Luận án tiến sĩ quản lý tài nguyên môi trường: Đánh giá biến động bờ biển Sóc Trăng - Cà Mau

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN ------------------------------ LƯU THÀNH TRUNG NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG ĐƯỜNG BỜ PHỤC VỤ QUẢN LÝ BỜ BIỂN SÓC TRĂNG - CÀ MAU LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI - 2017 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN ------------------------------ LƯU THÀNH TRUNG NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG ĐƯỜNG BỜ PHỤC VỤ QUẢN LÝ BỜ BIỂN SÓC TRĂNG - CÀ MAU Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên và môi trường Mã số : 62 85 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Đắc Đồng HÀ NỘI - 2017 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu ra trong luận án này là trung thực và chưa được ai công bố trong công trình nào khác. Tác giả luận án Lưu Thành Trung 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Luận án được hoàn thành tại Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Vũ Văn Phái và TS.

Nguyễn Đắc Đồng. Xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đối với các thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, động viên NCS trong suốt quá trình học tập và khảo sát thực địa. NCS cũng nhận được sự giúp đỡ, sự hỗ trợ, tạo điều kiện của Ban giám hiệu, phòng Sau đại học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN. Xin chân thành cảm ơn những sự giúp đỡ quý báu đó.

Đặc biệt, NCS xin trân trọng, ghi nhớ sự giúp đỡ, động viên về mặt tinh thần và vật chất của bố mẹ, gia đình trong suốt quá trình học tập, khảo sát thực địa và viết luận án. Để hoàn thành luận án, xin cảm ơn Cục Viễn thám Quốc gia, Viện Địa chất và Địa vật lý Biển, Viện Hải dương học, các đơn vị trực thuộc Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam, Trung tâm Khí tượng thủy văn quốc gia, Viện Khoa học Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu đã cung cấp số liệu để xây dựng luận án. Và qua đây, xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới các bạn bè, đồng nghiệp đã hỗ trợ, động viên và tạo điều kiện cho NCS suốt thời gian qua. Xin một lần nữa được gửi lời cảm ơn đến tất cả những sự giúp đỡ chân tình của các thầy cô, gia đình, bạn bè trong suốt quá trình học tập, để sau đây có thể bắt đầu tự nghiên cứu khoa học độc lập không còn được các thầy hướng dẫn, chỉ bảo.

Xin trân trọng cảm ơn! 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT. 4 DANH MỤC CÁC HÌNH. 5 DANH MỤC CÁC BẢNG. 7 TÍNH CẤP THIẾT CỦA LUẬN ÁN.

8 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. 9 PHẠM VI NGHIÊN CỨU. 9 CƠ SỞ TÀI LIỆU. 9 Ý NGHĨA KHOA HỌC.

10 CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ. Trên thế giới.

LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỜ BIỂN TỪ TIẾP CẬN ĐỊA MẠO. Một số thuật ngữ trong quản lý bờ biển. Quản lý bờ biển từ tiếp cận địa mạo. PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Phương pháp luận. Các phương pháp nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. 37 Tiểu kết chương 1.

38 Từ những điều trình bày ở trên, có thể khái quát như sau:. CÁC NHÂN TỐ HÌNH THÀNH, BIẾN ĐỔI ĐỊA HÌNH VÀ ĐẶC ĐIỂM ĐỊA MẠO BỜ BIỂN SÓC TRĂNG - CÀ MAU. KHÁI QUÁT VỀ VÙNG NGHIÊN CỨU. Vị trí địa lý.

40 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ý nghĩa của vị trí. CÁC NHÂN TỐ HÌNH THÀNH VÀ BIẾN ĐỔI ĐỊA HÌNH BỜ BIỂN .1 Các hệ thống đứt gãy chính .3 Hoạt động magma .2 Bức xạ và nắng.3 Nhiệt độ không khí .4 Độ ẩm không khí .7 Bão và áp thấp nhiệt đới. Thay đổi mực nước biển.

Rừng ngập mặn. Các tác động nhân sinh. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA MẠO BỜ BIỂN SÓC TRĂNG - CÀ MAU. Đặc điểm địa mạo phần lục địa .2 Địa hình nguồn gốc sông - biển .3 Địa hình nguồn gốc sinh vật.

Đặc điểm địa mạo phần đáy biển .1 Địa hình trong đới sóng vỗ bờ .2 Địa hình trong đới sóng vỗ và biến dạng. PHÂN VÙNG ĐỊA MẠO BỜ BIỂN. 56 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nguyên tắc phân vùng.

Các tiểu vùng địa mạo bờ biển STCM. 57 Tiểu kết chương 2. ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG ĐỊA HÌNH PHỤC VỤ QUẢN LÝ BỜ BIỂN SÓC TRĂNG - CÀ MAU. ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG ĐỊA HÌNH BỜ BIỂN.

Biến động theo chiều dọc. Biến động theo chiều thẳng đứng. Bước đầu phân tích nguyên nhân gia tăng xói lở. ĐÁNH GIÁ TÍNH DỄ BỊ TỔN THƯƠNG CỦA ĐƯỜNG BỜ BIỂN.

