Luận án: Đặc điểm bệnh, chăm sóc y tế trạm biên giới Tây Nguyên - Nguyễn Minh Hưng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y ************ NGUYỄN MINH HƯNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CƠ CẤU BỆNH, KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE CỦA CÁC TRẠM Y TẾ XÃ BIÊN GIỚI TÂY NGUYÊN VÀ GIẢI PHÁP CAN THIỆP LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hà Nội - Tháng 7/2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y ************ NGUYỄN MINH HƯNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CƠ CẤU BỆNH, KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE CỦA CÁC TRẠM Y TẾ XÃ BIÊN GIỚI TÂY NGUYÊN VÀ GIẢI PHÁP CAN THIỆP Chuyên ngành : Dịch tễ học Mã số : 9720117 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. Lê Bách Quang TS. Trịnh Thanh Hùng Hà Nội - Tháng 7/2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Nguyễn Minh Hưng, hiện đang công tác tại Vụ Khoa học và Công nghệ các ngành kinh tế - kỹ thuật, Bộ Khoa học và Công nghệ. Tôi được công nhận là nghiên cứu sinh theo quyết định số 2602/QĐ- HVQY ngày 31/10/2013 của Học viện Quân y.

Tôi xin cam đoan số liệu trong đề tài luận án là một phần số liệu trong đề tài nghiên cứu cấp nhà nước có tên “Nghiên cứu các giải pháp nâng cao năng lực bảo vệ chăm sóc sức khỏe cộng đồng vùng biên giới Tây Nguyên và tạo sản phẩm hàng hóa từ nguồn dược liệu bản địa, mã số: TN16/T03”. Kết quả đề tài này là thành quả nghiên cứu của tập thể mà tôi là một thành viên. Tôi đã được Chủ nhiệm đề tài và toàn bộ các thành viên chính trong nhóm nghiên cứu đồng ý cho phép sử dụng số liệu đề tài này vào trong luận án để bảo vệ tiến sĩ y học. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những cam kết này! Hà Nội, ngày 04 tháng 7 năm 2019 Tác giả NCS. Nguyễn Minh Hưng LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám đốc - Học viện Quân Y; Phòng Đào tạo sau đại học; Bộ môn Dịch tễ học và các phòng ban, Bộ môn của Học viện đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành khóa học. Tôi xin trân trọng cảm ơn tới Thầy chủ nhiệm đề tài và toàn bộ các thành viên trong nhóm nghiên cứu đề tài cấp nhà nước “Nghiên cứu các giải pháp nâng cao năng lực bảo vệ chăm sóc sức khỏe cộng đồng vùng biên giới Tây Nguyên và tạo sản phẩm hàng hóa từ nguồn dược liệu bản địa, mã số: TN16/T03” đã cho phép tôi được sử dụng số liệu của đề tài trong luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn tới các Sở y tế tỉnh, các Trung tâm y tế huyện và các Trạm y tế xã khu vực biên giới Tây Nguyên, đặc biệt là Trạm y tế xã Ia-Púch, Ia-Mơ, huyện Chư prông, tỉnh Gia Lai đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi thực hiện đề tài.

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới GS. Lê Bách Quang, TS. Trịnh Thanh Hùng đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, các Cô trong hội đồng chấm đề cương, hội đồng đạo đức, hội đồng chuyên đề, hội đồng kiểm tra số liệu, hội đồng chấm luận án và các nhà khoa học, các đồng nghiệp đã đóng góp những ý kiến, những kinh nghiệm quý báu để luận án được hoàn thiện hơn.

Tôi xin chân thành cảm ơn tới Bộ Khoa học và Công nghệ, Vụ Khoa học và Công nghệ các ngành kinh tế - kỹ thuật, các đồng nghiệp đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi hoàn thành khóa học, Luận án. Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình và những người thân đã ủng hộ, dành cho tôi những điều kiện tốt nhất, giúp tôi yên tâm học tập và hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày 04 tháng 7 năm 2019 Nghiên cứu sinh Nguyễn Minh Hưng MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục chữ viết tắt trong luận án Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ Danh mục các hình ĐẶT VẤN ĐỀ 1 CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3 1.

