Luận án giám sát thay đổi sử dụng đất tỉnh Bến Tre - Lê Ngọc Lãm

BÞ GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O TR¯àNG Đ¾I HæC NÔNG LÂM TP. Hì CHÍ MINH LÊ NGæC LÃM GIÁM SÁT THAY ĐîI SĄ DĀNG ĐÂT TRONG BêI CÀNH BI¾N ĐîI KHÍ HÀU TâNH B¾N TRE Chuyên ngành: QuÁn lý Tài nguyên và Môi tr°áng Mã së: 9.01 LUÀN ÁN TI¾N S) NGÀNH QUÀN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TR¯àNG Tp. Hí Chí Minh, nm 2024 BÞ GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O TR¯àNG Đ¾I HæC NÔNG LÂM TP. Hì CHÍ MINH ------------------------ LÊ NGæC LÃM GIÁM SÁT THAY ĐîI SĄ DĀNG ĐÂT TRONG BêI CÀNH BI¾N ĐîI KHÍ HÀU TâNH B¾N TRE Chuyên ngành: QuÁn lý Tài nguyên và Môi tr°áng Mã së: 9.01 LUÀN ÁN TI¾N S) NGÀNH QUÀN LÝ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TR¯àNG Cán bß h°ßng d¿n: PGS.TS Lê Vn Trung Tp.

Hí Chí Minh, nm 2024 i LàI CAM ĐOAN Tác giÁ xin cam đoan đây là công trình nghiên cąu căa bÁn thân tác giÁ d°ßi sự h°ßng d¿n căa PGS. Các kÁt quÁ nghiên cąu và các kÁt luÁn trong luÁn án này là trung thực và không sao chép tć bÃt kỳ một ngußn nào và d°ßi bÃt kỳ hình thąc nào. Viác tham khÁo các ngußn tài liáu (nÁu có) đã đ°ÿc thực hián trích d¿n và ghi ngußn tài liáu tham khÁo đúng quy đánh. Hồ Chí Minh, ngày…tháng…năm 2024 Tác giÁ luÁn án LÊ NGæC LÃM ii LàI CÀM ¡N Tác giÁ xin chân thành cÁm ¢n Ban giám hiáu, Phòng đào t¿o Sau đ¿i học căa tr°áng Đ¿i học Nông Lâm TP.

Hß Chí Minh, đã t¿o điều kián thuÁn lÿi để NCS học tÁp, nghiên cąu và thực hián LuÁn án. Lái tri ân căa tác giÁ xin gÿi tßi quý thÅy, Khoa Môi tr°áng và Tài nguyên, Khoa QuÁn lý đÃt đai và BÃt động sÁn đã hỗ trÿ và chia sẻ kinh nghiám quý báu trong suốt thái gian tham gia học tÁp và thực hián các chuyên đề căa LuÁn án. Đặc biát, tác giÁ xin bày tỏ lòng biÁt ¢n sâu sÃc tßi PGS. Lê Văn Trung đã động viên và h°ßng d¿n tÁn tình trong suốt thái gian học tÁp và thực hián luÁn án.

Tác giÁ cũng xin chân thành cÁm ¢n Ban lãnh đ¿o Sã Tài nguyên và Môi tr°áng BÁn Tre đã t¿o điều kián và cho phép tiÁp cÁn và sÿ dāng các số liáu trong quá trình thực hián các chuyên đề. Bên c¿nh đó, tác giÁ gÿi lái cÁm ¢n tßi tÃt cÁ các b¿n đßng nghiáp đã có nhāng chia sẻ và hỗ trÿ nhiát tình trong quá trình học tÁp, nghiên cąu khoa học và thực hián các dự án liên quan đÁn kÁt quÁ thực hián LuÁn án. Cuối cùng, tác giÁ bày tỏ lái cÁm ¢n gia đình đã t¿o nhāng điều kián tốt nhÃt, hỗ trÿ d°ßi nhiều hình thąc để tác giÁ hoàn thành nhiám vā học tÁp, phát triển các ý t°ãng nghiên cąu và triển khai các công bố khoa học. Xin chân thành cÁm ¢n! Nghiên cąu sinh Lê Ngçc Lãm iii TÓM TÂT ĐÃt đai là một trong nhāng ngußn tài nguyên quan trọng, đóng vai trò nền tÁng trong các ho¿t động phát triển kinh tÁ và xã hội (KT-XH).

