Luận án chính sách nâng cao chất lượng nông sản xuất khẩu lúa gạo cà phê

BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG PHẠM VĨNH THẮNG CHÍNH SÁCH NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HÀNG NÔNG SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM (TRƯỜNG HỢP LÚA GẠO VÀ CÀ PHÊ) Chuyên ngành : Quản lý kinh tế Mã số : 9 31 01 10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN VĂN NAM HÀ NỘI - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đề tài luận án: “Chính sách nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam (trường hợp lúa gạo và cà phê)” là công trình nghiên cứu độc lập của tác giả dưới sự hướng dẫn khoa học của thầy hướng dẫn. Kết quả nghiên cứu của Luận án chưa được công bố ở bất kỳ ấn phẩm hay công trình nghiên cứu nào, các số liệu trong luận án là hoàn toàn trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Tôi xin cam đoan những vấn đề nêu trên là đúng sự thực, nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Tác giả luận án Phạm Vĩnh Thắng LỜI CẢM ƠN Luận án được hoàn thành với sự nỗ lực học hỏi nghiêm túc của tôi tại Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương.Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ quý báu của các cơ quan, các cấp lãnh đạo và các cá nhân. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn tới tất cả các tập thể và cá nhân đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận án. Trước tiên, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Nguyễn Văn Nam, nhà khoa học đã luôn nhiệt tình, ân cần hướng dẫn cho tôi ngay từ bước đầu cụ thể hóa hướng nghiên cứu đến nhận xét góp ý trong nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tôi xin gửi lời cảm ơn trân trọng tới Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, đã luôn tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Viện thông qua những khóa học và trao đổi về phương pháp nghiên cứu, các buổi hội thảo khoa học, những buổi chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu thực tiễn và những dịp sinh hoạt khoa học có liên quan khác. Tôi xin dành lời cảm ơn chân thành tới Ban giám đốc, lãnh đạo Khoa Quản trị kinh doanh - Học viện Ngân hàng và bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành Luận án. Đặc biệt, tôi cũng xin gửi lời biết ơn sâu sắc tới gia đình đã là chỗ dựa và động lực để tôi quyết tâm hoàn thành luận án một cách tốt nhất. Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng không thể tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót nhất định khi thực hiện Luận án.

Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý Thầy, Cô giáo và bạn đọc. Xin trân trọng cảm ơn! Tác giả luận án Phạm Vĩnh Thắng MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC BIỂU ĐỒ DANH MỤC HÌNH PHẦN MỞ ĐẦU .1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ CHÍNH SÁCH NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HÀNG NÔNG SẢN XUẤT KHẨU. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến chính sách nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố ở trong và ngoài nước 5 1.Đánh giá chung những kết quả nghiên cứu đã đạt được và những vấn đề thuộc đề tài luận án chưa được các công trình công bố nghiên cứu giải quyết 22 1.

Những vấn đề luận án sẽ tập trung nghiên cứu giải quyết. Phương hướng giải quyết các vấn đề nghiên cứu của Luận án. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tượng và giới hạn phạm vi nghiên cứu. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu .25 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HÀNG NÔNG SẢN XUẤT KHẨU. Các khái niệm liên quan. Hàng nông sản và chất lượng hàng nông sản xuất khẩu.

Khái niệm về chính sách nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu 31 2. Mục tiêu và nội dung của chính sách nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu. Nội dung của chính sách. Phân loại chính sách.

Chính sách nâng cao chất lượng trong sản xuất nông nghiệp. Chính sách bảo quản sau thu hoạch. Chính sách khuyến khích chế biến sâu nông sản. Chính sách tiêu thụ nông sản.

Chính sách thị trường .Chu trình chính sách nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu. Đánh giá tác động của chính sách. Mục tiêu và nội dung đánh giá. Tiêu chí đánh giá chính sách .Kinh nghiệm nước ngoài trong hoạch định và thực thi chính sách nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu và bài học cho Việt Nam .Kinh nghiệm của một số nước trong hoạch định và thực thi chính sách nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu.

Một số bài học rút ra cho Việt Nam .64 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HÀNG NÔNG SẢN XUẤT KHẨU VIỆT NAM (TRƯỜNG HỢP GẠO VÀ CÀ PHÊ). Khái quát thực trạng chất lượng hàng nông sản xuất khẩu. Thực trạng xuất khẩu hàng nông sản. Thực trạng chất lượng hàng nông sản xuất khẩu .Thực trạng chính sách nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu.

Về các chính sách hỗ trợ, khuyến khích, đầu tư nâng cao chất lượng trong sản xuất nông nghiệp. Chính sách bảo quản giảm tổn thất sau thu hoạch. Chính sách tiêu thụ nông sản. Chính sách thị trường và xúc tiến thương mại.

Chính sách liên quan đến nguồn lực trong nông nghiệp. Chính sách cụ thể về gạo và cà phê. Đánh giá thực trạng chính sách nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu .Đánh giá của các chuyên gia và nhà quản lý .Đánh giá của các nhà quản trị doanh nghiệp xuất khẩu nông sản. Đánh giá chung về hệ thống chính sách nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu.105 CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HÀNG NÔNG SẢN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN TỚI.

