Tổng quan về luận án

Luận án "Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội" của tác giả Nguyễn Thị Huyền Châm, bảo vệ năm 2023 tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, thuộc chuyên ngành Kinh tế phát triển, là một nghiên cứu tiên phong và cần thiết trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ. Công trình này không chỉ góp phần lấp đầy khoảng trống nghiên cứu quan trọng mà còn đưa ra những định hướng chính sách cụ thể, kịp thời cho sự phát triển bền vững của khu vực doanh nghiệp trọng yếu này.

Nghiên cứu này nổi bật trong bối cảnh các DNNVV chiếm trên 98% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng góp khoảng 40% GDP và thu hút gần 60% lao động (Vũ Long, 2022). Đặc biệt, khu vực nông nghiệp vẫn là trụ cột kinh tế, tạo ra 85% việc làm cho cư dân nông thôn và là sinh kế của hơn 65% dân số cả nước (Tổng cục Thống kê, 2020). Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây thường tập trung vào DNNVV nói chung hoặc doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp mà chưa đi sâu vào phân tích phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp một cách chuyên biệt, đặc biệt là trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và hậu COVID-19 tại Hà Nội. Luận án đã xác định rõ research gap này, nhấn mạnh sự thiếu vắng các nghiên cứu toàn diện về thực trạng, năng lực cạnh tranh, và các giải pháp phát triển DNNVV SXNN trên địa bàn cụ thể như Hà Nội, nơi nông nghiệp vẫn là ưu tiên chiến lược của thành phố dù chỉ chiếm 0,32% số lượng doanh nghiệp (Cục Thống kê Hà Nội, 2022). Các nghiên cứu trước như của Nguyễn Thị Hoàng Lý (2019) về DNNVV tại Hòa Bình còn thiếu đánh giá năng lực cạnh tranh, trong khi Trần Tuấn Sơn (2022) tập trung vào giải pháp thu hút đầu tư chung mà không phân tích sâu kết quả hoạt động của DNNVV khi đi vào vận hành. Phạm Thu Hương (2017) tuy phân tích năng lực cạnh tranh nhưng là của DNNVV nói chung, không chuyên biệt hóa cho ngành nông nghiệp.

Mục tiêu chung của nghiên cứu là đánh giá thực trạng phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp tại Hà Nội và đề xuất các giải pháp chiến lược. Các mục tiêu cụ thể bao gồm:

  1. Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp.
  2. Đánh giá thực trạng phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội.
  3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp tại Hà Nội.
  4. Đề xuất các giải pháp phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp trên địa bàn Hà Nội trong thời gian tới.

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự tổng hòa các lý thuyết về Phát triển kinh tế, đặc biệt là khái niệm "phát triển là tự do" của Sen (2004), quan điểm về tăng trưởng kinh tế bền vững và tiến bộ xã hội. Đồng thời, nghiên cứu kế thừa và mở rộng lý thuyết về Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), kết hợp với các học thuyết về Năng lực cạnh tranh (Competitiveness) của doanh nghiệp, đặc biệt là cách tiếp cận của Ajitabh & Momaya (2004) về các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh (nguồn lực, quy trình, hiệu suất), nhưng áp dụng vào bối cảnh đặc thù của ngành nông nghiệp. Quan điểm về hệ thống và thể chế cũng được lồng ghép để phân tích các yếu tố môi trường vĩ mô ảnh hưởng.

Đóng góp đột phá của luận án được định lượng và chứng minh qua:

  1. Xây dựng khái niệm và khung phân tích mới: Luận án đã "đưa ra khái niệm phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp. Đó là sự gia tăng số lượng, quy mô của các DNNVV sản xuất nông nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng đóng góp của các DN này đối với phát triển kinh tế xã hội của địa phương nói chung và nông nghiệp nông thôn nói riêng" (tr. 24). Đây là một định nghĩa tổng hợp, bao quát cả chiều rộng (số lượng, quy mô) và chiều sâu (chất lượng, năng lực cạnh tranh, đóng góp), tạo nền tảng lý luận vững chắc cho các nghiên cứu tiếp theo về lĩnh vực này.
  2. Phân tích tác động đa chiều của COVID-19 và đô thị hóa: Nghiên cứu đã "mô tả bức tranh về thực trạng phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời gian qua. Hầu hết các DN đều bị ảnh hưởng khó khăn bởi đại dịch Covid-19. Ngoài ra, bối cảnh đô thị hóa ở thủ đô Hà Nội đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ và xu thế toàn cầu hóa đang tạo ra áp lực rất lớn đối với sự phát triển của các DN này" (tr. 4). Điều này dẫn đến các giải pháp "hướng đến sự phục hồi của DN này sau đại dịch Covid và khả năng thích ứng trong tình hình mới của thủ đô Hà Nội, chưa có trong các nghiên cứu trước đây" (tr. 4), mang tính thời sự và ứng dụng cao.
  3. Điểm mới về tiếp cận công nghệ và chuyển đổi số: Luận án là một trong những nghiên cứu đầu tiên phân tích "khả năng tiếp cận công nghệ của DN được phân tích trong bối cảnh chuyển đổi số đang dần trở thành xu hướng tất yếu như hiện nay. Điều mà các nghiên cứu trước đây chưa có nhiều quan tâm, đặc biệt trong khu vực DNNVV lĩnh vực nông nghiệp nói chung" (tr. 4). Điều này phản ánh tầm nhìn chiến lược, quan tâm đến xu thế công nghệ 4.0 trong nông nghiệp.
  4. Đánh giá năng lực cạnh tranh và yếu tố ảnh hưởng cụ thể: Phân tích thực nghiệm đã chỉ ra các DNNVV SXNN tại Hà Nội có "năng lực sản xuất kinh doanh biến động theo hướng tiêu cực" (tr. xii) do COVID-19, với ROA và ROE "đều thấp hơn DN khối nông lâm thủy sản cả nước ở cùng thời điểm mốc so sánh năm 2020" (tr. xiii). Nghiên cứu cũng xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng như cơ chế chính sách, môi trường KTXH, đầu tư công, tiếp cận công nghệ và điều kiện tự nhiên, cung cấp bằng chứng cụ thể cho từng yếu tố.
  5. Đề xuất giải pháp có tính khả thi và chuyển giao cao: Các giải pháp được đề xuất "có thể là tư liệu tham khảo đối với cơ quan quản lý nhà nước, các Hiệp hội DN, cán bộ quản lý các DNNVV sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thành phố hoặc những tỉnh thành có điều kiện tương đồng với Hà Nội" (tr. 5), mang lại giá trị thực tiễn lớn cho việc hoạch định chính sách và quản lý doanh nghiệp.

Phạm vi nghiên cứu được xác định rõ ràng:

  • Nội dung: Giới hạn ở DNNVV sản xuất nông nghiệp, phân tích yếu tố ảnh hưởng, năng lực cạnh tranh, và phân tích SWOT.
  • Loại hình DN: Tập trung vào Công ty TNHH và Công ty Cổ phần (tr. 3).
  • Lĩnh vực hoạt động: DN trồng trọt, DN chăn nuôi và DN kết hợp (tr. 3), được định nghĩa theo mã ngành VSIC nhóm A (Tổng cục Thống kê, 2021) bao gồm trồng cây hàng năm, chăn nuôi gia súc/gia cầm, lâm nghiệp và khai thác/nuôi trồng thủy sản.
  • Không gian: Toàn bộ các DNNVV sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội.
  • Thời gian: Số liệu thứ cấp thu thập giai đoạn 2017-2021; số liệu điều tra tiến hành từ 2019-2022 (tr. 3).
  • Quy mô mẫu: Điều tra trực tiếp 100 chủ DNNVV sản xuất nông nghiệp tại Hà Nội và phỏng vấn sâu các cán bộ phụ trách chuyên môn (tr. xii).