ĐỊNH HƯỚNG QUẢN LÝ BỜ BIỂN. THIẾT LẬP HÀNH LANG CẢNH BÁO NGUY CƠ XÓI LỞ - BỒI TỤ BA XÃ VEN BIỂN Ở PHÍA NAM MŨI CÀ MAU. 122 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 129 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

132 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT ARGIS Bộ phần mềm GIS do công ty ESRI của Mỹ sản xuất BĐKH Biến đổi khí hậu CVI Chỉ số dễ bị tổn thương bờ biển (Coastal Vulnerable Index) ĐH Địa hình (Topographic) ĐHQGHN Đại học Quốc gia Hà Nội ĐHKHTN Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội EPAW Chiều rộng vùng bờ dễ bị xói lở (Erosion prone area widths) GIS Hệ thống thông tin địa lý (Geographic information system) GPS Hệ thống định vị toàn cầu (Global positioning system) KTXH Kinh tế - Xã hội LANDSAT Vệ tinh quan sát trái đất của Mỹ do cơ quan hàng không vũ trụ quốc gia Hoa Kỳ (NASA) quản lý MHWL Đường mực nước cao trung bình (Mean high water level) MIKE-21 Bộ phần mềm của Viện Thủy lực Đan Mạch MSL Mean Sea Level (Mực nước biển trung bình) SPOT Vệ tinh quan sát trái đất của Pháp PAN Ảnh toàn sắc (Panchromatic) STCM Sóc Trăng - Cà Mau UTM Hệ tọa độ phẳng UTM quốc tế sử dụng lưới chiếu hình trụ ngang đồng góc (Universal transverse mercator) VN-2000 Hệ quy chiếu và Hệ tọa độ Quốc gia VN-2000 RAMSAR Công ước quốc tế về các vùng đất ngập nước như là nơi cư trú của các loài chim nước RNM Rừng ngập mặn XLBT Xói lở - bồi tụ XS Ảnh đa phổ (MultiSpectral) USGS Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (United States Geological Survey) 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. 1 Sơ đồ vị trí khu vực nghiên cứu. 2 Khảo sát đường bờ biển cổ trên đá vôi tại hang Cá Sấu, Kiên Giang. 3 Mặt cắt ngang đới bờ biển.

4 Quy mô không gian và thời gian và các tác nhân quan trọng làm thay đổi hệ thống bờ biển trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. 5 Một số hình ảnh khảo sát đánh giá xói lở bờ biển ngoài thực địa theo các lộ trình dọc theo các xã ven biển. 6 Thực địa khảo sát xói lở bờ biển tại Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau. 7 Tiếp cận nghiên cứu biến động từ phía biển sử dụng vỏ lãi.

8 Xói lở bờ biển ở phía Tây Rạch Gốc. 9 Nghiên cứu thực địa tại Gành Hào, tỉnh Bạc Liêu. 10 Sử dụng chỉ thị thực vật để nghiên cứu biến động đường bờ biển. 11 Phân tích xu thế quá trình xói lở - bồi tụ bờ biển dựa vào chỉ thị thực vật trong mối quan hệ với nước biển dâng.

12 Quy trình nghiên cứu của luận án. 1 Số liệu mực nước trung bình nhiều năm. 2 Phát triển điện gió ven, xả thải gây ô nhiễm môi trường ven biển biển khu vực Nhà Mát, Bạc Liêu. 3 Sơ đồ địa mạo dải ven biển Sóc Trăng - Cà Mau.

4 Sơ đồ phân vùng địa mạo bờ biển Sóc Trăng - Cà Mau. 1 Chỉ thị thực vật cho bồi tụ ở Vĩnh Châu ……………………………… 63 Hình 3. 2 Bờ biển chuyển sang xu thế bồi tụ. 3 Xói lở bờ biển phá hủy rừng ngập mặn tại Mũi Bà Quan.

4 Chỉ thị xói lở với cây ngập mặn trưởng thành bị phá hủy ở Rạch Gốc. 5 Xói lở để lại cát mịn và phá hủy công trình ở Rạch Tàu. 6 Xói lở rãnh tạo đường bờ biển dạng răng cưa và phá hủy trực tiếp cây ngập mặn đã trưởng thành tại phía nam Mũi Cà Mau. 7 Chỉ thị thực vật bờ biển bồi tụ tại Cà Mau với cây mắm tiên phong trên bãi bùn non.

68 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 8 Cây rừng ngập mặn có độ cao khác nhau và thấp dần ra phía biển là chỉ thị thực vật cho xu thế quá trình bồi tụ tại Ngọc Hiển. 9 Sơ đồ xu thế biến động quá trình xói lở - bồi tụ trong dài hạn ở bờ biển Sóc Trăng - Cà Mau thời kỳ 1965 -1990. 10 Sơ đồ xu thế biến động quá trình xói lở - bồi tụ trong dài hạn ở bờ biển 3 xã phía nam Mũi Cà Mau thời kỳ 1965 - 1990.

11 Sơ đồ xu thế biến động quá trình xói lở - bồi tụ bờ biển trong dài hạn ở bờ biển Sóc Trăng - Cà Mau thời kỳ 1990 - 2013. 12 Sơ đồ xu thế biến động quá trình xói lở - bồi tụ trong dài hạn ở bờ biển bờ biển 3 xã phía nam mũi Cà Mau thời kỳ 1990 - 2013. 13 Độ sâu và lưới khu vực tính toán. 14 Trường sóng trung bình tính ngày 4/7/2012.

15 Trường sóng trung bình tính ngày 15/12/2012. 16 Trường sóng cực đại tính ngày 24/5/2012. 17 Phân bố trầm tích lơ lửng ngày 10/3/2012. 18 Phân bố trầm tích lơ lửng ngày 10/9/2012.

19 Phân bố trầm tích lơ lửng ngày 31/12/2012. 20 Phân bố bồi xói đáy biển ngày 31/12/2012. 21 Biến động bồi xói đáy năm 2009 và năm 2012. 22 Biến động nồng độ trầm tích trung bình ngày.

23 Thay đổi địa hình đáy theo các mặt cắt dọc bờ biển STCM. 24 Mô phỏng sự thay đổi độ sâu của sông Tiền và sông Hậu. 25 Rừng ngập mặn bị phá hủy do gia tăng năng lượng của sóng. 26 Biểu đồ đường cong lũy tích CVI bờ biển STCM .