Nghiên cứu tình hình tàn tật và đánh giá hiệu quả mô hình phục hồi chức năng lồng ghép người tàn tật do bệnh phong tại tỉnh Cà Mau năm 2017-2018 - Nguyễn Minh Sơn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ NGUYỄN MINH SƠN NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH TÀN TẬT VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ MÔ HÌNH PHỤC HỒI LỒNG GHÉP NGƯỜI TÀN TẬT DO BỆNH PHONG TẠI TỈNH CÀ MAU NĂM 2017-2018 LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II CẦN THƠ - 2018 ii BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ NGUYỄN MINH SƠN NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH TÀN TẬT VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ MÔ HÌNH PHỤC HỒI LỒNG GHÉP NGƯỜI TÀN TẬT DO BỆNH PHONG TẠI TỈNH CÀ MAU NĂM 2017-2018 Chuyên ngành: Y tế công cộng Mã Số: 62.CK LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II Người hướng dẫn khoa học: PGS. LÊ THÀNH TÀI CẦN THƠ - 2018 iii MỤC LỤC Trang bìa Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cám ơn Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục sơ đồ ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1 – TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Các khái niệm, định nghĩa, thuật ngữ trong nghiên cứu.

Đặc điểm tàn tật của người tàn tật do phong. Một số yếu tố liên quan, nhu cầu phục hồi chức năng, phục hồi kinh tế, xã hội của người tàn tật. Mô hình phục hồi lồng ghép người tàn tật do phong. 19 Chương 2 – ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn. Tiêu chuẩn loại trừ .3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Thiết kê nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu. Nội dung nghiên cứu. Kỹ thuật thu thập số liệu.

Khống chế sai số trong nghiên cứu. Phân tích và xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu. 35 Chương 3 – KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm tàn tật do bệnh phong. Tỷ lệ và mức độ các loại tàn tật của người bệnh phong. Tính sẵn có dịch vụ, thực trạng phục hồi chức năng, kinh tế, xã hội của người tàn tật do Phong. Đánh giá hiệu quả mô hình phục hồi lồng ghép người tàn tật do bệnh phong.

57 Chương 4 – BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ và mức độ các loại tàn tật của người bệnh phong. Tính sẵn có dịch vụ, thực trạng phục hồi chức năng, phục hồi kinh tế, xã hội của người khuyết tật do Phong.

Error! Bookmark not defined. Đánh giá kết quả can thiệp quả mô hình phục hồi lồng ghép người tàn tật do phong. Error! Bookmark not defined. 600 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1: Thông tin về suy giảm chức năng của người tàn tật PHỤ LỤC 2: Khảo sát dịch vụ và nhu cầu của người tàn tật PHỤ LỤC 3: Khảo sát chất lượng cuộc sống của người tàn tật PHỤ LỤC 4: Phiếu khảo sát cơ sở cung cấp dịch vụ cho người tàn tật PHỤ LỤC 5: Đánh giá hiệu quả can thiệp v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BHYT: Bảo hiểm y tế BN: Bệnh nhân BVDL: Bệnh viện Da liễu CNTK: Chức năng thần kinh CRPD: Công ước về quyền của người khuyết tật CSHQ Chỉ số hiệu quả ĐHTL: Đa hóa trị liệu LĐTBXH: Lao động thương binh xã hội NLR: Hiệp hội cứu trợ bệnh phong Hà lan NTT: Người tàn tật NVYT: Nhân viên y tế PHCN: Phục hồi chức năng SL: Số lượng SSTT: Săn sóc tàn tật VLTL: Vật lý trị liệu TL %: Tỷ lệ % WHO: Tổ chức y tế Thế giới vi DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Phân bố bệnh phong trên thế giới năm 2011- quý I/2012. Tỷ lệ tàn tật độ 2 trên bệnh nhân phong mới năm 2012. Tàn tật độ 2 ở BN phong mới của một số tỉnh năm 2012. Những dịch vụ phục hồi sẵn có ở Việt Nam.