Bối cảnh và những vấn đề đặt ra cho Việt Nam .Bối cảnh quốc tế. Những vấn đề đặt ra cho hàng nông sản xuất khẩu Việt Nam .Quan điểm, phương hướng hoàn thiện chính sách nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu. Quan điểm hoàn thiện chính sách. Phương hướng hoàn thiện chính sách.

Một số giải pháp về chính sách nhằm nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam. Những chính sách chung. Chính sách với mặt hàng gạo xuất khẩu. Chính sách với mặt hàng cà phê.

Một số kiến nghị nhằm nâng cao năng lực thực thi các chính sách nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu Việt Nam.144 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Danh mục cụm từ viết tắt tiếng Việt Từ viết tắt Cụm từ tiếng Việt ATVSTP An toàn vệ sinh thực phẩm ATTP An toàn thực phẩm BVTV Bảo vệ thực vật CGTTC Chuỗi giá trị toàn cầu CLNS Chiến lược nông sản CP Chính phủ DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp nhà nước ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long ĐBSH Đồng bằng sông Hồng ĐTNN Đầu tư nước ngoài GTGT Gía trị gia tăng HNKTQT Hội nhập kinh tế quốc tế HTX Hợp tác xã KHKT Khoa học kỹ thuật KH&CN Khoa học và công nghệ KNXK Kim ngạch xuất khẩu KNNK Kim ngạch nhập khẩu KTQT Kinh tế quốc tế KT- XH Kinh tế - xã hội NCCL Nâng cao chất lượng NHNN Ngân hàng nhà nước NK Nhập khẩu NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NSXK Nông sản xuất khẩu NSNK Nông sản nhập khẩu QCVN Quy chuẩn Việt Nam TCCLSP Tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TCQG Tiêu chuẩn quốc gia TCQT Tiêu chuẩn quốc tế TDXK Tín dụng xuất khẩu UBND Uỷ ban nhân dân XK Xuất khẩu XKNS Xuất khẩu nông sản XTTM Xúc tiến thương mại Danh mục cụm từ viết tắt tiếng Anh Từ Cụm từ tiếng Anh Cụm từ tiếng Việt viết tắt ASEAN Association of South-East Asian Hiệp hội các quốc gia Đông Nations Nam Á CVC Company Value Chain Chuỗi giá trị doanh nghiệp EC European Commission Uỷ ban châu Âu EU European Union Liên minh châu Âu FAO Food and Agriculture Organization of Tổ chức Nông lương Liên hợp the United Nations quốc FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài FTA Free Trade Agreement Hiệp định Thương mại Tự do GAP Good Agricultural Practices Các thông lệ sản xuất nông nghiệp tốt General Agreement on Trade and Hiệp định chung về Thương mại GATT Tariffs và Thuế quan GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GVC Global Value Chain Chuỗi giá trị toàn cầu GPDN Global Production and Distribution Mạng lưới sản xuất, phân phối Network toàn cầu ICO International Coffee Organization Tổ chức cà phê quốc tế ITC International Trade Centre Trung tâm Thương mại Quốc tế SC Supply Chain Chuỗi cung ứng SPS Sanitary and Phyto-Sanitary Kiểm dịch động thực vật R&D Research & Development Nghiên cứu và phát triển TBT Technical Barriers to Trade Hàng rào kỹ thuật trong T.Mại USD United States dollar Đô la Mỹ UNCTAD United Nations Conference on Trade Diễn đàn Thương mại và Phát and Development triển của Liên Hiệp Quốc UNDP The United Nations Development Chương trình hỗ trợ phát triển Programme của Liên Hiệp Quốc USDA United States Department of Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ Agriculture VAT Value Added Tax Thuế giá trị gia tăng VICOFA Vietnam Coffee and Cocoa Hiệp hội cà phê, ca cao Việt Association Nam WB World Bank Ngân hàng thế giới WTO World Trade Organisation Tổ chức Thương mại Thế giới DANH MỤC BẢNG BẢNG Bảng 3.1: Khối lượng xuất khẩu một số nông sản chủ lực.2: Kim ngạch xuất khẩu một số nông sản chủ lực .3: Tốp 10 thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam 2016 -2017 .4 : Nhóm mặt hàng mà Việt Nam có lợi thế so sánh cao nhất tính theo chỉ số RCA .6 : Mức độ đáp ứng được yêu cầu nâng cao chất lượng hàng nông sản xuất khẩu của các nhóm chính sách .7 : Đánh giá theo các tiêu chí đối với các nhóm chính sách liên quan tới chất lượng hàng hóa nông sản xuất khẩu .8: Nhu cầu các khâu mà chính sách cần tập trung trong thời gian tới nhằm nâng cao chất lượng hàng hóa nông sản xuất khẩu .1: Dự báo triển vọng tăng trưởng thương mại thế giới giai đoạn 2016- 2025 .109 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.