Luận án tiến sĩ: Phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế - Nguyễn Huy Cảnh

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI -------------------- NGUYỄN HUY CẢNH PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƢƠNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2019 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI -------------------- NGUYỄN HUY CẢNH PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƢƠNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 9.05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Chử Văn Lâm HÀ NỘI - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đề tài luận án: “Phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế” là công trình nghiên cứu độc lập của tác giả dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của các thầy hƣớng dẫn. Kết quả nghiên cứu của Luận án chƣa đƣợc công bố ở bất kỳ ấn phẩm hay công trình nghiên cứu nào, các số liệu trong luận án là hoàn toàn trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Tôi xin cam đoan những vấn đề nêu trên là đúng sự thực, nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Tác giả Luận án Nguyễn Huy Cảnh LỜI CẢM ƠN Luận án được hoàn thành với sự nỗ lực học hỏi nghiêm túc của tôi tại Học viện Khoa học xã hội. Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ quý báu của các cơ quan, các cấp lãnh đạo và các cá nhân. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn tới tất cả các tập thể và cá nhân đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận án. Trước tiên, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS.

Lê Anh Vũ và TS. Chử Văn Lâm đã luôn nhiệt tình, ân cần hướng dẫn cho tôi ngay từ bước đầu nghiên cứu đến nhận xét, góp ý trong nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn trân trọng tới Học viện Khoa học xã hội đã luôn tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Học viện thông qua những khóa học và trao đổi về phương pháp nghiên cứu, các buổi hội thảo khoa học, những buổi chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu thực tiễn và những dịp sinh hoạt khoa học có liên quan khác. Tôi xin dành lời cảm ơn chân thành tới lãnh đạo Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, các phòng ban, đặc biệt là khoa Lý luận chính trị và bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Xin cảm ơn sâu sắc tới gia đình đã luôn là nguồn động viên lớn lao để tôi có thể tập trung nghiên cứu và quyết tâm hoàn thành luận án một cách tốt nhất. Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng không thể tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót nhất định khi thực hiện luận án. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý Thầy, Cô giáo và bạn đọc. Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, tháng 5 năm 2019 Tác giả luận án Nguyễn Huy Cảnh MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Các công trình nghiên cứu quốc tế. Các công trình nghiên cứu trong nƣớc. Những vấn đề đặt ra cần giải quyết.

Khung phân tích. 24 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM TRONG NƢỚC VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ. Nông nghiệp và phát triển nông nghiệp. Hội nhập kinh tế quốc tế về phát triển nông nghiệp.

Các nhân tố ảnh hƣởng tới phát triển nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Kinh nghiệm của một số địa phƣơng về phát triển nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Những bài học kinh nghiệm có khả năng áp dụng đối với tỉnh Hải Dƣơng. 66 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TỈNH HẢI DƢƠNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ GIAI ĐOẠN 2011 – 2016 .1 Các điều kiện ảnh hƣởng đến sự phát triển nông nghiệp tỉnh Hải Dƣơng giai đoạn 2011 – 2016.

Thực trạng phát triển nông nghiệp tỉnh Hải Dƣơng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, giai đoạn 2011 – 2016. Kết quả khảo sát về phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng. Đánh giá một số thành công và hạn chế đối với phát triển nông nghiệp tỉnh Hải Dƣơng giai đoạn 2011 – 2016. 106 Chƣơng 4: QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TỈNH HẢI DƢƠNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ GIAI ĐOẠN 2020 - 2025, TẦM NHÌN 2030 114 4.

Bối cảnh quốc tế và trong nƣớc đối với nông nghiệp tỉnh Hải Dƣơng giai đoạn 2020 – 2025, tầm nhìn 2030. Tác động của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đến nông nghiệp tỉnh Hải Dƣơng giai đoạn 2020 – 2025, tầm nhìn 2030. Phân tích ma trận SWOT cho mô hình phát triển nông nghiệp tỉnh Hải Dƣơng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Quan điểm, mục tiêu phát triển nông nghiệp tỉnh Hải Dƣơng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2020 - 2025, tầm nhìn 2030.

Một số giải pháp phát triển nông nghiệp tỉnh Hải Dƣơng giai đoạn 2020 - 2025, tầm nhìn 2030. 146 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 148 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nội dung viết tắt CDCCKT Chuyển dịch cơ cấu kinh tế CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa DNNN Doanh nghiệp nông nghiệp ĐTH Đô thị hóa HTX Hợp tác xã KHCN Khoa học công nghệ KHKT Khoa học kỹ thuật KT-XH Kinh tế - xã hội NN & PTNT Nông nghiệp – Phát triển nông thôn PTNNBV Phát triển nông nghiệp bền vững SXHH Sản xuất hàng hóa SXNN Sản xuất nông nghiệp SX Sản xuất CNH Công nghiệp hóa HĐH Hiện đại hóa DN Doanh nghiệp TTNS Thị trƣờng nông sản BĐKH Biến đổi khí hậu NN Nông nghiệp KCN Khu công nghiệp CCN Cụm công nghiệp ĐBSH Đồng bằng sông Hồng HĐND Hội đồng nhân dân UBND Ủy ban nhân dân TNHH Trách nhiệm hữu hạn BVTV Bảo vệ thực vật PTNN Phát triển nông nghiệp TBKT Tiến bộ kỹ thuật XHCN Xã hội chủ nghĩa CDCCKT Chuyển dịch cơ cấu kinh tế CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa DNNN Doanh nghiệp nông nghiệp ĐTH Đô thị hóa HTX Hợp tác xã HNKTQT Hội nhập kinh tế quốc tế NTM Nông thôn mới NNHĐ Nông nghiệp hiện đại TCSX Tổ chức sản xuất PTBV Phát triển bền vững DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3. Hiện trạng sử dụng đất tỉnh Hài Dƣơng năm 2016.