Phân bố bệnh nhân theo tuổi, nơi cư trú, BHYT và giới. Phân bố công việc và nam nữ. Phân loại theo mức độ bệnh và giai đoạn quản lý với giới tính. Phân loại tàn tật mắt do bệnh phong.

Phân loại tàn tật (ISF) tại bàn tay ở người tàn tật do phong. Phân loại tình trạng mức độ tàn tật (ISF) tại bàn chân của người tàn tật do phong. Mức độ mức độ tàn tật theo nhóm vi khuẩn. 41 Nhận xét: tàn tật độ 1 ở nhóm PB cao hơn nhóm MB, 30,3% và 12,6%.

Mức độ mức độ tàn tật theo giới.9 Tình trạng mức độ tàn tật theo nhóm vi khuẩn. Tình trạng mức độ tàn tật mắt theo giới của người tàn tật do bệnh phong. Tình trạng mức độ tàn tật tay theo nhóm vi khuẩn. Tình trạng mức độ tàn tật tay theo giới.

Tình trạng mức độ tàn tật bàn chân theo nhóm vi khuẩn ở người tàn tật do bệnh phong. Tình trạng mức độ tàn tật bàn chân theo giới ở người tàn tật do bệnh phong. Tính sẳn có các dịch vụ phục hồi chức năng. Thực trạng nhu cầu PHCN của đối tượng.

Thực trạng nhu cầu về phục hồi kinh tế của đối tượng. Thực trạng nhu cầu về xã hội của đối tượng. Thực trạng tham gia các hoạt động xã hội của người tàn tật do bệnh phong. Thực trạng chất lượng cuộc sống người tàn tật.

Thực trạng hài long về sức khỏe, cảm giác về cái đau của người tàn tật. Sự hài lòng mức độ điều trị, tận hưởng cuộc sống và ý nghĩa cuộc sống của người tàn tật. Sự hài lòng về mức độ tập trung và mức độ an toàn của người tàn tật. Sự hài lòng về môi trường sống, nghị lực và diện mạo của người tàn tật.

Sự hài lòng về tiền cho nhu cầu hằng ngày, mức độ thông tin sẳn có của người tàn tật. Sự hài lòng về cơ hội tham gia các hoạt động giải trí, sinh hoạt. Sự hài lòng về bản thân, mối quan hệ cá nhân và cuộc sống tình dục của người tàn tật. Sự hài lòng về điều kiện sống, quan hệ xã hội, dịch vụ y tế.

Đánh giá hiệu quả mô hình phục hồi chức năng lồng ghép cho bệnh phong về thực trạng PHCN, hướng dẫn chăm sóc, dụng cụ hỗ trợ. Hiệu quả mô hình phục hồi lồng ghép người tàn tật do bệnh phong về trợ cấp. Hiệu quả mô hình phục hồi lồng ghép người tàn tật do bệnh phong về tình trạng tham gia các hoạt động xã hội. 59 viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Tình hình các loại tàn tật ở người bệnh phong. Mức độ mức độ tàn tật của người bệnh phong .3 Mức độ tàn tật ở mắt của người tàn tật do phong.4 Mức độ tàn tật ở tay của người tàn tật do phong.5 Mức độ tàn tật ở bàn chân của người tàn tật do phong. 44 ix DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1. Nguyên nhân dẫn đến tàn tật trong bệnh phong.

7 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh Phong là một bệnh nhiễm trùng mãn tính do trực khuẩn Mycobacterium leprae gây ra, bệnh gây tổn thương chủ yếu ở da và thần kinh ngoại biên. Năm 1996 chương trình phòng, chống phong trở thành chương trình mục tiêu quốc gia [41]. Về cơ bản, nước ta đã đạt theo tiêu chuẩn loại trừ bệnh phong nhưng những hậu quả để lại đối với cuộc sống của nhiều người bệnh vẫn còn rất nan giải, gây ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Các tàn tật bao gồm cả những suy giảm chức năng cơ thể, những giới hạn hoạt động và cách ly xã hội do kỳ thị; theo Phân Loại Quốc Tế Về Thực Hiện Chức Năng, Tàn Tật Và Sức Khỏe (ICF) của Tổ Chức Y Tế Thế Giới.

