Luận án: Đánh giá biến động môi trường khai thác khoáng sản Lào Cai & giải pháp quản lý

_ ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀNỘỌI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN Nguyễn Thị Cúc ĐÁNH GIÁ BIEN DONG MOI TRUONG LIÊN QUAN DEN HOẠT DONG KHAI THAC KHOANG SAN TINH LAO CAI VA DE XUAT BIEN PHAP NANG CAO HIEU QUA QUAN LY MOI TRUONG LUAN AN TIEN SI MOI TRUONG VA PHAT TRIEN BEN VUNG HÀ NOI - 2025 _ ĐẠI HỌC QUỐC GIAHANOI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN Nguyễn Thị Cúc ĐÁNH GIA BIEN ĐỘNG MOI TRUONG LIÊN QUAN DEN HOẠT DONG KHAI THAC KHOANG SAN TINH LAO CAI VA DE XUAT BIEN PHAP NANG CAO HIEU QUA QUAN LY MOI TRUONG Chuyên ngành: Môi trường và phát triển bền vững Mã số: 9440301.04 LUẬN ÁN TIEN SĨ MOI TRƯỜNG VÀ PHAT TRIEN BEN VỮNG NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HOC: 1. NGUYEN PHƯƠNG 2. HOANG ANH LE HÀ NOI - 2025 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Cac sô liệu, kêt quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bô trong bât cứ công trình nào khác.

Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Cúc LỜI CÁM ƠN Luận án được hoàn thành tại Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Phương, trường đại hoc Mỏ - Dia chất, PGS.TS Hoàng Anh Lê, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. NCS xin bay tỏ long biết ơn sâu sắc nhất đến các thầy đã tận tình hướng dẫn, động viên và tạo điều kiện tốt nhất cho NCS hoàn thành luận án của mình. Trong suốt thời gian làm luận án, NCS luôn nhận được sự động viên, giúp đỡ, góp ý và chia sẻ tận tình về chuyên môn của Ban lãnh đạo Khoa Môi trường, Bộ môn Quản lý Tài nguyên và Môi trường, trường Đại học Mỏ Địa chất cũng như các thầy cô của Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội và đồng nghiệp. NCS xin chân thành cảm ơn những sự giúp đỡ quí báu đó.

NCS xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai, nơi đã giúp NCS thu thập dữ liệu liên quan đến nội dung nghiên cứu của luận án. NCS cũng xin gửi lời cảm ơn đặc biệt sâu sắc đến gia đình và người thân, đã quan tâm, động viên, chia sẻ khó khăn với NCS trong suốt thời gian làm luận án. Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Cúc MỤC LỤC 00/00/2: di 1 DANH MỤC CÁC KY HIỆU VÀ CHU VIET TẮTT. 2c: s+E++E+EE+Et+Eezxzrezsez 4 DANH MUC 97.

TONG QUAN VE BIEN DONG MOI TRUONG VÀ HIEN TRANG MOI TRUONG TU NHIEN CAC KHU VUC KHAI THAC KHOANG SAN TINH LAO CAL vo escescsssessessssssessesssessscsssssesssessessusssesessusssessusssessessusssessusssessessusssessesesessesseeees 15 1. TONG QUAN VỀ NGHIÊN CUU BIEN DONG MOI TRƯỜNG. Biến động môi trường. Tinh hình nghiên cứu trên thế giới oe.

Tình hình nghiên cứu ở trong nước va ở Lào Cai. DAC DIEM DIA CHAT, CÔNG NGHỆ KHAI THÁC KHOANG SAN VA TÁC DONG MOI TRƯỜNG. -- 2-52 S52+SE9EEE2E19E11211221271211271 71121112 re. Đặc điểm địa chất, [00158 0.

Công nghệ khai thác và các tác động môi trường. HIEN TRANG CHAT LƯỢNG MOI TRƯỜNG TẠI CÁC KHU VUC KHAI THAC KHOÁNG SẢN. Môi trường không khí.---2- 2 s+2+22Ex+2EE+2EEt2EEt2EEt2EErrxxrrkrrrkeee 31 1. MOi trONg NUGC 117.

Môi trường Gat occ ccccccccccecsessessessessessessessessessessessessessesatssessessessesseeseens 33 1. MGi truOng Phong Xa oo. 35 Tiểu kết luận chương 1 oi.ceececcesessessessessessessessessecsessessessessessessessessessessessessessesseess 35 CHƯƠNG 2. DOI TƯỢNG, PHAM VI, CÁCH TIẾP CAN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

DOI TUGNG, PHAM VI NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.----:- 22 s+SE+2EE2EEt2E221221211271 71. Pham vi nghién 8n. CÁCH TIẾP CAN.

Tiếp cận hệ thống.--- 2-2-2 SSEềE£EE£EEEEEEEEEEEEE171 711111111111 crk. Tiếp cận tong hợp. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.- 2-2 ©22+2E2+EE££EE£2EE+£EE+2EE+zrxesrxrr 39 2. Phương pháp khảo sát, thu thập, xử lý và tong hợp tài liệu.

