Luận văn ThS Đỗ Anh Quỳnh: Quản lý tổng hợp tài nguyên nước sông Thạch Hãn

pO ANH QUYNH QUAN LY TONG HOP LUU VUC VA SU DUNG HOP LY TAI NGUYEN NUOC SONG THACH HAN LUẬN VAN THAC SĨ Hà Nội - 2012 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO. BỘ NÔNG NGHIEP VÀ PTNT ‘TRUONG ĐẠI HỌC THUY LỢI ĐỒ ANH QUỲNH “Chuyên ngành: Thủy văn học Mã số: 60.90 LUẬN VĂN THẠC SĨ "Người hướng dẫn khoa học 1.TS, Đoàn Thị Tuyết Nga 2.TS Phạm Thi Huong Lan Hà Nội - 2012 LỜI CẮM ON Sau một thời gian nghiên cửu, đến nay luận văn thạc sĩ kỹ thuật ri để tài: “Quan lý tổng hợp lưu vực và sit dung hợp lý tài nguyên nước sông. Thạch Han” da được hoàn thành và đáp ứng dy đủ các yêu edu đặt ra Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Đoàn Thị Tuyết Nga, C giáo PGSTS. Pham Thị Hương Lan đã tận tình chỉ bảo. hướng din tác giả trong suối quá trình thực hiện luận văn. Tác giả xin chân thành cảm on các thầy cô giáo Trường Đại hoc Thủy lợi đã truyễn đạt những kiến thức mới trong quá trình học tập tai Nhà trưởng để túc giả có thể hoàn thành luận văn này. Qua luận văn này: tic giả xin cảm ơn Viên Khoa học Thủy lợi Việt Nam, Viện Quy hoạch Thủy lợi. đã tạo điều kiện giúp đỡ cho bản thân trong qué trình ‘hoc tập và thực hiện luận văn. Cudi cùng, tác giả xin chân thành cảm ơn gia dink, ban bè và đẳng nghiệp đã luôn động viên, giúp đờ tác giả trong quả trình thực hiện luận văn. Vai thời gian và kiến thức có hạn, chắc chin không thể tránh khỏi những Khiém khuyết, tác gid rat mong nhận được nhiều ý kiến góp ¥ của các thay cỏ giáo, các cin bộ khoa học và đồng nghiệp. Xin chân thành cảm om. Ha Nội, thắng 3 năm 2012 Tác giá Đỗ Ảnh Quỳnh MỞ DAU 1.TÍNH CAP THIẾT CUA ĐỀ TAL 2.MỤC ĐÍCH CUA ĐÈ TAL 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CUU. CÁC SỐ LIEU, TÀI LIỆU SỬ DỰNG CHO NGHIÊN CỨU.1 Tài liệu địa hình.2 Tài liệu khí tượng, thủy văn và các tài liệu khác, 2 5. CÁC NỘI DUNG CHÍNH CAN GIẢI QUYẾT TRONG DE TÀI. BO CỤC LUẬN VĂN. TONG QUAN VỀ QUAN LY TONG HỢP TÀI NGUYÊN NƯỚC VÀ VAN ĐÈ UNG DỤNG MÔ HÌNH TOÁN TRONG QUAN LY TONG HỢP TÀI NGUYÊN NƯỚC. TONG QUAN VE VAN DE QUAN LY TONG HỢP TÀI NGUYÊN NƯỚC. Tổng quan về quan lý tổng hop tài nguyên nước trên thể giới 4 1. Những đặc điểm cơ bản trong quân lý ng hợp ti nguyễn nước.2 Những biển đổi v8 nhận thức rong quản ý ải nguyên nước -5- 1. Tổng quan về quản lý tổng hop tài nguyên nước ở Việt Nam. UNG DỰNG MÔ HÌNH TOÁN TRONG QUAN LY TONG HỢP TAI NGUYÊN NƯỚC. Lựa chon mô hình toán dé ứng dụng cho bai toán quản lý tổng hợp tải nguyên nước. Bài toán quản lý tổng hợp tải nguyên nước. Một số vấn đề trong lựa chọn mô hình quan lý tổng hợp tài nguyên nước. Lựa chọn mô hình mưa rào — dòng chảy. Lựa chọn mô hình quản lý tổng hợp tải nguyên nước. -l6< CHUONG 2 18- TONG QUAN VE KHU VỰC NGHIÊN CỨU. -IÑ- 22, ĐẶC DIEM ĐỊA HÌNH -19- 2.1 Ving cất ven biển ¬ 2.2 Vùng đồng bằng.4, Địa hình ving núi cao 20 23, DAC DIEM DIA CHAT, THO NHUONG -20- 23. Thỏ nhưỡng. MANG LƯỚI SONG NGÒI. ĐẶC DIEM KHÍ TƯỢNG. Lưới trạm khí tượng 26 25.4, Nhiệt độ không khí oo 2.55, Độ ấm tương đối _ 2. Gis và bão » 26, DAC DIEM THUY VAN -30- 2.1, Đánh giá chất lượng ti liệu quan trắc Bs 2.64, Dang chảy kiệt * 2. Biển đôi của mô số dòng chy kiệ (ngây, thẳng, năm) -86- 2. Các nhân ổ ảnh hưởng đến dng chủy kiệt -38- 2.655, Dòng chiy bin cát as.7, THUY TRIEU VÀ SỰ XÂM NHẬP MAN, -30- 27. Chế độ tiểu, mực nước tiểu CTR, max, min thắng năm) » 212. Diễnbiển thủy du mùa kit, mùa lũ.73, Ảnh hưởng thủy tit đến việc cắp nước và tiêu thoát lũ -41- 2.4, Nước biển dãng do gi, bão, -41~ 2. Xâm nhập mặn _¬ 2.8, DONG CHAY NGÂM. DAC DIEM KINH TE XÃ HỘI. Đặc điểm hoạt động KT- XH khai thác, sử dung tải nguyên as NGHIÊN CỨU UNG DỤNG MO INH NAM, MIKE BASIN VA MIKE 11 TRONG TÍNH TOÁN QUAN L TONG HỢP LƯU VỰC VÀ SỬ DUNG HOP LÝ TÀI NGUYÊN NƯỚC SÔNG THẠCH HÃI 46- 3. UNG DỰNG MÔ HÌNH MIKE NAM.1 Yêu cầu số liệu vào của mô hình.1 Thiết lập sơ đồ tinh toán trong mô hình NAM: a 3.2 Xée định bộ thông số của mô hình NAM cho lưu vực sông Thạch Han. 4 - 3121 Hiệu chính mô hình 3122 Kiểm định mô hình -49- 3. Kết qua ứng dụng mô hình MIKE NAM trong tinh toán dòng chảy đến các tiểu lưu vực bộ phận trong LVS Thạch Han cho hiện trang 2007, 2020. TINH TOÁN NHƯ CAU DUNG NƯỚC LƯU VỤC SÔNG THẠCH HÃN.1, Nhu cầu nước cho nông nghiệp ss 3. Phân vùng khu tưới -3a 3. Tải liệu cơ bản dùng tính toán nhu cầu nước 32. Phương pháp và nội dung tinh toán.2, Nhu cầu nước cho sinh hoạt 6 3. Nhu cầu sử dung nước cho chăn nuôi -8- 3. Nhu cầu sử dung nước cho công nghiệp.5, Nhu cầu sử dung nước cho thủy sản Ắ 3. Tổng hợp nhu cầu ding nước của các ngành kính tế “ 3. UNG DỰNG MÔ HÌNH MIKE BASIN TRONG TÍNH TOÁN CAN BANG NƯỚC. LƯU VỤC SONG THẠCH HAN ~68-~ 3. Khai niệm về cân bằng nước 68 3. Cân bằng nước cho thời gian nhiều năm. Cân bằng nước cho thời đoạn năm, mùa, vụ hoặc ngắn hơn. Cân bằng cho lưu vực sông 1 3. Cân bằng nước có mục tiêu.6 Quan bộ giữa cân bằng nước hệ thống và quy hoạch phát tiễn tải nguyên nước.7, Các loại số liệu cần đưa vào mô hình tính toán cân bằng nước, Ẫ 3. Kết qua tinh toán cân bằng nước theo vũng 1% 3⁄4. UNG DỤNG MÔ HÌNH MIKE 11 TRONG TINH TOÁN THỦY LỰC DONG 'CHẢY LƯU VUC SÔNG THACH HAN -80- 3.1, Số liệu sử dụng trong tinh toán thủy lực sông Thạch Han số 3.2, Tính toán thủy lực sông Thạch Han “ 3. Tổng hợp kết quả tính toán thủy lực sông Thạch Hãn cho giai đoạn hiện trạng 2007 và 2020.4, Phân tích theo vị trí 86 3.5, KIÊN NGHỊ BỘ CONG CU QUAN LÝ TONG HỢP VÀ SỬ DỤNG HOP LÝ TAL NGUYEN NƯỚC LƯU VUC SÔNG THẠCH HAN, ~90- 3. Mật số vin đề đặt ra trong tổ chức quản lý tổng hợp tải nguyên nước lưu vực sông Thạch Hain số 3. Tổng quan về Thạch Han DSS cay KẾT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ 1. NHUNG TON TẠI VÀ PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIEN.KIÊN NGHỊ, TALL [HAM KHẢO. DANH MỤC BANG BIEU Hình 1. Lưu vực được quản lý phù hợp. Lưu vực được quản ý không phủ hop cac Hình L3. Lưu vục có phần thượng lưu quản -12- lý không phủ hợp -I2- Hình 14. Sơ đồ quản lý tổng hợp lưu vực -17- Hình 2. Vị í lưu vực sông Thạch Han, -I8 Hình 2. Ban đồ địa chất lưu vực sông Thạch Han và lin cận -33- Hình 2. Bản đồ hệ thing song Thạch Hãn -25- inh 2. Bản đồ mạng lưới