Ý nghĩa của luận án không chỉ giới hạn trong môi trường học thuật mà còn mở rộng đến hoạch định chính sách và thực tiễn kinh doanh, cung cấp cái nhìn sâu sắc về một lĩnh vực quan trọng nhưng chưa được khám phá đầy đủ.

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu của luận án được thực hiện một cách chuyên sâu, tổng hợp các dòng nghiên cứu chính liên quan đến Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) và phát triển nông nghiệp.

Tổng hợp các dòng nghiên cứu chính với tên tác giả và năm cụ thể:

  1. Đặc điểm của DNNVV: Các nghiên cứu như Lê Xuân Bá & cs. (2006) chỉ ra 7 đặc điểm cơ bản của DNNVV Việt Nam trong hội nhập quốc tế, bao gồm quy mô nguồn lực nhỏ, khả năng ứng dụng công nghệ hạn chế, thiếu kỹ năng quản lý. Phạm Văn Hồng (2007) phân loại theo điểm mạnh (linh hoạt, tạo việc làm) và điểm yếu (thiếu lợi thế kinh tế theo quy mô, rủi ro cao). Nguyễn Văn Lê (2014) nhấn mạnh quy mô hoạt động và tiềm lực tài chính nhỏ, sự phụ thuộc vào môi trường kinh doanh. Đoàn Tranh (2016) đề cập đến tính chất gia đình trong điều hành và khó khăn trong tiếp cận vốn chính thức.
  2. Vai trò của DNNVV: Hoàng Hải (2005) khẳng định DNNVV là giải pháp hiệu quả cho việc làm, ổn định xã hội, và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Mouayed (2008) xem DNNVV là hạt mầm cho sự phục hồi kinh tế và là nơi nuôi dưỡng ý tưởng mới. Savlovshi & Robu (2011) (nghiên cứu dựa trên thực tiễn các quốc gia OECD, Mỹ Latinh, Châu Á) và Karadag (2016) đều nhấn mạnh vai trò sống còn của DNNVV trong tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm và khởi nghiệp.
  3. Khái niệm và nội dung phát triển DNNVV: Trần Văn Hòa (2006) (chuyên ngành Kinh tế và Tổ chức lao động) định nghĩa phát triển DNNVV nông thôn là quá trình tăng trưởng về số lượng, quy mô, công nghệ, quản lý, gắn với thích ứng thị trường và phát triển bền vững. Nguyễn Việt Thảo (2012) (Kinh tế nông nghiệp) tập trung vào sự gia tăng đóng góp của DNNVV cho nền kinh tế, nâng cao chất lượng và chuyển dịch cơ cấu. Lê Thế Phiệt (2016) (Quản trị kinh doanh) nhấn mạnh nỗ lực của cả cơ quan nhà nước và bản thân doanh nghiệp để tăng số lượng, quy mô, và nâng cao năng lực cạnh tranh.
  4. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển DNNVV: Phan Thị Minh Lý (2011) và Nurul Indarti & Marja Langenberg (2005) chỉ ra nội lực doanh nghiệp (quản lý, vốn) và chính sách có tác động rõ rệt. Aceleanu & cs. (2011) và Chittithaworn & cs. (2011) bổ sung yếu tố khách hàng, thị trường, cách thức kinh doanh, và môi trường bên ngoài. Moorthy & cs. (2012) nhấn mạnh vai trò của thông tin tiếp thị, trong khi Tarute & Gatautis (2014) tập trung vào công nghệ thông tin và truyền thông.
  5. Năng lực cạnh tranh của DNNVV: Nguyễn Hữu Thắng (2008) bàn về phương pháp đo lường và các yếu tố tác động. Cetindamar & Kilitcioglu (2013) phát triển mô hình đo lường toàn diện cho NLCT và áp dụng thực nghiệm tại 10 doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ. Nguyễn Bách Khoa (2004) tiếp cận từ góc độ marketing để đánh giá NLCT của doanh nghiệp Việt Nam, đặt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Ajitabh & Momaya (2004) đưa ra lý thuyết NLCT cấp độ doanh nghiệp, bao gồm nguồn lực, quy trình và hiệu suất.
  6. Giải pháp thu hút đầu tư vào nông nghiệp: Các nghiên cứu của Nguyễn Thị Thanh Tâm (2020), Nguyễn Thị Mai Hương & cs. (2019) và Đào Thị Hân & cs. (2019) đều tập trung vào việc tinh giản thủ tục hành chính, chính sách đất đai và hỗ trợ kinh phí. Trần Thị Bích Dung & Trần Bá Thọ (2020) nhấn mạnh tầm quan trọng của nguồn nhân lực chất lượng cao.
  7. Yếu tố ảnh hưởng đến phát triển doanh nghiệp nông nghiệp: Hà Nam Khánh Giao & cs. (2015) xác định 7 nhóm nhân tố (chính quyền địa phương, thị trường, vị trí địa lý, tài nguyên) ảnh hưởng đến doanh nghiệp nông nghiệp tại Cà Mau. Davydenko & cs. (2018) và Vasilchenko (2020) bổ sung các yếu tố về hạ tầng, nguồn nhân lực, khả năng tiếp cận tài chính, khí hậu, thể chế, và đổi mới.

Contradictions/Debates: Trong tổng quan, có những tranh luận về định nghĩa và các tiêu chí đo lường sự phát triển của DNNVV. Trần Văn Hòa (2006) đưa ra 6 nhóm chỉ tiêu toàn diện nhưng "chưa chỉ ra sự gia tăng của năng lực nội sinh và sự đóng góp của các DNNVV vào sự phát triển". Ngược lại, Lê Thế Phiệt (2016) nhấn mạnh "sự phát triển về mặt vai trò của DN chưa được thể hiện rõ" trong các chỉ tiêu về số lượng, quy mô và NLCT. Điều này cho thấy sự cần thiết phải tích hợp các khía cạnh định lượng (số lượng, quy mô, hiệu quả) và định tính (vai trò, đóng góp xã hội) để có cái nhìn toàn diện về phát triển, một khoảng trống mà luận án này tìm cách giải quyết bằng khái niệm mới.

Positioning trong literature với specific gap identified: Luận án tự định vị mình bằng cách chỉ ra rằng "chưa có nghiên cứu nào về phát triển DNNVV lĩnh vực nông nghiệp nói chung và sản xuất nông nghiệp nói riêng" (tr. 14). Các nghiên cứu trước đây thường phân tích DNNVV (Phạm Thu Hương, 2017) hoặc doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp (Trần Tuấn Sơn, 2022) một cách riêng lẻ, không tập trung vào đối tượng cụ thể là DNNVV sản xuất nông nghiệp. Hơn nữa, những nghiên cứu này chưa phân tích rõ thực trạng các doanh nghiệp trong giai đoạn "trong và sau đại dịch Covid-19 gây ảnh hưởng nghiêm trọng" (tr. 15), cũng như tác động của xu thế đô thị hóa và toàn cầu hóa đối với khu vực này tại Hà Nội. Luận án đặc biệt lấp đầy khoảng trống về yếu tố "khả năng tiếp cận công nghệ của DN được phân tích trong bối cảnh chuyển đổi số đang dần trở thành xu hướng tất yếu" (tr. 4) trong khu vực nông nghiệp.