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH, TỬ VONG VÀ NHU CẦU CHĂM SÓC SỨC KHỎE. Các nghiên cứu về đặc điểm bệnh, tình hình tử vong trên thế giới. Các nghiên cứu về đặc điểm bệnh, tình hình tử vong tại Việt Nam. Các nghiên cứu về mô hình bệnh và tử vong tại khu vực Tây Nguyên và biên giới Tây Nguyên.

Nhu cầu chăm sóc sức khỏe. KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG VỀ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE CỦA CÁC TRẠM Y TẾ XÃ. Đặc điểm nguồn nhân lực y tế tuyến cơ sở. Cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, hoạt động y tế tuyến cơ sở.

CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE. Một số chính sách y tế mới. Đầu tư phát triển hệ thống y tế. GIỚI THIỆU ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU.

KHUNG LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 35 2. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu mô tả. Nghiên cứu can thiệp.

PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU. Phương pháp phân tích số liệu. Xử lý và phân tích số liệu. SAI SỐ VÀ BIỆN PHÁP KHỐNG CHẾ SAI SỐ.

Sai số của nghiên cứu. Khống chế sai số. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU. HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 59 3. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CƠ CẤU BỆNH VÀ TỬ VONG CỦA CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ 28 XÃ BIÊN GIỚI TÂY NGUYÊN. Kết quả điều tra một số đặc điểm cơ cấu bệnh của cộng đồng dân cư 28 xã biên giới Tây Nguyên năm 2015. Kết quả điều tra tình hình tử vong của cộng đồng dân cư 28 xã biên giới Tây Nguyên (2012 – 2014).

ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE CỦA 28 TRẠM Y TẾ XÃ BIÊN GIỚI TÂY NGUYÊN. Đặc điểm nguồn nhân lực y tế cơ sở khu vực biên giới Tây Nguyên. Thực trạng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, hoạt động của y tế tuyến cơ sở khu vực biên giới Tây Nguyên. Công tác quản lý của các trạm y tế xã khu vực biên giới Tây Nguyên.

Hoạt động của các trạm y tế xã khu vực biên giới Tây Nguyên. HIỆU QUẢ GIẢI PHÁP CAN THIỆP NÂNG CAO NĂNG LỰC HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE CỦA TRẠM Y TẾ XÃ BIÊN GIỚI TÂY NGUYÊN. Hiệu quả các giải pháp can thiệp theo hoạt động của trạm y tế xã. Hiệu quả các giải pháp can thiệp tại hộ gia đình.

ĐẶC ĐIỂM CƠ CẤU BỆNH VÀ TỬ VONG CỦA CỘNG ĐỒNG 28 XÃ BIÊN GIỚI TÂY NGUYÊN. Đặc điểm cơ cấu bệnh của cộng đồng khu vực biên giới Tây Nguyên. Tình hình tử vong cộng đồng khu vực biên giới Tây Nguyên. KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE CỦA TRẠM Y TẾ XÃ KHU VỰC BIÊN GIỚI TÂY NGUYÊN.

Đặc điểm nguồn nhân lực y tế cơ sở khu vực biên giới Tây Nguyên. Thực trạng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, hoạt động của y tế tuyến cơ sở khu vực biên giới Tây Nguyên. Công tác quản lý của các trạm y tế xã khu vực biên giới Tây Nguyên. Hoạt động của các trạm y tế xã khu vực biên giới Tây Nguyên.

HIỆU QUẢ GIẢI PHÁP CAN THIỆP NÂNG CAO NĂNG LỰC HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE CỦA TRẠM Y TẾ XÃ BIÊN GIỚI TÂY NGUYÊN. Giải pháp can thiệp. Hiệu quả can thiệp về sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh tại trạm y tế xã Ia-Púch. Hiệu quả đối với công tác chăm sóc thai sản.