Bệnh phong có 03 loại tàn tật thường gặp là tàn tật mắt, bàn tay, bàn chân. Người ta chia tàn tật thành 03 độ: độ 0, độ I, độ II [22]; tàn tật độ II là tàn tật khó phục hồi nhất. Trong công tác phòng chống tàn tật do bệnh phong thì mục tiêu được đưa ra là làm giảm dần tỷ lệ tàn tật độ II ở bệnh phong mới và số bệnh phong đã bị tàn tật thì được chăm sóc 100%. Trong chăm sóc tàn tật do bệnh phong nhằm mục đích cho người mắc bệnh phong không tàn tật thêm hoặc biến chứng thêm và phục hồi dần di chứng tàn tật của bệnh phong để người mắc bệnh phong dễ hòa nhập với cộng đồng.

Tại Cà Mau, công tác phòng chống bệnh phong còn gặp nhiều khó khăn. Năm 2010, vẫn xuất hiện 11 bệnh nhân mới mắc [42]. Ngoài ra, số người tàn tật do phong cần được phục hồi chức năng là 393 người. Những mô hình giúp phục hồi chức năng còn hạn chế, mô hình phục hồi kinh tế - xã hội cũng như chống kỳ thị đối với bệnh nhân phong chưa có.

Hiện nay, chúng tôi triển khai thí điểm 03 nhóm tự lực tại 03 xã nhằm hỗ trợ và giúp người tàn tật phục hồi 2 chức năng, phục hồi kinh tế - xã hội cũng như chống kỳ thị đối với người khuyết tật. Trong thời gian qua, đã có một số nghiên cứu về phục hồi chức năng, chống kỳ thị đối với ngưới mắc bệnh phong ở Cà Mau. Tuy nhiên, những nghiên cứu này tiến hành trên phạm vi hẹp, quy mô nghiên cứu nhỏ, chưa đại diện cho toàn tỉnh và chưa cung cấp dịch vụ hỗ trợ kinh tế, xã hội cho người tàn tật do phong. Để có được bức tranh tổng thể hơn về tình hình bệnh phong toàn tỉnh và hiệu quả mô hình chăm sóc phục hồi chức năng, hỗ trợ kinh tế xã hội cho người tàn tật do phong và gia đình của họ, chúng tôi tiến hành nghiên cứu:“Nghiên cứu tình hình tàn tật và đánh giá hiệu quả mô hình phục hồi lồng ghép người tàn tật do bệnh phong tại tỉnh Cà Mau năm 2017-2018” với các mục tiêu sau: 1.

Xác định tỷ lệ và mức độ các loại tàn tật của người tàn tật do bệnh Phong tại tỉnh Cà Mau năm 2017-2018. Xác định tính sẵn có dịch vụ, thực trạng phục hồi chức năng, thực trạng kinh tế, xã hội và chất lượng cuộc sống của người tàn tật do bệnh Phong tại tỉnh Cà Mau năm 2017-2018. Đánh giá kết quả can thiệp mô hình phục hồi lồng ghép cho người tàn tật do bệnh phong tại tỉnh Cà Mau năm 2017-2018. 3 Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.

Các khái niệm, định nghĩa, thuật ngữ trong nghiên cứu 1. Khái niệm Bệnh phong là một bệnh nhiễm trùng hệ thống mãn tính do trực khuẩn Mycobacterium Leprae. Bệnh gây tổn thương chủ yếu ở da và thần kinh ngoại biên. Trong những thể nặng hoặc không được điều trị sớm bệnh có thể gây tổn thương các cơ quan khác như mắt, mũi, họng, thanh quản, viêm tinh hoàn, tổn thương xương, khớp [22].