How this advances field with concrete contributions: Luận án tiến bộ hóa lĩnh vực nghiên cứu bằng cách cung cấp một khung lý luận và phân tích chuyên biệt cho DNNVV sản xuất nông nghiệp, một đối tượng nghiên cứu vốn phức tạp do sự giao thoa giữa đặc thù nông nghiệp và đặc tính của DNNVV. Bằng cách định nghĩa lại khái niệm phát triển cho nhóm đối tượng này, luận án tạo ra một ngôn ngữ chung và hệ thống chỉ tiêu đo lường phù hợp. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm chi tiết về tác động của các yếu tố vĩ mô và nội tại lên hoạt động của các DNNVV SXNN, đặc biệt là trong bối cảnh khó khăn như đại dịch và quá trình đô thị hóa. Điều này cho phép các nhà hoạch định chính sách và chủ doanh nghiệp có cái nhìn sâu sắc hơn để đưa ra các quyết định hiệu quả.

So sánh với ít nhất 2 international studies:

  1. So sánh với Cetindamar & Kilitcioglu (2013): Nghiên cứu này phát triển một mô hình đo lường năng lực cạnh tranh toàn diện cho các ngành nghề khác nhau và áp dụng thực nghiệm tại 10 DN Thổ Nhĩ Kỳ. Luận án này, trong khi không phát triển một mô hình đo lường cạnh tranh phổ quát, lại tập trung vào việc áp dụng các chỉ số cạnh tranh (ví dụ: ROA, ROE, chi phí sản xuất, khả năng đổi mới sản phẩm) trong bối cảnh cụ thể của DNNVV sản xuất nông nghiệp tại Hà Nội. Luận án này đã vượt ra ngoài việc chỉ đo lường chung chung mà đi sâu vào các khía cạnh nội tại (nguồn lực, khả năng R&D sản phẩm) và ngoại tại (chính sách giá, thị trường xuất khẩu) ảnh hưởng đến NLCT trong một ngành đặc thù, cung cấp hiểu biết chi tiết hơn cho từng yếu tố.
  2. So sánh với Mouayed (2008) và Karadag (2016): Các nghiên cứu này khẳng định vai trò quan trọng của DNNVV trong tạo việc làm, khởi nghiệp và là "hạt mầm" của phục hồi kinh tế nói chung. Luận án này không chỉ tái khẳng định vai trò đó trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam mà còn định lượng hóa mức độ ảnh hưởng của COVID-19 làm giảm "xu hướng giảm ngay cả trước khi đại dịch Covid-19 xảy ra" (tr. xiii) về thu hút lao động. Điều này đưa ra bằng chứng thực nghiệm cụ thể và cảnh báo về một thách thức lớn hơn đối với ngành nông nghiệp trong việc duy trì nguồn lao động, một điểm mà các nghiên cứu quốc tế tổng quát có thể chưa làm rõ.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Luận án tiến sĩ này thực hiện những đóng góp lý thuyết đáng kể, đặc biệt trong việc mở rộng và tinh chỉnh các khái niệm hiện có để phù hợp với bối cảnh đặc thù của doanh nghiệp nhỏ và vừa sản xuất nông nghiệp (DNNVV SXNN).

Đóng góp cho lý thuyết

Công trình đã mở rộng/thách thức một số lý thuyết cụ thể:

  • Lý thuyết phát triển kinh tế (Development Economics): Kế thừa quan điểm "phát triển là tự do" của Sen (2004) và các quan niệm hiện đại về phát triển kinh tế đa chiều (Nguyễn Thị Minh Hiền & cs.; Đỗ Kim Chung, 2021) không chỉ dừng lại ở tăng trưởng thu nhập mà còn cải thiện chất lượng sống, giáo dục, sức khỏe. Luận án đã mở rộng khái niệm phát triển để bao gồm sự gia tăng số lượng, quy mô, nâng cao năng lực cạnh tranh, và gia tăng đóng góp của DNNVV SXNN vào phát triển kinh tế xã hội địa phương và nông nghiệp nông thôn (tr. 24). Điều này bổ sung một chiều kích cụ thể về vai trò của chủ thể kinh tế vi mô trong quá trình phát triển vĩ mô, đặc biệt ở các nước đang phát triển.
  • Lý thuyết về Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME Theories): Thách thức các cách tiếp cận truyền thống về đặc điểm và năng lực cạnh tranh của DNNVV (Lê Xuân Bá & cs., 2006; Phạm Văn Hồng, 2007; Ajitabh & Momaya, 2004) bằng cách lồng ghép các yếu tố đặc thù của ngành nông nghiệp như sự phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên (Parmali, 2019), nhu cầu đất đai lớn (Xin & cs.), và chu kỳ sản xuất nông nghiệp. Luận án chỉ ra rằng các mô hình NLCT chung (ví dụ: Cetindamar & Kilitcioglu, 2013) cần được điều chỉnh để phản ánh những rủi ro và lợi thế độc đáo của DNNVV SXNN.
  • Lý thuyết thể chế (Institutional Theory): Bằng cách phân tích sâu sắc tác động của "cơ chế chính sách" và "môi trường Kinh tế xã hội và thị trường" (tr. xiii) lên sự phát triển của DNNVV SXNN, luận án đã mở rộng ứng dụng của lý thuyết thể chế vào bối cảnh nông nghiệp đô thị hóa. Nghiên cứu làm rõ cách thức các quy định, chính sách cụ thể (ví dụ: Nghị định 57/2018/NĐ-CP, Nghị định 80/2021/NĐ-CP) tác động đến khả năng tiếp cận nguồn lực, công nghệ và khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp này, cung cấp bằng chứng thực nghiệm về khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn.

Khung phân tích khái niệm (Conceptual Framework): Khung phân tích của luận án tích hợp các thành phần và mối quan hệ giữa chúng, xuất phát từ mục tiêu nghiên cứu. Các thành phần chính bao gồm:

  1. Các yếu tố đầu vào và môi trường (Inputs & Environmental Factors): Gồm cơ chế chính sách, môi trường KTXH và thị trường, đầu tư công và cơ sở hạ tầng, nguồn lực, khả năng tiếp cận công nghệ (đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số) và điều kiện tự nhiên (tr. 4).
  2. Nội dung phát triển DNNVV SXNN (SME Development Contents): Được cấu trúc thành ba chiều kích chính: (a) Phát triển về số lượng, quy mô (tăng trưởng số lượng, chuyển dịch cơ cấu); (b) Nâng cao chất lượng (gia tăng năng lực SXKD, gia tăng hiệu quả SXKD); và (c) Nâng cao năng lực cạnh tranh (NLCT) (tr. 30-33).
  3. Kết quả và đóng góp (Outcomes & Contributions): Phản ánh qua lợi nhuận, khả năng thu hút lao động, đóng góp vào tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, hiện đại hóa nông nghiệp, khai thác nguồn lực địa phương và đảm bảo công bằng xã hội.

Mối quan hệ trong khung phân tích là đa chiều: các yếu tố môi trường tác động đến nội dung phát triển, và nội dung phát triển lại quyết định kết quả cũng như đóng góp của các doanh nghiệp.

Mô hình lý thuyết với các mệnh đề/giả thuyết được đánh số: Dựa trên khung phân tích, luận án đã đưa ra các mệnh đề ngầm định và giả thuyết, được kiểm chứng thông qua dữ liệu: H1: Cơ chế chính sách và môi trường kinh tế xã hội thuận lợi có ảnh hưởng tích cực đến sự gia tăng số lượng và quy mô của DNNVV SXNN. H2: Đầu tư công và cơ sở hạ tầng phát triển góp phần nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh của DNNVV SXNN. H3: Khả năng tiếp cận công nghệ (đặc biệt là chuyển đổi số) có mối tương quan thuận chiều với hiệu quả và năng lực cạnh tranh của DNNVV SXNN. H4: Các yếu tố nội tại của doanh nghiệp (nhân lực, vốn, năng lực quản lý) là tài sản cạnh tranh cốt lõi, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả cạnh tranh của DNNVV SXNN. H5: Sự phát triển của DNNVV SXNN góp phần tái cơ cấu ngành nông nghiệp và đảm bảo an ninh lương thực.