Đã có nhiều nghiên cąu về mô phỏng biÁn động đÃt đai và phân tích xu thÁ thay đái sÿ dāng đÃt nhằm tìm ra các quy luÁt thay đái dựa trên c¢ sã điều kián tự nhiên, tác động căa thiên tai và ho¿t động nhân sinh,. để t¿o ra các giÁi pháp phù hÿp hỗ trÿ trong công tác quy ho¿ch và thực thi chiÁn l°ÿc phát triển bền vāng. BÁn Tre là một trong các tßnh thuộc đßng bằng sông Cÿu Long cháu Ánh h°ãng nặng nề nhÃt căa biÁn đái khí hÁu (BĐKH) và mực n°ßc biển dâng. Các tác động tiêu cực căa BĐKH bao gßm: h¿n hán, xâm nhÁp mặn, ngÁp lāt, xói mòn bá sông,.

đã Ánh h°ãng đÁn các ho¿t động dân sinh và phát triển KT-XH căa đáa ph°¢ng. Để góp phÅn giám sát đÅy đă và káp thái về thay đái sÿ dāng đÃt hỗ trÿ công tác quÁn lý và phát triển đÃt đai bền vāng đáp ąng các kách bÁn phát triển kinh tÁ và biÁn đái đái khí hÁu căa Tßnh BÁn Tre, LuÁn án đã phân tích đ°ÿc xu thÁ biÁn động và các yÁu tố tác động đÁn thay đái sÿ dāng đÃt cho thÃy đ°ÿc tiềm năng chuyển đái giāa các lo¿i đÃt qua đó đề xuÃt giÁi pháp giám sát thay đái sÿ dāng đÃt dựa trên công nghá tích hÿp GIS (Geographic Information Systems) vßi Vißn thám RS (Remote Sensing) và dự báo thay đái sÿ dāng đÃt trong bối cÁnh biÁn đái khí hÁu theo mô hình toán: LCM (Land Change Modeler) và MOLUSCE (Modules for Land Use Change Evaluation). LuÁn án đã đánh giá hián tr¿ng sÿ dāng đÃt, phân tích xu thÁ thay đái sÿ dāng đÃt và các yÁu tốt tác động giai đo¿n 2009 3 2019 cho các huyán ven biển thuộc tßnh BÁn Tre. Ành vá tinh Landsat đ°ÿc áp dāng trong viác xây dựng bÁn đß xâm nhÁp mặn, h¿n hán và đánh giá thay đái sÿ dāng đÃt.

BÁn đß đáa hình, đáa chính, bÁn đß chuyên đề, số liáu kinh tÁ xã hội, dā liáu điều tra thực đáa. đ°ÿc xÿ lý hình thành c¢ sã dā liáu GIS trên nền tÁng mã ngußn mã QGIS để tích hÿp vßi mô hình thay đái sÿ dāng đÃt (LCM) và MOLUSCE trong trong phân tích không gian và l°ÿng hóa mąc độ Ánh h°ãng tćng yÁu tố đÁn thay đái sÿ dāng đÃt. KÁt quÁ đ¿t đ°ÿc căa nghiên cąu đã góp phÅn hỗ trÿ tích cực cho nhà quÁn lý trong viác phân tích và mô phỏng thay đái sÿ dāng đÃt phāc vā giám sát đÃt đai dựa vào lách sÿ thay đái và các yÁu tố tác động là biểu hián căa BĐKH đÁn các huyán ven biển t¿i tßnh BÁn Tre. Tć kÁt quÁ đ¿t đ°ÿc, LuÁn Án đã đề xuÃt các giÁi pháp giám sát thay đái sÿ dāng đÃt trong bối cÁnh biÁn đái khí hÁu bao gßm: (1) GiÁi pháp giám sát thay đái sÿ dāng đÃt theo ph°¢ng án quy ho¿ch đã đ°ÿc phê duyát (2) GiÁi pháp cung cÃp thông tin thay đái sÿ dāng đÃt thông qua công cā WebGIS trên nền tÁng mã ngußn mã (3) GiÁi pháp giám sát h¿n hán và xâm nhÁp mặn bằng công nghá tích hÿp GIS và vißn thám (4) GiÁi pháp về chuyển đái c¢ cÃu cây trßng thích ąng vßi BĐKH.

Các giÁi pháp đề xuÃt đã minh chąng tính khÁ thi và hiáu quÁ mang l¿i trong viác giám sát thay đái sÿ dāng đÃt và hỗ trÿ đánh h°ßng đÁn năm 2050 cho tßnh BÁn Tre. KÁt quÁ nghiên cąu đã t¿o c¢ sã khoa học để áp dāng cho các khu vực khác trong khu vực đßng bằng sông Cÿu Long. iv ABSTRACT Land is a crucial resource that has a significant impact on economic and social development activities. Therefore, many studies have conducted simulations of land changes and analysis of land use trends.