Phương pháp mô hình hóa môi trường. Phương pháp phân tích thống kê. Phương pháp bản đồ, viễn thám và GIS.---- 2: 2 ©sz+2xz+csze2 53 2. Phuong pháp tinh tan suất vượt Chuan oo.

Phương pháp phân tích SWOT. Phương pháp tính chỉ số chất lượng nước (WQ]) .-------- 55 Tiéu két Luan 000. 57 CHUONG 3: DANH GIA BIEN DONG MOI TRUONG LIEN QUAN HOAT ĐỘNG KHAI THAC KHOANG SAN TINH LAO CAI. XÂY DỰNG CO SO DU LIBU ooeceecceccesccsscessessesssessesssessesstessessesssessesssessesseensens 58 3.

Dữ liệu đánh giá biến động TSP tại khu vực khai thác đồng và apatit. Dữ liệu đánh giá biến động chất lượng nước mặt. Dữ liệu đánh giá biến động diện tích sử dụng đất liên quan đến hoạt động khai thac 4i. BIEN DONG TSP TẠI KHU VUC KHAI THÁC ĐÔNG VÀ APATIT.

Phân tích biến động TSP. Đánh giá yếu tổ ảnh hưởng đến biến động TSP trong môi trường không khí tại khu vực khai thác và chế biến quặng đồng và apatit. Kết quả phân vùng dự báo nguy cơ ô nhiễm bụi lơ lửng (TSP) năm 2030 ¬—-. BIEN DONG CHAT LƯỢNG NƯỚC MAT.

Biến động hàm lượng (nồng độ) của các thông số đặc trưng cho chat TWOMG NUGC 011110177. Phân nhóm, đánh giá chất lượng nước mặt. Dự báo chất lượng nước mặt trên sông, suối tại khu vực khai thác và chế biến khoáng sản. BIEN DONG DIỆN TÍCH SU DUNG DAT LIEN QUAN DEN HOAT DONG KHALI THÁC KHOANG SẢN.

Phân tích biến động diện tích sử dụng đất liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản giai đoạn 2010 -2020. Phân tích đánh giá các yếu tố phản ánh sự biến động diện tích sử dụng đất liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản giai đoạn 2010 - 2020. 113 Tiểu kết luận chương 3. -- + 2 £+S£+E2E2E2EEEE2E2112171212121 2111 116 CHƯƠNG 4.

DE XUẤT BIEN PHAP NANG CAO HIEU QUA QUAN LÝ.118 MOI TRƯỜNG. HIỆN TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN VÀ MOI TRƯỜNG. Công tác quản lý tai nguyên khoáng sản và môi trường của cơ quan quan i27. Công tác quản lý tài nguyên khoáng sản và môi trường của tại các doanh š1405) 2117.

CƠ SỞ KHOA HỌC ĐÈ XUẤT CÁC BIEN PHÁP. XÂY DUNG VA HOÀN THIỆN CAC BIEN PHAP TONG THÊ. Biện pháp nâng cao chất lượng môi trường nước. Biện pháp quản lý sử dụng đất liên quan đến hoạt động khoáng san.130 Tiểu kết luận chương 4.11 xe 132 KET LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ.--2- 2 5¿+E£EEt2EEtSEEC2EEEE2E221221221 212 22.e2 134 DANH MỤC CONG TRÌNH KHOA HOC CUA TAC GIA LIEN QUAN DEN LUẬN ÁN.

22221 21221211271211211221121121121121101212112112121121021 1e 136 TÀI LIEU THAM KHẢO.-- 2-22 2+2E2SE2EE+EE2EEEEE2E127E2212217122122121. xe 138 PHỤ LỤC LUẬN ÁN DANH MỤC CÁC KÝ HIEU VA CHU VIET TAT Ký hiệu Tiếng Việt Tiếng Anh ACF Tự tương quan riêng AutoCorrelation Function AQI Chỉ số chất lượng không khí Air quality index Mô hình tự hồi quy tích hợp Autoregressive Intergrated ARIMA trung bình trượt Moving Average BOD Nhu cầu oxy sinh hóa Biochemical oxygen demand BT Bãi thải CA Phân tích cụm Cluster Analysis CLKK Chất lượng không khí CBL Lớp biên đối lưu Convective boundary layer COD Nhu cầu oxy hóa học Chemical Oxygen Demand DTM Đánh giá tác động môi trường Geographic Information GIS Hệ thống thông tin địa lý System HDKS Hoạt động khoáng sản KT Khai trường KTKS Khai thác khoáng sản Normalized Difference NDVI Chỉ số thảm thực vật chuẩn hóa Vegetation Index PCA Phân tích thành phần chính Principal component analysis Partitial AutoCorrelation PACF Tự tương quan riêng phần Function QCVN Quy chuẩn Việt Nam QCCP Quy chuẩn cho phép VIF Hệ số phóng đại phương sai Variance Inflation Factor Tiêu chuẩn chất lượng môi Environmental quality TCCLMT trường standards Temperature-Vegetation TVDI Chỉ số khô hạn thực vật Dryness Index TSP Bui lơ lửng tông số Total suspended particulate TCMT Tiêu chuân môi trường Environmental standards Ký hiệu Tiếng Việt Tiếng Anh SBL Lớp biên 6n định stable boundary layer Điểm mạnh - Điểm yếu - Cơ hội Strengths - Weaknesses SWOT - Rui ro Opportunities - Threats TNKS Tai nguyên khoáng sản WHO Tổ chức Y tế Thế giới World Health Organization WOI Chỉ số chất lượng nước Water quality index DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Sản lượng quặng khai thác từ năm 2017 đến năm 2022. Tác động môi trường từ hoạt động khai thác lộ thiên.