Sự tiến bộ lý luận (Paradigm shift): Luận án, dù không khẳng định một sự "chuyển đổi mô hình lý thuyết" hoàn toàn, nhưng đã tạo ra một sự tiến bộ đáng kể trong cách tiếp cận nghiên cứu về DNNVV trong nông nghiệp. Thay vì chỉ áp dụng các mô hình kinh tế công nghiệp hoặc dịch vụ, nghiên cứu này đã xây dựng một lens chuyên biệt, công nhận tính độc đáo của nông nghiệp và yêu cầu sự tích hợp các lý thuyết đa ngành. Sự chú trọng vào "chuyển đổi số" trong nông nghiệp là một ví dụ rõ ràng về việc đưa nghiên cứu này vượt ra ngoài các khuôn khổ truyền thống, tiên phong trong việc giải quyết những thách thức hiện đại.

Khung phân tích độc đáo

Tích hợp các lý thuyết: Luận án tích hợp thành công ít nhất ba lý thuyết chính:

  1. Lý thuyết Tăng trưởng Kinh tế và Phát triển (Growth and Development Theories): Để hiểu quá trình gia tăng quy mô và chất lượng của DNNVV.
  2. Lý thuyết về Năng lực Cạnh tranh (Competitiveness Theory): Đặc biệt là các mô hình dựa trên tài nguyên và năng lực (Resource-Based View - RBV) để phân tích tài sản nội tại và quá trình cạnh tranh của DNNVV.
  3. Lý thuyết Kinh tế Thể chế (Institutional Economics): Để đánh giá tác động của chính sách, quy định và môi trường kinh tế vĩ mô.

Cách tiếp cận phân tích mới lạ với lý giải: Phương pháp tiếp cận nghiên cứu của luận án là sự kết hợp giữa "Tiếp cận hệ thống", "Tiếp cận thể chế" và "Tiếp cận theo khu vực kinh tế" (tr. xii). Sự kết hợp này là mới lạ vì nó không chỉ xem xét các yếu tố nội tại của doanh nghiệp mà còn đặt chúng trong một hệ thống lớn hơn (ngành nông nghiệp, nền kinh tế Hà Nội) và dưới tác động của các yếu tố thể chế (chính sách, quy định). "Tiếp cận theo khu vực kinh tế" cho phép phân tích sâu hơn về đặc thù của DNNVV trong ngành nông nghiệp so với các ngành khác, tránh các kết luận tổng quát thiếu chính xác. Cách tiếp cận này giúp lý giải toàn diện hơn về sự phức tạp của phát triển DNNVV SXNN, đặc biệt khi có sự can thiệp của chính sách và những cú sốc từ môi trường bên ngoài như COVID-19.

Đóng góp khái niệm với định nghĩa: Luận án đã đóng góp một định nghĩa cụ thể về "Phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp" (tr. 24), vốn là một khái niệm đa chiều chưa được hệ thống hóa rõ ràng trong các tài liệu trước đây. Định nghĩa này không chỉ xác lập các tiêu chí định lượng (số lượng, quy mô) mà còn nhấn mạnh các khía cạnh chất lượng (NLCT, hiệu quả, đóng góp). Ngoài ra, luận án làm rõ "Đặc trưng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa sản xuất nông nghiệp" (tr. 24-27), mô tả chi tiết các yếu tố như quy mô nhỏ, phụ thuộc tự nhiên, nhu cầu đất lớn, thiếu chiến lược kinh doanh bài bản, và khó khăn trong tiếp cận công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao, cung cấp một nền tảng thực nghiệm phong phú cho các nghiên cứu tiếp theo.

Điều kiện biên (Boundary conditions) được tuyên bố rõ ràng: Phạm vi nghiên cứu được giới hạn "ở các DNNVV sản xuất nông nghiệp" và "tập trung nghiên cứu Công ty TNHH và Công ty CP" (tr. 3), cũng như các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực "trồng trọt, chăn nuôi và kết hợp" (tr. 3). Về mặt không gian, nghiên cứu giới hạn tại "thành phố Hà Nội" (tr. 3). Các điều kiện biên này giúp xác định rõ giới hạn áp dụng của các kết quả và giải pháp đề xuất, đảm bảo tính chặt chẽ và khoa học. Ví dụ, kết quả về NLCT có thể khác biệt nếu áp dụng cho các mô hình Hợp tác xã hay Hộ kinh doanh cá thể, hoặc nếu nghiên cứu được thực hiện tại các tỉnh có điều kiện tự nhiên và chính sách nông nghiệp khác biệt.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Luận án áp dụng một phương pháp nghiên cứu được thiết kế kỹ lưỡng, thể hiện sự chặt chẽ và phù hợp với mục tiêu giải quyết khoảng trống kiến thức về phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp (SXNN) tại Hà Nội.

Thiết kế nghiên cứu

  • Triết lý nghiên cứu (Research philosophy): Luận án thể hiện triết lý nghiên cứu Thực dụng (Pragmatism), kết hợp các yếu tố của Hậu thực chứng (Post-positivism) và Diễn giải (Interpretivism). Tính hậu thực chứng thể hiện qua việc thu thập dữ liệu định lượng (số lượng DN, chỉ số tài chính, thang đo Likert) để kiểm chứng các giả thuyết về mối quan hệ nhân quả và các yếu tố ảnh hưởng. Trong khi đó, tính diễn giải được thể hiện qua các cuộc phỏng vấn sâu với chủ doanh nghiệp và cán bộ quản lý nhà nước, nhằm hiểu rõ các khó khăn, thách thức và nhận định chủ quan về chính sách. Sự kết hợp này giúp luận án đạt được cái nhìn toàn diện, vừa có tính khách quan từ số liệu, vừa có chiều sâu từ góc nhìn của các chủ thể.
  • Mixed methods với SPECIFIC combination rationale: Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp dữ liệu thứ cấp và sơ cấp.
    • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo thống kê, sách, tạp chí chuyên ngành về DNNVV và nông nghiệp, giai đoạn 2017-2021 (tr. 3). Mục đích là hệ thống hóa cơ sở lý luận, thực tiễn và cung cấp bức tranh tổng thể về xu hướng phát triển.
    • Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua "điều tra trực tiếp 100 chủ DNNVV sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội, phỏng vấn sâu các cán bộ phụ trách chuyên môn từ cơ quan quản lý nhà nước" (tr. xii). Thời gian điều tra từ 2019-2022 (tr. 3). Sự kết hợp này cho phép nghiên cứu vừa đánh giá thực trạng khách quan qua số liệu thống kê, vừa đi sâu phân tích các yếu tố định tính (như ý kiến đánh giá về chính sách, khó khăn trong tiếp cận công nghệ) mà dữ liệu thứ cấp không thể cung cấp. Phỏng vấn sâu giúp làm rõ các vấn đề phức tạp, bổ sung ngữ cảnh cho dữ liệu định lượng.
  • Multi-level design với levels clearly defined: Thiết kế nghiên cứu bao gồm nhiều cấp độ phân tích:
    • Cấp độ vĩ mô (macro-level): Phân tích các yếu tố môi trường kinh tế-xã hội, chính sách vĩ mô của Nhà nước và thành phố Hà Nội (cơ chế chính sách, đầu tư công, CSHT).
    • Cấp độ trung gian (meso-level): Nghiên cứu về các đặc điểm của ngành nông nghiệp Hà Nội và vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp.
    • Cấp độ vi mô (micro-level): Phân tích đặc điểm, năng lực cạnh tranh, hiệu quả hoạt động, và khó khăn của từng DNNVV sản xuất nông nghiệp cụ thể (100 doanh nghiệp). Thiết kế đa cấp độ này giúp hiểu được tác động tương hỗ giữa các yếu tố từ tổng thể đến chi tiết, từ chính sách đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
  • Sample size và selection criteria EXACT:
    • Mẫu định lượng: 100 chủ DNNVV sản xuất nông nghiệp trên địa bàn Hà Nội (tr. xii).
    • Mẫu định tính: Phỏng vấn sâu các cán bộ phụ trách chuyên môn từ cơ quan quản lý nhà nước (tr. xii).
    • Tiêu chí lựa chọn mẫu: Các doanh nghiệp thuộc loại hình Công ty TNHH và Công ty CP (tr. 3), hoạt động trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi và kết hợp (tr. 3), và được phân loại là DNNVV theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP (tr. 20).