tram khi tượng thủy văn lưu we sông Thạch Hn và lân cận -31- Hình 3. Sơ đồ phân vùng lưu vực sông Thạch Hin -47- Hình 32. Lưu lượng tính toán và thực đo tram Gia Vòng (90-94) -48. Lưu lượng tính toán và thực đo trạm Gia Vòng năm 1993. Lưu lượng tỉnh toán và thực đo tram Gia Vang năm 1993 50- Hình 3. Lưu lượng tỉnh toán và thực đo trạm Gia Vòng năm 195 -50- Hình 3. Lưu lượng tỉnh toán và thực đo trạm Gia Vang năm 1984 -51- Hình 3. Sơ đồ phân ving khu tưới lưu vue sông Thạch Han -34- Hình 38. Hai hướng tiếp cận để phát win tài nguyên nước ôi ưu -T3- Hình 3. Lượng nước thiểu các tháng tại các vùng lưu vực sông Thạch Hãn giai đoạn hiện tại -T1- Hình 311. Lượng nước tiểu các thing tỉ các vùng lu vực sông Thạch Hin năm 200. Sơ đồ thủy lực mạng sông Thạch Han -8I- Hình 3. Sơ đồ tính toán thủy lực lưu vực sông Thạch Han, -81- Hình 3. Mực nước dọc sông Thạch Han năm 2007 ¬ Hình 3. Mục nước dọc sông Thạch Hin -88- Hình 3.16, Xây dựng bộ công cụ DSS (Decision Support System) cho lưu vực sông Thạch, Hãn ~95- THONG KÊ PHY LUC Phy Lye 1. Giới thiệu mô hình NAM, MIKE BASIN và MIKE 11 ~102- Phụ lục 3. Danh sách các trạm mưa được sử dung dé tinh ding chảy cho các lưu vực bộ phận -112- Phu lục 3. Phan ving khu tưới lưu vực sông Thạch Hãn.3, Nhu cầu nước ding để tưới cho các loại cây trồng tại mặt ruộng hiện trạng năm 2007 và năm 2020 tại các vùng tưới và các nút tưới CTTK. HB~ Phụ lục 3.4 Kết quả ứng dung mô hình MIKE BASIN tinh toán cân bằng nước hệ thống sông Thạch Han giai đoạn hiện tại -I21- Phụ lục 3. Kết qua ứng dụng mô hình MIKE BASIN tinh toán cân bằng nước hệ thống sông Thạch Hn năm 2 0 -125- Phụ lục 3.6, Cá công trình hiện trạng lưu vực sông Thạch Hãn - Ô Lâu. Các biên lưu lượng cho mô hình MIKE 11 -37- Phy lục 3. Các biên mực nước cho mô hình MIKE II 139- MỞ DAU 1.TÍNH CAP THIET CUA ĐÈ TAL Ngày nay, Tai nguyên nước được coi là một trong những tải nguyên thiên nhiên quan trọng bậc nhất. Nó là tài nguyên tái tạo được nhưng không phải là vô hạn và phải được xem là loại hàng hóa đặc biệt. Nghiên cứu, quản lý tổng hợp tải nguyên nước (heo lưu vục sông đang được các Quốc gia và tổ chức quan tâm. Nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước đã va đang được tiến hành dưới các khía cạnh khác nhau đều nhằm mục tiêu là khai thác hợp lý bảo vệ tải nguyên nước vả phát triển bền vững. Sông Thạch Han côn có tên gọi khác là sông Quảng Trị, bắt nguồn từ dãy Trường Sơn ở độ cao 800m. Chiều đài sông khoảng 150km, diện tích lưu vue 250km, tổng lượng nước 4. Dòng chính Thạch Hin đoạn thượng nguồn. (sông Đalưông) chảy quanh day núi Da Ban, khi về tới Ba Lòng chuyến hướng Đông Bắc và đồ ra biển tại Cửa Việt. Các nhánh chính của sông Thạch Han là sông. Rao Quán, Vinh Phước và sông Cam Lộ, nằm gọn trong tỉnh Quảng Trị Luu vực sông Thạch Han thường xuyên phải hứng chịu lũ lụt và xói lở bir xông. Trong trận lũ năm 1999, 56 người đã thiệt mạng do lũ, khoảng 661km đường nội vùng bị ảnh hưởng và hơn 100 cầu cổng lớn nhỏ bi hư hại, xp xi 9000ha lúa bị ảnh hướng và rit nhiều công trình thủy lợi bị phá hủy. Ngoài những thiệt hại do lũ.