Kết quả tinh thống kê chất lượng không khí tại các điểm khai thác và chế biến khoáng sản tỉnh Lào. - 2-2-5 SE‡9E9EE£EE£EEEEEEEEEEEE2EE2E 7171212121 31 Bang 1. Kết quả tính thống kê chất lượng nước mặt tại các điểm khai thác và chế biến khoáng sản tỉnh Lào.- -- 5-55 SE É SE EEEEEEEEEE 7111111111111 te 32 Bang 1. Kết quả mẫu nước tại một số mỏ khai thác đồng và apatit.

Kết quả tinh thống kê chất lượng dat tại các điểm khai thác và chế biến [90100800 0. Tóm tắt điểm mạnh, điểm yếu của từng hướng nghiên cứu. Bang phân cấp và mã hóa các biến độc lập được lựa chọn trong môhình 0830) 51 Bảng 2. Bảng phân mức độ ô nhiễm bụi TSP theo giá trị tần suất xuất hiện nồng 5003020089090.

Bang mô tả mô hình SWOT 0000. Tổng hợp thông tin nguồn phát thải tại khu vực khai thác và chế biến quặng đồng và apatit.----s- sc s ST EEE12E1211211 111111111111 1111111 eereu 59 Bảng 3. Các loại ảnh vệ tinh sử dụng trong luận án. Các loại bản đồ sử dụng trong luận án .--- - 5c secxc£xezxerxerxerxez 67 Bảng 3.

Bảng thống kê diện tích có nồng độ TSP trung bình 1h vượt QCCP. Bảng thống kê diện tích có nồng độ TSP trung bình 1h vượt QCCP. Bảng thống kê diện tích có nồng độ TSP trung bình 1h vượt QCCP. Kết quả chạy hồi quy tuyến tinh đa biến tại một số vị trí nguồn thải.

Kết quả xác lập phương trình hồi quy đa biến tại các vị trí. Bảng dự báo diện tích có nồng độ TSP trung bình 1h vượt QCCP năm Bảng 3. Kết quả kiểm định ADF đối với chuỗi dữ liệu WQI. Kết quả kiểm định ADF của chuỗi WQI tại suối Ngòi Đường và suối J009011177.

Các hệ số tự tương quan ACF và hệ số tương quan riêng PACF của chuỗi dữ liệu WQI tại suối Ngòi Đường.---- 2 sex xe ke EEEEEEEerkerkerkrree 98 Bảng 3. Kết quả thống kê một số tiêu chuân của các mô hình ARIMA thử nghiệm ở mức ý nghĩa 9 Š?%.---- --- + TT nh nh nh nh nghệ 99 Bảng 3. Các hệ số tự tương quan ACF và hệ số tương quan riêng PACF của chuỗi dit liệu WQI tại suối Chữ O. Kết quả thống kê một số tiêu chuẩn của các mô hình ARIMA.

Các hệ số tự tương quan ACF và hệ số tương quan riêng phần PACF của chuỗi dữ liệu WQI tại suối Khe Chom.-¿- 5: +t+E9EE+E+ESEE+EEEEEESEEEEsErrxrrsrx 101 Bảng 3. Kết quả thống kê một số tiêu chuẩn của các mô hình ARIMA. Kết quả kiểm chứng mô hình dự báo ARIMA (1,1,5). Kết qua dự báo giá trị WQI giai đoạn năm 2023 — 2030 của suối Ngòi 00022201177.

Kết quả kiếm chứng mô hình dự báo ARIMA (2,1,3). Kết quả dự báo giá trị WQI giai đoạn năm 2023 — 2030 của suối Chữ O ¬—. Kết quả kiểm chứng mô hình dự báo ARIMA (1,1,2). Kết qua dự báo giá trị WQI giai đoạn năm 2023 — 2030 của suối Khe 0.

Tình hình sử dụng dat tinh Lào Cai giai đoạn 2010 — 2020.