The objective is to determine the law of fluctuations based on natural conditions, the impact of natural disasters, and human activities. Since then, the research has come up with solutions in land use planning towards sustainable development. Ben Tre is one of the provinces of the Mekong Delta, most affected by climate change due to sea level rise. The negative impacts of climate change include: saline intrusion, flooding, river erosion, etc., which have affected the local people's activities and socio-economic development of this province.

In order to contribute to providing adequate information on land use changes for managing and developing sustainable land according to the scenarios of socio-economic development and climate change of Ben Tre Province. The thesis proposes a solution in monitoring land use change based on GIS (Geographic Information Systems) with remote sensing RS (Remote Sensing) and forecasting of land use change in the climate change context based on math models: LCM (Land Change Modeler) and MOLUSCE (Modules for Land Use Change Evaluation) The thesis has systematized the scientific basis to create solutions in providing information on the current state of land use, thereby analyzing the trend of land use change in the period 2009 - 2019 for Ben Tre province. In this study, Landsat satellite images are applied experimentally in establishing maps of saltwater intrusion and drought as well as evaluating land cover change. In addition, topographic maps, cadastral data, socio- economic.

are processed to form a GIS database on the open source QGIS platform. The integration of the above data types with LCM and MOLUSCE models in spatial analysis is aimed at quantifying the influence of each factor on land use change. Based on the history of change and analysis of the main impact factors of climate change, the study has actively contributed to the managers in analyzing and simulating the situation of land use change in coastal districts of Ben Tre province. From the results, the thesis has proposed solutions to monitor land use change in the context of climate change, including: (1) Monitoring land use changes according to approved land used planning (2) Provides information on land use changes (3) Monitoring drought and saltwater intrusion (4) Transforming the crop structure to adapt to climate change.

The proposed solutions have demonstrated their feasibility and effectiveness in monitoring land use changes in Ben Tre province. The research results are a scientific basis for application to other areas in the Mekong Delta. v MĀC LĀC LàI CAM ĐOAN. v DANH MĀC CÁC TĆ VIÀT TÂT.

viii DANH MĀC BÀNG. xii DANH MĀC HÌNH. Đối t°ÿng và ph¿m vi nghiên cąu. Nội dung nghiên cąu.

Ph°¢ng pháp nghiên cąu. Nhāng luÁn điểm cÅn thực hián căa luÁn án. Nhāng đóng góp mßi căa luÁn án. Ý nghĩa khoa học và thực tißn.

Thay đái sÿ dāng đÃt. Nguyên nhân thay đái sÿ dāng đÃt. Mô hình dự báo và mô phỏng thay đái sÿ dāng đÃt. Mô hình thay đái sÿ dāng đÃt LCM (Land Change Modeler).

Mô hình CLUE-S (the Conversion of Land Use and its Effects at Small regional extent): 13 1. Mô hình thay đái sÿ dāng đÃt CLUMondo. Mô hình đa tác tÿ ABM (Agen 3 Base Model). Mô hình Markov - CA (Markov 3 Cellular Automata).

Mô hình MOLUSCE (Modules for Land Use Change Evaluation). Vißn thám và Há thống thông tin đáa lý. Há thống thông tin đáa lý (Geographic Information Systems - GIS). Tích hÿp GIS và Vißn thám.

Táng quan các nghiên cąu có liên quan. Nghiên cąu trên thÁ gißi. Nghiên cąu t¿i Viát Nam. Đánh giá chung.

Táng quan vùng nghiên cąu. Tài nguyên thiên nhiên. DĀ LIàU VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĄU. Dā liáu và phÅn mềm sÿ dāng.

PhÅn mềm và mô hình sÿ dāng. Quy trình xÿ lý dā liáu. Ph°¢ng pháp nghiên cąu. Ąng dāng GIS và Vißn thám.

Ąng dāng mô hình LCM và MOLUSCE. Ph°¢ng pháp đánh giá Ánh h°ãng các yÁu tố tự nhiên đÁn thay đái sÿ dāng đÃt. Ph°¢ng pháp điều tra khÁo sát thu thÁp thông tin. Ph°¢ng pháp đánh giá xu thÁ, mąc độ biÁn đái các yÁu tá khí hÁu.

KÀT QUÀ VÀ THÀO LUÀN. Đánh giá hián tr¿ng sÿ dāng đÃt năm 2019. Hián tr¿ng sÿ dāng đÃt nông nghiáp. Hián tr¿ng sÿ dāng đÃt phi nông nghiáp.