấu tham gia các hoạt động cơ sở.

Giải pháp tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu dựa trên các hoạt động hỗ trợ. Nguồn lực và kiến nghị nhằm tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu để tham vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nguồn lực cho tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu. Những kiến nghị nhằm thúc đẩy tái cơ cấu ngành hàng thủy sản xuất khẩu để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 157 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AJCEP ASEAN-Japan Comprehensive (Hiệp định đối tác kinh tế toàn Economic Partnership diện ASEAN – Nhật Bản) ASEAN Association of Southeast Asian (Hiệp hội các Quốc gia Đông Nations Nam Á) ATVS An toàn vệ sinh BRC The British Retail Consortium (Tiêu chuẩn toàn cầu an toàn vệ sinh thực phẩm của Hiệp hội các nhà bán lẻ Anh) BTA Bilateral trade Agreegment Hiệp định thương mại song phương CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CHLB Cộng hòa liên bang DN Doanh nghiệp Doanh nghiệp ĐBSCL Đồng bằng sông cửu long EC European Commission (Ủy ban Châu Âu) EU European Union (Liên Minh Châu Âu) EUROCHA European Chamber Of Commerce (Phòng thương mại Châu Âu tại M In Vietnam Việt Nam) EUROSTA EU European Statistical (Cơ quan thống kê Châu Âu) T Information Service FAO The Food and Agriculture (Tổ chức Lương thực và Nông Organization of the United Nations Nghiệp Liên Hợp Quốc) GLOBAL Good Agricultural Practices (Tiêu chuẩn về thực hành nông G.P nghiệp tốt) GMP Good Manufacturing Practices (Thực hành sản xuất tốt) HACCP Hazard Analysis Critical Control (Hệ thống phân tích mối nguy Point và điểm kiểm soát tới hạn) IAS Japan Agricultural Standards (Luật về tiêu chuẩn hóa các mặt hàng nông, lâm sản, quy định các tiêu chuẩn về chất lượng và quy tắc ghi nhãn ) ISO International Organization for (Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc Standardization tế) IUU Illegal, Unreported and (Luật chống khai thác thủy sản Unregulated fishing bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định) JIS Japan Industrial Standards (Luật về tiêu chuẩn hóa các mặt hàng công nghiệp và hàng tiêu dùng) MEN Most Favoured nation (Nguyên tắc tối huệ quốc) NAFIQAD The National Agro- Forestry- (Cục quản lý chất lượng nông Fisheries Quality Assurance lâm sản và thủy sản) Department NN&PTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông Bộ Nông nghiệp và Phát triển thôn nông thôn PCA The Agreement on Comprehensive (Hiệp định khung về Đối tác và Partnership and Cooperation Hợp tác toàn diện) SA8000 The Social Accountability 8000 (Tiêu chuẩn quốc tế khuyến khích các công ty sản xuất và các tổ chức khác xây dựng, duy trì và áp dụng các việc thực hành tại nơi làm việc mà xã hội có thể chấp nhận) SEAT Sustaining Ethical Aquaculture Dự án phát triển nuôi trồng thủy trade sản theo chuẩn thương mại SSOP Sanitation Standard Operating (Quy trình làm vệ sinh và thủ Procedures tục kiểm soát vệ sinh) VASEP Vietnam Association of Seafood Hiệp hội thuỷ sản xuất khẩu Exporters and Producers Việt Nam VIETFISH Vietnam Fisheries International (Hội chợ triển lãm quốc tế thủy Exhibition sản Việt Nam) VJEPA Vietnam – Japan Economic (Hiệp định đối tác kinh tế Việt Partnership Agreement Nam – Nhật Bản) WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại thế giới DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Biểu thuế của một số mặt hàng thuỷ sản nhập khẩu .2: Tổng sản phẩm nông lâm thủy sản trong nước theo giá hiện hành .3: Xuất khẩu thuỷ sản theo nhóm sản phẩm .4: Giá trị xuất khẩu theo các mặt hàng thủy sản của Việt Nam .5: Kết quả sản xuất thủy sản năm 2017 .6: Các văn bản quy định dư lượng kháng sinh trong thuỷ sản ở một số quốc gia .7: Danh sách xếp hạng một số doanh nghiệp thuỷ sản về bảo vệ môi trường .8: Năng lực sản xuất của các cơ sở chế biến thủy sản đông lạnh .9: Cơ sở chế biến thủy sản xuất khẩu theo loại hình doanh nghiệp và loại sản phẩm chế biến năm 2017. Số doanh nghiệp xuất khẩu thuỷ sản sang các thị trường năm 2017.11: Bảng tổng hợp về trại giống, nhà máy thức ăn của một số doanh nghiệp .12: Vùng nuôi của một số doanh nghiệp thủy sản .