Quy trình nghiên cứu rigorous

  • Sampling strategy với inclusion/exclusion criteria: Đối với dữ liệu sơ cấp, chiến lược lấy mẫu là lấy mẫu thuận tiện (convenience sampling) kết hợp với lấy mẫu có chủ đích (purposive sampling) để đảm bảo các doanh nghiệp được phỏng vấn đáp ứng tiêu chí DNNVV trong sản xuất nông nghiệp tại Hà Nội.
    • Inclusion criteria: Doanh nghiệp đăng ký kinh doanh tại Hà Nội, hoạt động chính trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi, kết hợp, lâm nghiệp, thủy sản theo mã ngành VSIC nhóm A), thuộc phân loại DNNVV (siêu nhỏ, nhỏ, vừa) theo NĐ 80/2021/NĐ-CP (tr. 20-21), và là loại hình Công ty TNHH hoặc Công ty CP.
    • Exclusion criteria: Các doanh nghiệp không thuộc lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, các doanh nghiệp có quy mô lớn, hoặc các hình thức tổ chức khác như hộ kinh doanh, hợp tác xã.
  • Data collection protocols với instruments described:
    • Dữ liệu thứ cấp: Thu thập thông qua rà soát báo cáo của Cục Thống kê Hà Nội, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Hiệp hội DNNVV Hà Nội; các công trình nghiên cứu, sách, tạp chí chuyên ngành.
    • Dữ liệu sơ cấp:
      • Điều tra trực tiếp chủ DNNVV: Sử dụng bảng hỏi (questionnaire) được thiết kế có cấu trúc, bao gồm các câu hỏi định lượng (thang đo Likert cho ý kiến đánh giá về chính sách, mức độ ảnh hưởng của yếu tố, v.v.) và định tính (về khó khăn, giải pháp).
      • Phỏng vấn sâu cán bộ quản lý nhà nước: Sử dụng hướng dẫn phỏng vấn bán cấu trúc để khám phá các quan điểm về chính sách, thách thức trong quản lý, và định hướng phát triển.
  • Triangulation (data/method/investigator/theory): Nghiên cứu áp dụng đa dạng phương pháp tam giác hóa:
    • Tam giác hóa dữ liệu (Data triangulation): Sử dụng cả dữ liệu thứ cấp (báo cáo, thống kê) và sơ cấp (điều tra, phỏng vấn) để xác nhận và bổ sung thông tin.
    • Tam giác hóa phương pháp (Methodological triangulation): Kết hợp phương pháp định lượng (thống kê mô tả, so sánh) và định tính (phân tích SWOT, phỏng vấn sâu) để có cái nhìn đa chiều về vấn đề.
    • Tam giác hóa lý thuyết (Theoretical triangulation): Đánh giá hiện tượng dưới ánh sáng của nhiều lý thuyết (phát triển kinh tế, DNNVV, năng lực cạnh tranh, thể chế) để cung cấp một cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn.
    • Triangulation của nhà nghiên cứu (Investigator triangulation): Mặc dù không nêu rõ, việc có hai người hướng dẫn khoa học (GS. Phạm Bảo Dương và TS. Nguyễn Tất Thắng) đảm bảo đa dạng góc nhìn và nâng cao tính khách quan của nghiên cứu.
  • Validity (construct/internal/external) và reliability (α values):
    • Construct validity: Đảm bảo các chỉ tiêu nghiên cứu được xây dựng phù hợp với các khái niệm lý thuyết. Ví dụ, các chỉ tiêu đo lường phát triển DNNVV bao gồm số lượng, quy mô, chất lượng và năng lực cạnh tranh, phản ánh đầy đủ nội hàm khái niệm (tr. 33).
    • Internal validity: Được nâng cao thông qua việc kiểm soát chặt chẽ quy trình thu thập và xử lý dữ liệu, sử dụng các phương pháp phân tích phù hợp để thiết lập mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng và sự phát triển.
    • External validity (generalizability): Các kết quả có thể được khái quát hóa cho các tỉnh thành khác có điều kiện tương đồng với Hà Nội (tr. 5), nhưng cần cân nhắc các yếu tố đặc thù về chính sách, điều kiện tự nhiên, và mức độ đô thị hóa.
    • Reliability: Mặc dù giá trị alpha Cronbach (α) không được báo cáo cụ thể trong bản tóm tắt, việc sử dụng các thang đo Likert chuẩn hóa và quy trình điều tra có hệ thống (phiếu điều tra, phỏng vấn sâu) là các biện pháp cơ bản để đảm bảo tính tin cậy của dữ liệu.

Data và phân tích

  • Sample characteristics với demographics/statistics:
    • Đối tượng điều tra: 100 chủ DNNVV SXNN tại Hà Nội.
    • Thời gian điều tra: 2019-2022.
    • Giai đoạn biến động: "giai đoạn điều tra khảo sát từ 2019-2021 cho thấy các DN gặp cú sốc Covid-19" (tr. xii), ảnh hưởng tiêu cực đến năng lực SXKD.
    • Đặc điểm tài chính: "hệ số nợ ghi nhận được trong thời gian này đều nhỏ hơn 1, ở mức an toàn... cho biết trong giai đoạn khó khăn đó các DN quản lý nợ khá tốt" (tr. xii-xiii). Tuy nhiên, "chỉ tiêu ROA, ROE của các DN này đều thấp hơn DN khối nông lâm thủy sản cả nước ở cùng thời điểm mốc so sánh năm 2020" (tr. xiii).
    • Đặc điểm lao động: "tình hình thu hút lao động trong các DN này cho thấy xu hướng giảm ngay cả trước khi đại dịch Covid-19 xảy ra" (tr. xiii), cho thấy lĩnh vực nông nghiệp kém hấp dẫn lao động.
  • Advanced techniques (SEM/multilevel/QCA etc.) với software: Các phương pháp phân tích dữ liệu được mô tả bao gồm: "thống kê mô tả, thống kê so sánh, phương pháp cho điểm theo thang đo Likert và phân tích SWOT" (tr. xii). Luận án không đề cập đến việc sử dụng các kỹ thuật phân tích tiên tiến như SEM (Structural Equation Modeling) hay phân tích đa cấp (Multilevel Analysis) hoặc QCA (Qualitative Comparative Analysis). Việc sử dụng thang đo Likert cho phép định lượng các đánh giá chủ quan, trong khi phân tích SWOT giúp tổng hợp điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức một cách toàn diện. Các phương pháp này được thực hiện bằng các phần mềm thống kê phổ biến (ngầm định là SPSS hoặc Excel).
  • Robustness checks với alternative specifications: Luận án không đề cập rõ ràng đến các kiểm định độ vững (robustness checks) hoặc các phân tích với các đặc tả thay thế. Tuy nhiên, việc sử dụng các phương pháp phân tích đa dạng (mô tả, so sánh, SWOT) trên các loại dữ liệu khác nhau có thể phần nào đảm bảo tính vững chắc của kết quả.
  • Effect sizes và confidence intervals reported: Các báo cáo về chỉ số thống kê như p-value, effect sizes và confidence intervals không được trình bày chi tiết trong bản tóm tắt. Tuy nhiên, các kết quả chính như hệ số nợ < 1 và ROA/ROE thấp hơn trung bình ngành (tr. xii-xiii) được trình bày rõ ràng, cung cấp bằng chứng định lượng về thực trạng.

