Nghiên cứu tác dụng từ trường nhân tạo cải thiện tuần hoàn não và phục hồi chức năng thần kinh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN THỊ PHƯƠNG CHI NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG CỦA TỪ TRƯỜNG NHÂN TẠO ĐỐI VỚI CẢI THIỆN TUẦN HOÀN NÃO VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG THẦN KINH Ở BỆNH NHÂN TAI BIẾN NHỒI MÁU NÃO BÁN CẦU LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỄN THỊ PHƯƠNG CHI NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG CỦA TỪ TRƯỜNG NHÂN TẠO ĐỐI VỚI CẢI THIỆN TUẦN HOÀN NÃO VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG THẦN KINH Ở BỆNH NHÂN TAI BIẾN NHỒI MÁU NÃO BÁN CẦU Chuyên ngành: Phục hồi chức năng Mã số: 62720165 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Cao Minh Châu HÀ NỘI-2017 MỤC LỤC Danh mục Trang Đặt vấn đề. 1 Chương 1: Tổng quan tài liệu. Tai biến nhồi máu não.

Đặc điểm sinh lý tuần hoàn não. Cơ chế tổn thương tế bào trong tai biến nhồi máu não. Quan điểm về điều trị và phục hồi thần kinh sau NMN. Điều trị bằng từ trường.

Vai trò và ứng dụng của từ trường. Cơ sở khoa học điều trị bằng từ trường. Cơ chế tương tác từ trường và mô sinh học. Tác dụng của từ trường đối với bệnh lý thiếu máu não cục bộ.

Liều điều trị của từ trường. Một số nghiên cứu về từ trường trong bệnh lý thiếu máu cục bộ mô. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam.

37 Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn. Tiêu chuẩn loại trừ.

Phương pháp chọn mẫu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Biến số và chỉ số nghiên cứu.

Phương tiện nghiên cứu. Đánh giá tình trạng suy giảm chức năng thần kinh. Điều trị can thiệp. Điều trị can thiệp bằng từ trường.

Điều trị nội khoa. Phục hồi chức năng. Quy trình thu thập số liệu. Phân tích số liệu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Sai số và khống chế sai số. Đạo đức trong nghiên cứu. 62 Chương 3: Kết quả nghiên cứu.

Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu. Sự cải thiện tuần hoàn não dưới tác động của từ trường. Đặc điểm lưu huyết não ở bệnh nhân NMN cấp. Sự cải thiện các chỉ số lưu huyết não sau điều trị ở hai nhóm.

Sự phục hồi thần kinh sau điều trị ở hai nhóm. 81 Chương 4: Bàn luận. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Sự cải thiện tuần hoàn não dưới tác động của từ trường.

Đặc điểm lưu huyết não ở bệnh nhân NMN cấp. Sự cải thiện tuần hoàn não dưới tác động của từ trường. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tác động của từ trường lên tuần hoàn não. Một số bàn luận về phép đo lưu huyết não.

Sự phục hồi chức năng thần kinh dưới tác động của từ trường. Sự cải thiện chức năng thần kinh. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả phục hồi thần kinh của từ trường. Tác dụng phụ của từ trường.

127 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Sự phân bố tuổi và giới của đối tượng nghiên cứu. Tiền sử tăng huyết áp và đái tháo đường của đối tượng nghiên cứu. Tình trạng khiếm khuyết chức năng thần kinh khi nhập viện của đối tượng nghiên cứu.

Bán cầu tổn thương và vị trí tổn thương. Mức độ tổn thương của nhu mô não trên chẩn đoán hình ảnh. Đặc điểm hs-CRP0, glucose, cholesterol, triglycerid và tỷ lệ BCTT máu ngoại vi của đối tượng nghiên cứu. Thời điểm can thiệp từ trường.

Đặc điểm các chỉ số lưu huyết giữa hai bán cầu trong tổn thương nhồi máu não cấp. Liên quan giữa huyết áp trung bình và diện tích tổn thương. Đặc điểm diện tích tổn thương và tiền sử THA, ĐTĐ. Đặc điểm lưu huyết não giữa hai bán cầu trên đối tượng có tiền sử THA.

Đặc điểm lưu huyết não giữa hai bán cầu trên đối tượng có tiền sử ĐTĐ. Đặc điểm sóng phụ hai bên bán cầu. Đặc điểm hình dạng sóng giữa hai bán cầu. Đặc điểm các chỉ số REG trước điều trị ở hai nhóm.

Đặc điểm sóng phụ ở hai nhóm trước điều trị. Đặc điểm dốc lên và đỉnh sóng ở hai nhóm trước điều trị. Sự cải thiện các chỉ số lưu huyết ở hai nhóm sau điều trị. Sự xuất hiện sóng phụ ở hai nhóm sau điều trị.

Đặc điểm dốc lên và đỉnh sóng ở hai nhóm sau điều trị. Độ lớn của từ trường và sự cải thiện các chỉ số REG. Sự xuất hiện sóng phụ và độ lớn của từ trường. Đặc điểm dốc lên, đỉnh sóng REG và độ lớn của từ trường.

Tương quan giữa số lần điều trị với α/T và thể tích máu qua bán cầu ở nhóm can thiệp. Sự cải thiện các chỉ số REG trước - sau điều trị và thời điểm can thiệp từ trường. Đặc điểm hình dạng sóng trước - sau điều trị và thời điểm can thiệp từ trường. Sự cải thiện REG trên đối tượng có tiền sử THA.