Dân số, lao động, việc làm và thu nhập tỉnh HD giai đoạn 2011 - 2016 .3 Kết quả chính đối với một số chỉ tiêu lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2011 – 2016 .4 Chọn mẫu điều tra.5 Nguồn thu thập thông tin .6 Kết quả quy mô chăn nuôi của các hộ điều tra. Tổng hợp thực hiện chỉ tiêu quy hoạch phát triển sản xuất nông nghiệp của tỉnh Hải Dƣơng giai đoạn 2011 – 2016. Những địa phƣơng triển khai dự án chăn nuôi bò thịt chất lƣợng cao tỉnh Hải Dƣơng giai đoạn 2011 – 2016. Phân tích SWOT của nông ngiệp tỉnh Hải Dƣơng.

Tính cấp thiết đề tài Sau hơn 30 năm đổi mới, đến nay nông nghiệp đã khẳng định vai trò rất quan trọng của nó trong nền kinh tế nƣớc ta. Nông nghiệp không chỉ tạo ra sản phẩm thiết yếu cho con ngƣời; là cơ sở phát triển của các ngành công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến lƣơng thực, thực phẩm, là nguồn cung cấp sản phẩm hàng hóa cho thị trƣờng trong nƣớc và ngoài nƣớc mà còn cung cấp các yếu tố đầu vào cho các khu vực khác của nền kinh tế nhƣ lao động và vốn. Đặc biệt nông nghiệp còn có tác dụng giữ gìn, bảo vệ môi trƣờng thông qua việc sử dụng và quản l các nguồn tài nguyên thiên nhiên nhƣ đất, nƣớc, rừng, thực vật, động vật, là một ngành sản xuất có khả năng tái tạo tự nhiên, đó là yếu tố cơ bản cho sự phát triển một nền nông nghiệp bền vững. Hải Dƣơng là một tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng nhiệt đới gió mùa với địa hình đƣợc chia làm 2 vùng rõ rệt (vùng đồi núi và vùng đồng bằng), đây là điều kiện hội tụ đầy đủ các yếu tố đầu vào cho nhiều ngành kinh tế, đặc biệt là ngành nông nghiệp nhƣ nguồn đất tốt, nguồn nƣớc dồi dào., nông nghiệp là ngành sản xuất chủ yếu và có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, là một tỉnh có điều kiện thuận lợi và có trình độ thâm canh sản xuất nông nghiệp.

Song trƣớc bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, biến đổi khí hậu… Nông nghiệp của tỉnh Hải Dƣơng cũng đang đứng trƣớc những khó khăn, thách thức lớn: sự gia tăng áp lực cạnh tranh trên thị trƣờng nội địa; tăng trƣởng nông nghiệp chủ yếu dựa trên thâm dụng tài nguyên thiên nhiên, điều này gây tác động xấu tới môi trƣờng, làm gia tăng mức độ ô nhiễm và suy thoái nguồn tài nguyên thiên nhiên; việc thu hút các doanh nghiệp đầu tƣ vào nông nghiệp còn nhiều trở ngại, đầu tƣ của các doanh nghiệp lớn và đầu tƣ FDI vào lĩnh vực sản xuất nông nghiệp còn ít; trình độ của các chủ hộ, chủ trang trại còn thấp, khoa học công nghệ trong nông nghiệp vừa thiếu, vừa lạc hậu, diện tích đất canh tác 1 bình quân đầu ngƣời rất thấp nhƣng đang có xu hƣớng tiếp tục giảm; quy mô sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, manh mún; công nghệ sản xuất, bảo quản, chế biến lạc hậu; năng suất, chất lƣợng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp còn thấp; liên kết để phát triển nông nghiệp còn rất mờ nhạt, lỏng lẻo; dịch vụ và cơ sở hạ tầng hỗ trợ không theo kịp nhu cầu phát triển của nông nghiệp; công nghiệp chế biến phát triển chậm; các loại thị trƣờng đất đai, thị trƣờng lao động, thị trƣờng vốn, thị trƣờng công nghệ chƣa đồng bộ và chƣa vận hành một cách thuận lợi. Do vậy, cần có sự đổi mới về định hƣớng và mô hình tăng trƣởng nông nghiệp, nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, hiệu quả và phát triển bền vững.