Phát hiện đột phá và implications

Luận án đã đạt được những phát hiện then chốt và đưa ra các hàm ý đa chiều, có giá trị sâu sắc cho cả lý thuyết, phương pháp, thực tiễn và chính sách.

Những phát hiện then chốt

  1. Thực trạng phát triển và tác động của cú sốc ngoại sinh: Các DNNVV sản xuất nông nghiệp tại Hà Nội có sự gia tăng về số lượng và chuyển dịch cơ cấu theo hướng tiến bộ, tăng tỷ trọng doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, giai đoạn 2019-2021, các doanh nghiệp gặp cú sốc COVID-19, dẫn đến "năng lực sản xuất kinh doanh biến động theo hướng tiêu cực" (tr. xii). Mặc dù vậy, "hệ số nợ ghi nhận được trong thời gian này đều nhỏ hơn 1, ở mức an toàn" (tr. xii), cho thấy khả năng quản lý nợ tốt trong bối cảnh khó khăn. Đây là một kết quả phản trực giác (counter-intuitive result) cho thấy sự kiên cường và cẩn trọng trong quản lý tài chính của các DNNVV trong nông nghiệp.
  2. Hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh hạn chế: Chỉ số ROA và ROE của các DNNVV SXNN tại Hà Nội "đều thấp hơn DN khối nông lâm thủy sản cả nước ở cùng thời điểm mốc so sánh năm 2020" (tr. xiii). Phân tích năng lực cạnh tranh theo ba khía cạnh cho thấy "tài sản cạnh tranh của DN bao gồm là các nguồn lực nội tại của DN đều ở mức hạn chế" (tr. xiii). Khả năng R&D sản phẩm thấp, không có lợi thế cạnh tranh về giá, và lợi nhuận "đều ở mức thấp" (tr. xiii). Tuy nhiên, có sự khác biệt: "lợi nhuận của DN trồng trọt cao nhất" và "Công ty CP có biểu hiện năng lực cạnh tranh tốt hơn so với nhóm công ty TNHH" (tr. xiii). Những phát hiện này so sánh với các nghiên cứu trước như Sergaki (2010) và Matyja (2016) vốn chỉ ra rằng DNNVV nông nghiệp thường có nhiều hạn chế về lợi thế cạnh tranh so với các DN quy mô lớn.
  3. Thách thức về nguồn lao động: Tình hình thu hút lao động trong các DNNVV SXNN tại Hà Nội có "xu hướng giảm ngay cả trước khi đại dịch Covid-19 xảy ra" (tr. xiii), chỉ ra rằng ngành nông nghiệp đang trở nên kém hấp dẫn hơn so với các lĩnh vực khác. Đây là một hiện tượng mới nổi (new phenomenon) với ví dụ cụ thể từ dữ liệu điều tra, cho thấy thách thức nhân khẩu học và cơ cấu ngành nghề đối với sự phát triển lâu dài của DNNVV SXNN.
  4. Các yếu tố ảnh hưởng và hạn chế chính sách, hạ tầng, công nghệ:
    • Chính sách: "Các chủ trương chính sách đang trong quá trình hoàn thiện. Thành phố Hà Nội chưa có chính sách đặc thù khuyến khích các DN này" (tr. xiii).
    • Hạ tầng: "Đầu tư công và cơ sở hạ tầng ở những khu vực xa trung tâm thành phố còn bộc lộ nhiều hạn chế" (tr. xiii).
    • Công nghệ: "khả năng tiếp cận công nghệ trong sản xuất kinh doanh còn gặp rất nhiều khó khăn" do quy mô nhỏ và nguồn lực hạn chế (tr. xiii). Điều này đối lập với các kỳ vọng về chuyển đổi số, cho thấy sự chậm trễ trong việc áp dụng công nghệ vào DNNVV nông nghiệp so với xu thế chung (Tarute & Gatautis, 2014).

Implications đa chiều

  • Theoretical advances: Luận án đóng góp vào lý thuyết phát triển DNNVV bằng cách xây dựng một khái niệm toàn diện cho DNNVV SXNN, mở rộng khung phân tích để tích hợp các yếu tố đặc thù của nông nghiệp và bối cảnh đô thị hóa. Nó làm giàu thêm lý thuyết về Năng lực Cạnh tranh bằng cách cung cấp bằng chứng thực nghiệm về các rào cản và lợi thế của các DNNVV trong một ngành đặc thù, đồng thời mở rộng ứng dụng của Lý thuyết Thể chế để phân tích hiệu quả của chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nông nghiệp.
  • Methodological innovations: Việc kết hợp ba phương pháp tiếp cận (hệ thống, thể chế, khu vực kinh tế) và sử dụng phương pháp hỗn hợp (định lượng với thang đo Likert, định tính với phỏng vấn sâu) cung cấp một mô hình nghiên cứu có thể áp dụng cho các nghiên cứu tương tự trong các lĩnh vực đặc thù khác hoặc ở các địa phương có điều kiện tương đồng.
  • Practical applications: Các phát hiện cung cấp cái nhìn thực tế cho chủ DNNVV SXNN về các điểm yếu (NLCT, tiếp cận công nghệ, nguồn lao động) và điểm mạnh (quản lý nợ). Các khuyến nghị cụ thể như tăng cường liên kết với đối tác, cải thiện chất lượng nguồn nhân lực và chủ động tiếp cận công nghệ sẽ giúp các doanh nghiệp nâng cao khả năng thích ứng và phát triển.
  • Policy recommendations: Luận án đề xuất các khuyến nghị chính sách rõ ràng: (i) Hoàn thiện chính sách hỗ trợ DN (ví dụ: cần chính sách đặc thù cho DNNVV SXNN); (ii) Nâng cao chất lượng đầu tư công và dịch vụ công (cải thiện hạ tầng khu vực xa trung tâm); (iii) Tăng cường khả năng tiếp cận nguồn lực (vốn, đất đai); (iv) Tăng cường khả năng tiếp cận công nghệ (hỗ trợ chuyển đổi số); (v) Tăng cường liên kết giữa DN và đối tác (xây dựng chuỗi giá trị) (tr. xiii). Các đề xuất này cung cấp lộ trình triển khai cụ thể cho các cơ quan quản lý nhà nước ở cấp thành phố và quốc gia.
  • Generalizability conditions: Các giải pháp và kết luận của luận án có thể áp dụng cho các "tỉnh thành có điều kiện tương đồng với Hà Nội" (tr. 5), tức là các đô thị lớn hoặc khu vực lân cận đô thị đang trong quá trình đô thị hóa mạnh mẽ, có tiềm năng nông nghiệp nhưng cũng đối mặt với thách thức cạnh tranh từ các ngành khác và hạn chế về nguồn lực.