Sự cải thiện REG trên đối tượng có tiền sử ĐTĐ. Sự phục hồi thần kinh ở hai nhóm sau điều trị. Mức độ cải thiện các chỉ số thần kinh ở hai nhóm sau điều trị 82 Bảng 3. Sự cải thiện các chỉ số thần kinh và độ lớn của từ trường.

Số lần điều trị từ trường và sự phục hồi thần kinh. Kích thước tổn thương và sự phục hồi thần kinh. Sự phục hồi thần kinh và khu vực tổn thương. Kết quả phục hồi thần kinh trên đối tượng có tiền sử THA.

Kết quả phục hồi thần kinh trên đối tượng có tiền sử ĐTĐ típ 2. Kết quả phục hồi thần kinh trên đối tượng tăng cholesterol máu. Kết quả phục hồi thần kinh trên đối tượng tăng triglycerid máu. Kết quả phục hồi thần kinh và glucose máu lúc nhập viện.

Liên quan giữa hs-CRP0 và tiên lượng phục hồi thần kinh. Kết quả phục hồi thần kinh và tỷ lệ bạch cầu trung tính. Sự phục hồi thần kinh ở đối tượng có chỉ số α/T giảm sau liệu trình điều trị. Sự cải thiện lưu lượng máu và kết quả phục hồi thần kinh.

Liên quan giữa phục hồi thần kinh và mức độ nặng trước điều trị. Liên quan giữa thời điểm can thiệp từ trường và sự phục hồi thần kinh. Mối liên quan giữa phục hồi thần kinh và từ trường. Tác dụng phụ của từ trường.

92 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Sự phân bố giới tính. Sự phân bố theo tuổi của đối tượng nghiên cứu. Đường biểu diễn mối quan hệ tuyến tính giữa tỷ lệ BCTT với điểm NIHSS trước điều trị.

Đường biểu diễn mối tương quan tuyến tính giữa chỉ số α/T và số lần điều trị từ trường. Đường biểu diễn quan hệ tuyến tính giữa V (ml/p) và số lần điều trị từ trường. Tiến triển sức cơ tay ở hai nhóm. Tiến triển sức cơ chân ở hai nhóm.

Đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa NIHSS1 và số lần điều trị từ trường. Rối loạn sinh hóa trong ổ nhồi máu. Các yếu tố tham gia vào tổn thương não sau thiếu máu. Mô hình tác động của từ trường trong chuỗi ô-xy hóa.

26 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Đơn vị thần kinh-mạch máu. Sơ đồ đặt điện cực đo REG. Đường ghi lưu huyết não.

Hình ảnh sóng phụ rõ, đỉnh nhọn (trái); mờ, đỉnh tù (giữa); không có sóng phụ (phải). Tác động của từ trường lên não bộ. Thiết bị điều trị từ trường DK-800. Điều trị với máy từ trường DK-800.

57 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Tai biến mạch máu não (TBMMN) đã và đang là một vấn đề thời sự toàn cầu. Chỉ riêng năm 2010 đã có 33 triệu người bị TBMMN, trong đó khoảng 17 triệu ca mắc lần đầu. Đây là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ hai trên thế giới, sau nguyên nhân tim mạch, chiếm 11,3% tử vong toàn cầu [1]. Cùng với liệu pháp tiêu sợi huyết và can thiệp mạch nhiều bệnh nhân có cơ hội phục hồi tốt và giảm tỷ lệ tàn tật nhưng chỉ có khoảng 10% bệnh nhân đáp ứng được tiêu chuẩn điều trị với thuốc tiêu huyết khối; can thiệp mạch cần được tiến hành ở các bệnh viện hoặc trung tâm kỹ thuật cao, nên nhiều bệnh nhân không có cơ hội điều trị.

Với tiến bộ trong chẩn đoán, xử trí, tỷ lệ tử vong do nhồi máu não đã giảm đáng kể trong vòng 2 thập kỷ qua, tuy nhiên hậu quả của nhồi máu não để lại vẫn còn rất nặng nề với 50% bệnh nhân sống sót sau tai biến mạch máu não bị tàn tật [1]. Hai cơ chế bệnh học cơ bản tham gia vào tổn thương nhu mô não sau thiếu máu là đáp ứng viêm và phản ứng ô-xy hóa quá mức [3],[4]. Quan điểm về quá trình tổn thương và phục hồi sau tai biến mạch não với vai trò của đơn vị thần kinh - mạch máu đã mở ra nhiều hướng mới cho can thiệp điều trị và cơ hội phục hồi cho người bệnh. Theo đó, bảo vệ mạch máu, bảo vệ thần kinh; kích thích sinh mạch máu, sinh thần kinh và sự linh hoạt thần kinh là các mục tiêu cơ bản của quá trình điều trị và phục hồi [5],[6].

Từ trường là tác nhân vật lý được các nhà nghiên cứu đánh giá là có tác dụng bảo vệ mô bị thiếu máu và kích thích tạo thuận lợi cho quá trình sửa chữa mô tổn thương. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy, từ trường có khả năng cải thiện tuần hoàn tại chỗ [7],[8], bảo vệ tế bào trong điều kiện bất lợi 2 như thiếu ô-xy, viêm, phù nề và kích thích sự tái tạo tế bào [9],[10]. Suốt hơn hai thập kỷ qua, bên cạnh việc ứng dụng điều trị từ trường các trường hợp đau, xương chậm liền [11-14], phương pháp này còn được sử dụng điều trị có hiệu quả vết loét mạn tính hậu quả của đái tháo đường [15], phòng chống đông tắc mạch sau phẫu thuật [13],[16] nhưng vẫn có ít các nghiên cứu ứng dụng từ trường trong điều trị thiếu máu cục bộ mô, đặc biệt là thiếu máu cục bộ não.