Luận án đề xuất giải pháp quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng tỉnh Hòa Bình

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHẠM THANH QUẾ NGHIÊN CỨU, ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP QUẢN LÝ, SỬ DỤNG ĐẤT RỪNG DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HOÀ BÌNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2020 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHẠM THANH QUẾ NGHIÊN CỨU, ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP QUẢN LÝ, SỬ DỤNG ĐẤT RỪNG DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HOÀ BÌNH Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 9 85 01 03 Người hướng dẫn khoa học: TS. Phạm Phương Nam TS. Nguyễn Nghĩa Biên HÀ NỘI - 2020 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày… tháng… năm 2020 Tác giả luận án Phạm Thanh Quế i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới thầy TS. Phạm Phương Nam và thầy TS. Nguyễn Nghĩa Biên đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Quản lý đất đai, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức và bà con nhân dân tại tỉnh Hòa Bình đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày.

năm 2020 Nghiên cứu sinh Phạm Thanh Quế ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vii Danh mục bảng.

viii Danh mục biểu đồ. xi Trích yếu luận án. xii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở lý luận về quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng.

Quản lý, sử dụng đất rừng. Quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng. Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng. Cơ sở pháp lý về quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng.

Căn cứ pháp lý về quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng. Căn cứ pháp lý về giao đất, giao rừng cộng đồng. Căn cứ pháp lý về giao khoán đất rừng cho cộng đồng. Căn cứ pháp lý về hưởng lợi từ đất rừng cộng đồng.

Căn cứ pháp lý về đầu tư cho công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng. Quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng ở một số nước trên thế giới và ở Việt Nam. Quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng ở một số nước trên thế giới. Quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng ở Việt Nam.

Những nghiên cứu về quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên thế giới và ở Việt Nam. Một số công trình nghiên cứu về quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên thế giới. Một số công trình nghiên cứu về quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng ở Việt Nam. Định hướng nghiên cứu của đề tài.

Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của tỉnh Hoà Bình. Thực trạng quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình. Đánh giá kết quả hoạt động quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình.

Đánh giá một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình. Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp đánh giá kết quả hoạt động quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng. Phương pháp thống kê so sánh. Phương pháp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng.

Phương pháp đánh giá mức độ ảnh hưởng của một số yếu tố đến công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng. Phương pháp SWOT. Khung nghiên cứu. Kết quả và thảo luận.

Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của tỉnh Hòa Bình. Điều kiện tự nhiên của tỉnh Hòa Bình. Điều kiện kinh tế và xã hội tỉnh Hòa Bình. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của tỉnh Hoà Bình.

Thực trạng quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình. Thực trạng sử dụng đất và biến động đất đai tại tỉnh Hòa Bình. Thực trạng công tác quản lý đất rừng dựa vào cộng đồng của tỉnh Hòa Bình. Đánh giá kết quả hoạt động quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình.

Lĩnh vực kinh tế. Lĩnh vực xã hội. Lĩnh vực môi trường. Đánh giá một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình.

Xác định những yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Hoà Bình. Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng. Phân tích SWOT trong công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng.

Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng. Kết luận và kiến nghị .139 Danh mục các công trình công bố liên quan đến luận án .140 Tài liệu tham khảo .153 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQL Ban quản lý BV & PTR Bảo vệ và phát triển rừng CP Chính phủ CT Chỉ thị DANIDA Cơ quan Phát triển quốc tế Đan Mạch DVMTR Dịch vụ môi trường rừng GCN Giấy chứng nhân GCNQSD Giấy chứng nhận quyền sử dụng GĐGR Giao đất, giao rừng HĐND Hội đồng nhân dân HTX Hợp tác xã KFW Ngân hành Tái thiết Đức LNCĐ Lâm nghiệp cộng đồng NĐ Nghị định NN Nhà nước NNPTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn QĐ Quyết định QĐKT Quyết định kỹ thuật QL Quản lý QLBV Quản lý bảo vệ QLSD Quản lý sử dụng REDD+ Giảm phát thải (khí nhà kính) từ mất rừng và suy thoái rừng SD Sử dụng SWOT Điểm mạnh – Điểm yếu – Cơ hội – Thách thức TCĐC Tổng cục địa chính TCLN Tổng cục lâm nghiệp TNMT Tài nguyên và Môi trường TT Thông tư TTg Thủ tướng Chính phủ TW Trung ương UBND Uỷ ban nhân dân WB Ngân hàng Thế giới vii DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 3. Thông tin số cán bộ được điều tra, phỏng vấn. Thông tin hộ điều tra tại các điểm điều tra.

Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng. Phân cấp mức độ đánh giá. Phân tích SWOT công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của tỉnh Hòa Bình năm 2017.

Biến động diện tích đất đai trên địa bàn tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2014 - 2017. Diện tích đất rừng giao cho các chủ thể trên địa bàn tỉnh Hòa Bình năm 2017. Thực trạng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho diện tích đất rừng giao cho các cộng đồng. Kết quả giao đất rừng của các điểm nghiên cứu.

Đánh giá mức độ cần thiết của việc giao đất rừng cho cộng đồng. Thống kê công tác tuyên truyền về quy ước tại các điểm nghiên cứu. Đánh giá về vai trò của quy ước bảo vệ rừng cộng đồng. Kết quả khai thác lâm sản ngoài gỗ tại các điểm nghiên cứu.

Hoạt động chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình. Các hoạt động quản lý đất rừng cộng đồng. Một số đặc điểm kinh tế, xã hội của các điểm nghiên cứu. Tỷ lệ thu nhập từ đất rừng cộng đồng đối với kinh tế hộ tại các điểm nghiên cứu.

Tỷ lệ thu nhập từ đất rừng cộng đồng so với thu nhập hộ. Kết quả so sánh tỷ lệ thu nhập từ đất rừng giữa các nhóm kinh tế hộ. Nhận thức của người dân về vai trò của thu nhập từ đất rừng cộng đồng. Kết quả kiểm tra mối quan hệ về vai trò của thu nhập từ đất rừng cộng đồng đối với kinh tế hộ.

Vai trò của việc quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng. Đánh giá của cộng đồng về chất lượng rừng. Ý kiến của cộng đồng về mức độ xói mòn đất. Ý kiến của cộng đồng về chất lượng nguồn nước.

Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng trên địa bàn tỉnh Hòa Bình. Ý kiến đánh giá về các quy định của pháp luật trong công tác quản lý, sử dụng đất rừng dựa vào cộng đồng tại các điểm nghiên cứu .