Bàn luận về phương pháp nghiên cứu.116 KẾT LUẬN 118 KHUYẾN NGHỊ 120 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1. DANH MỤC ĐẦU TƯ CƠ SỞ VẬT CHẤT CHO TRẠM Y TẾ XÃ IA – PÚCH PHỤ LỤC 2. DANH MỤC ĐẦU TƯ TRANG THIẾT BỊ CHO TRẠM Y TẾ XÃ IA – PÚCH PHỤ LỤC 3. DANH MỤC ĐẦU TƯ THUỐC CHO TYTX IA – PÚCH PHỤ LỤC 4.

CÁC BIẾN SỐ NGHIÊN CỨU PHỤ LỤC 5. GIẤY ĐỒNG Ý THAM GIA PHỎNG VẤN PHỤ LỤC 6. PHIẾU ĐIỀU TRA TRẠM Y TẾ XÃ PHỤ LỤC 7. PHIẾU ĐIỀU TRA HỘ GIA ĐÌNH PHỤ LỤC 8.

PHIẾU ĐIỀU TRA TRẠM Y TẾ XÃ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CAN THIỆP DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Phần viết TT Phần viết đầy đủ tắt Acquired Immuno-deficiency Syndrome (Hội 1 AIDS chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người) 2 BHXH Bảo hiểm xã hội 3 BHYT Bảo hiểm y tế 4 BKLN Bệnh không lây nhiễm 5 CBYT Cán bộ y tế 6 CT Can thiệp 7 CSHQ Chỉ số hiệu quả 8 CSSK Chăm sóc sức khỏe 9 CSSKBĐ Chăm sóc sức khỏe ban đầu CSSKBMT 10 Chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em E 11 CSVC Cơ sở vật chất Disability Adjusted Life Years (Số năm cuộc sống 12 DALY điều chỉnh theo mức độ tàn tật) 13 DVYT Dịch vụ y tế 14 ĐTV Điều tra viên 15 GDSK Giáo dục sức khỏe 16 HGĐ Hộ gia đình Human Immuno-deficiency Virus (Virus suy giảm 17 HIV miễn dịch ở người) Infant Mortality Rate (Tỷ suất tử vong trẻ em dưới 18 IMR 1 tuổi) 19 KCB Khám chữa bệnh 20 KHHGĐ Kế hoạch hóa gia đình 21 KHQDY Kết hợp quân dân y 22 NSNN Ngân sách nhà nước 23 NVYT Nhân viên y tế Official Development Assistance (Vốn vay quốc 24 ODA tế) 25 PKĐKKV Phòng khám đa khoa khu vực 26 RHM Răng hàm mặt 27 SDD Suy dinh dưỡng 28 TCMR Tiêm chủng mở rộng 29 TMH Tai mũi họng 30 TTB Trang thiết bị 31 TTBYT Trang thiết bị y tế 32 TYT Trạm y tế 33 TYTX Trạm y tế xã 34 UBND Ủy ban nhân dân United Nations International Children's Fund (Quỹ 35 UNICEF nhi đồng Liên Hợp Quốc) United Nations Fund for Population Activities 36 UNFPA (Quỹ dân số Liên Hợp Quốc) Under five Mortality Rate (Tỷ suất tử vong trẻ em 37 U5MR dưới 5 tuổi) 38 WHO World Health Organization (Tổ chức y tế thế giới) 39 YHDT Y học dân tộc Years Lived with Disability (Số năm sống chung 40 YLD với bệnh) Years of Life Lost (Số năm tiềm năng sống bị mất 41 YLL đi vì tử vong sớm) 42 YTCS Y tế cơ sở 43 YTTB Y tế thôn bản DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1. Tỷ lệ mắc một số bệnh ở khu vực Tây Nguyên so với cả nước. Các bệnh có tỷ lệ mắc cao nhất ở Khu vực Tây Nguyên. Khái quát một số đặc điểm vùng biên giới Tây Nguyên.

Các xã nghiên cứu thuộc khu vực biên giới Tây Nguyên.