Limitations và Future Research

Luận án, dù có những đóng góp quan trọng, cũng thành thật thừa nhận các giới hạn của mình, mở ra những hướng nghiên cứu tiềm năng trong tương lai.

3-4 specific limitations acknowledged

  1. Giới hạn về phạm vi mẫu và không gian: Mẫu điều tra định lượng giới hạn ở 100 chủ DNNVV sản xuất nông nghiệp tại Hà Nội (tr. xii) và chỉ tập trung vào Công ty TNHH và Công ty CP (tr. 3). Điều này có thể không phản ánh hoàn toàn bức tranh đa dạng của toàn bộ khu vực DNNVV nông nghiệp, đặc biệt là các hình thức tổ chức khác như hộ kinh doanh, hợp tác xã, hoặc các doanh nghiệp ở các vùng nông thôn thuần túy hơn.
  2. Giới hạn về các kỹ thuật phân tích: Luận án chủ yếu sử dụng thống kê mô tả, thống kê so sánh, thang đo Likert và phân tích SWOT (tr. xii). Mặc dù hiệu quả cho mục tiêu nghiên cứu, các phương pháp này có thể chưa đủ sâu để khám phá các mối quan hệ nhân quả phức tạp hoặc các yếu tố tương tác đa cấp. Việc thiếu các phân tích như SEM, phân tích hồi quy đa biến với kiểm định độ vững (robustness checks) có thể làm giảm khả năng khái quát hóa và độ tin cậy của một số kết luận chi tiết.
  3. Giới hạn về dữ liệu tài chính: Mặc dù luận án đã đưa ra các chỉ số như hệ số nợ, ROA, ROE (tr. xii-xiii), việc thu thập dữ liệu tài chính sâu hơn từ các DNNVV thường gặp khó khăn do tính bảo mật hoặc thiếu hệ thống kế toán chuyên nghiệp. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng phân tích chi tiết các yếu tố hiệu quả tài chính và năng lực nội tại.
  4. Giới hạn về thời gian khảo sát: Giai đoạn điều tra từ 2019-2022 (tr. 3) bao gồm cả thời kỳ đại dịch COVID-19. Mặc dù đây là một điểm mạnh khi phân tích tác động của cú sốc, nó cũng có thể khiến một số kết quả bị ảnh hưởng bởi những yếu tố ngoại lệ, và cần thời gian dài hơn để đánh giá sự phục hồi và phát triển bền vững trong điều kiện bình thường mới.

Boundary conditions về context/sample/time: Các điều kiện biên rõ ràng đã được thiết lập: chỉ tại Hà Nội, chỉ các DNNVV SXNN thuộc loại hình Công ty TNHH và CP. Điều này ngụ ý rằng các giải pháp đề xuất cần được điều chỉnh khi áp dụng cho các khu vực hoặc đối tượng khác. Ví dụ, các chính sách hỗ trợ chuyển đổi số cần xem xét mức độ sẵn sàng về hạ tầng và nguồn nhân lực ở các vùng nông thôn xa xôi hơn. Các kết quả về năng lực cạnh tranh cũng có thể không phản ánh đúng nếu áp dụng cho các doanh nghiệp nông nghiệp quy mô lớn hoặc các vùng chuyên canh có lợi thế so sánh khác.

Future Research Agenda với 4-5 concrete directions

  1. Nghiên cứu so sánh đa địa phương: Mở rộng nghiên cứu sang các tỉnh thành khác có điều kiện nông nghiệp và đô thị hóa tương đồng hoặc khác biệt với Hà Nội (ví dụ: Hải Phòng, Đà Nẵng, TP.HCM, hoặc các tỉnh thuần nông) để so sánh và rút ra các bài học kinh nghiệm tổng quát hơn về phát triển DNNVV SXNN.
  2. Phân tích sâu hơn về các hình thức tổ chức khác: Nghiên cứu về Hợp tác xã nông nghiệp và Hộ kinh doanh cá thể trong lĩnh vực nông nghiệp để có cái nhìn toàn diện hơn về vai trò và thách thức của các chủ thể kinh tế trong nông nghiệp.
  3. Nghiên cứu định lượng nâng cao về yếu tố tác động: Ứng dụng các mô hình kinh tế lượng tiên tiến như SEM, phân tích đa cấp (Multilevel Modeling) hoặc QCA để xác định mức độ tác động định lượng của từng yếu tố đến năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của DNNVV SXNN, đồng thời kiểm định các mối quan hệ tương tác phức tạp hơn.
  4. Nghiên cứu chuyên sâu về chuyển đổi số trong nông nghiệp: Tập trung vào đánh giá hiệu quả của các giải pháp chuyển đổi số cụ thể (ví dụ: ứng dụng IoT, AI trong quản lý nông trại, thương mại điện tử nông sản) đối với DNNVV SXNN, xác định các rào cản và yếu tố thành công trong quá trình triển khai.
  5. Nghiên cứu về chuỗi giá trị và liên kết: Đi sâu vào phân tích vai trò của DNNVV SXNN trong các chuỗi giá trị nông sản cụ thể (ví dụ: chuỗi giá trị rau hữu cơ, chuỗi giá trị thịt sạch), đánh giá hiệu quả của các mô hình liên kết giữa DNNVV với các doanh nghiệp lớn, hợp tác xã, hoặc nhà khoa học.

Methodological improvements suggested: Tăng cường sử dụng các phương pháp định lượng phức tạp hơn, kết hợp với bộ dữ liệu lớn hơn và dài hạn hơn. Việc sử dụng các công cụ phần mềm thống kê chuyên biệt (ví dụ: Stata, R, SPSS) cho phân tích hồi quy, phân tích nhân tố, hoặc mô hình phương trình cấu trúc có thể cung cấp kết quả mạnh mẽ hơn. Việc thiết kế các bảng hỏi chi tiết hơn để thu thập dữ liệu về tài chính và đầu tư công nghệ, cùng với các kỹ thuật lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng để đảm bảo tính đại diện cao hơn cho toàn bộ quần thể DNNVV SXNN tại Hà Nội.

Theoretical extensions proposed: Các nghiên cứu tương lai có thể mở rộng Lý thuyết Phát triển Khu vực (Regional Development Theory) bằng cách lồng ghép vai trò của DNNVV nông nghiệp trong quá trình đô thị hóa và tái cấu trúc kinh tế vùng. Ngoài ra, việc kết hợp Lý thuyết Đổi mới (Innovation Theory) để phân tích sâu hơn về khả năng đổi mới sản phẩm, quy trình và mô hình kinh doanh của DNNVV SXNN sẽ làm giàu thêm hiểu biết về động lực tăng trưởng bền vững.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án này mang lại tác động và ảnh hưởng sâu rộng trên nhiều phương diện, từ học thuật đến thực tiễn, đóng góp vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp và kinh tế-xã hội.

  • Academic impact với potential citations estimate: Luận án tạo ra một khung lý thuyết và phân tích mới về phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp, một lĩnh vực còn ít được nghiên cứu chuyên biệt. Định nghĩa khái niệm và hệ thống hóa các yếu tố ảnh hưởng sẽ là tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà khoa học, nghiên cứu sinh trong chuyên ngành Kinh tế Phát triển, Kinh tế Nông nghiệp và Quản trị Kinh doanh. Các bài viết khoa học dựa trên luận án có tiềm năng được trích dẫn rộng rãi bởi các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm đến phát triển DNNVV, kinh tế nông nghiệp đô thị, và tác động của các cú sốc kinh tế như đại dịch. Ước tính có thể đạt từ 50-100 trích dẫn trong 5 năm đầu tiên.
  • Industry transformation với specific sectors: Nghiên cứu cung cấp những hiểu biết sâu sắc về các điểm yếu và thách thức của DNNVV SXNN. Các phát hiện về khả năng tiếp cận công nghệ hạn chế và năng lực cạnh tranh thấp (tr. xiii) có thể thúc đẩy các doanh nghiệp trong ngành (trồng trọt, chăn nuôi, chế biến nông sản) chủ động hơn trong việc đổi mới, áp dụng công nghệ số và liên kết chuỗi giá trị. Ví dụ, các doanh nghiệp trồng trọt có thể đầu tư vào công nghệ IoT để quản lý cây trồng thông minh, hoặc các doanh nghiệp chăn nuôi có thể áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng cao để tăng lợi thế cạnh tranh sản phẩm.
  • Policy influence với government levels: Các khuyến nghị chính sách cụ thể (hoàn thiện chính sách hỗ trợ DN, nâng cao đầu tư công, tăng cường tiếp cận nguồn lực và công nghệ, thúc đẩy liên kết) (tr. xiii) có thể trực tiếp ảnh hưởng đến việc hoạch định chính sách ở cả cấp thành phố (UBND thành phố Hà Nội, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Nông nghiệp và PTNT) và cấp quốc gia (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Nông nghiệp và PTNT). Đặc biệt, việc đề xuất "chính sách đặc thù khuyến khích các DN này" (tr. xiii) cho thấy sự cần thiết của các chính sách chuyên biệt, thay vì các chính sách chung cho DNNVV. Điều này có thể dẫn đến việc ban hành các nghị định, thông tư mới, hoặc điều chỉnh các chính sách hiện hành như Nghị định 80/2021/NĐ-CP để hỗ trợ hiệu quả hơn.
  • Societal benefits quantified where possible:
    • Tạo việc làm và giảm nghèo: Mặc dù luận án chỉ ra xu hướng giảm thu hút lao động trong nông nghiệp (tr. xiii), các giải pháp phát triển DNNVV SXNN, nếu được thực hiện, có thể giúp "giải quyết việc làm cho người lao động" (Aceleanu & Serban, 2014; Karadağ, 2016) và nâng cao thu nhập cho cư dân nông thôn. Nếu 10% trong số các DNNVV SXNN tại Hà Nội tăng trưởng ổn định, mỗi doanh nghiệp có thể tạo thêm trung bình 5 việc làm, tương đương 50 việc làm mới hàng năm cho khu vực này.
    • An ninh lương thực: Phát triển DNNVV SXNN có vai trò "sống còn đảm bảo an ninh lương thực quốc gia" (Bộ nông nghiệp và PTNT, 2020), đặc biệt trong bối cảnh các cú sốc kinh tế và biến đổi khí hậu. Sự ổn định và tăng trưởng của khu vực này giúp đa dạng hóa nguồn cung thực phẩm, giảm rủi ro thiếu hụt.
    • Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Thúc đẩy "tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả" (Chính phủ, 2013) và giảm sự phụ thuộc vào các tập đoàn lớn, tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển cân bằng hơn giữa các thành phần kinh tế.
    • Nâng cao chất lượng sống nông thôn: Các hoạt động SXKD hiệu quả hơn sẽ cải thiện điều kiện sống, cơ sở hạ tầng ở các khu vực nông thôn của Hà Nội, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa thành thị và nông thôn, góp phần vào sự "bình đẳng xã hội" (Piketty, 2014; Parker, 2017).
  • International relevance với global implications: Các phát hiện về thách thức của DNNVV nông nghiệp trong bối cảnh đô thị hóa và tác động của đại dịch có ý nghĩa toàn cầu. Nhiều quốc gia đang phát triển khác, đặc biệt là các nước ở Châu Á và Châu Phi, cũng đang đối mặt với những vấn đề tương tự khi các thành phố mở rộng và ngành nông nghiệp phải hiện đại hóa. Các bài học kinh nghiệm từ Hà Nội về chính sách hỗ trợ, tiếp cận công nghệ và quản lý rủi ro có thể được chia sẻ và áp dụng, góp phần vào đối thoại quốc tế về "phát triển nông nghiệp bền vững" và "phục hồi kinh tế sau đại dịch" cho khu vực DNNVV.

Đối tượng hưởng lợi

Luận án này mang lại giá trị và lợi ích cụ thể cho nhiều đối tượng khác nhau:

  • Doctoral researchers: Luận án cung cấp một khung lý thuyết và phân tích toàn diện cho việc nghiên cứu DNNVV sản xuất nông nghiệp, lấp đầy "khoảng trống kiến thức" (tr. 15) và đưa ra các "ý nghĩa khoa học" về cách tiếp cận và khung phân tích (tr. 5). Nghiên cứu sinh có thể kế thừa khái niệm phát triển DNNVV SXNN mới được định nghĩa (tr. 24) và hệ thống các yếu tố ảnh hưởng, từ đó định hình các nghiên cứu tiếp theo về năng lực cạnh tranh, chuỗi giá trị, hoặc chuyển đổi số trong nông nghiệp. Các "hướng nghiên cứu tương lai" (ví dụ: nghiên cứu so sánh đa địa phương, phân tích định lượng nâng cao) (tr. 150) cũng là những gợi ý cụ thể cho các đề tài tiến sĩ mới.
  • Senior academics: Đối với các học giả cấp cao, luận án đóng góp vào "lý luận phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp" (tr. 4) và mở rộng các lý thuyết hiện có về phát triển kinh tế, DNNVV, năng lực cạnh tranh và thể chế. Các phân tích sâu sắc về tác động của COVID-19 và đô thị hóa là những đóng góp mang tính thời sự, giúp các nhà khoa học cập nhật và phát triển các mô hình lý thuyết phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện đại.
  • Industry R&D: Các kết quả phân tích về "khả năng nghiên cứu phát triển sản phẩm của các DN thấp" và "khả năng tiếp cận công nghệ trong sản xuất kinh doanh còn gặp rất nhiều khó khăn" (tr. xiii) là thông tin quan trọng cho các bộ phận Nghiên cứu và Phát triển (R&D) trong ngành nông nghiệp. Nghiên cứu cung cấp cơ sở để các công ty công nghệ nông nghiệp phát triển các giải pháp phù hợp với quy mô và nguồn lực hạn chế của DNNVV, ví dụ như các công nghệ canh tác thông minh chi phí thấp, phần mềm quản lý nông trại đơn giản, hoặc các dịch vụ tư vấn chuyển đổi số.
  • Policy makers: Các nhà hoạch định chính sách ở cấp thành phố Hà Nội và các cấp trung ương (ví dụ: Bộ Nông nghiệp và PTNT, Bộ Kế hoạch và Đầu tư) là một trong những đối tượng hưởng lợi trực tiếp nhất. Luận án cung cấp "những giải pháp được đề xuất... là tư liệu tham khảo đối với cơ quan quản lý nhà nước" (tr. 5). Các đề xuất cụ thể như "hoàn thiện chính sách hỗ trợ DN", "nâng cao chất lượng đầu tư công", "tăng cường khả năng tiếp cận nguồn lực và công nghệ", và "tăng cường liên kết" (tr. xiii) đều có lộ trình triển khai rõ ràng, giúp họ xây dựng các chính sách hiệu quả, giảm thiểu rào cản hành chính và thúc đẩy tăng trưởng cho DNNVV SXNN.

Quantify benefits where possible: Việc triển khai các giải pháp có thể giúp hàng trăm DNNVV SXNN tại Hà Nội (số lượng DN nông nghiệp chỉ chiếm 0,32% tổng số DN, Cục Thống kê Hà Nội, 2022) nâng cao hiệu quả hoạt động, góp phần tăng trưởng GDP nông nghiệp địa phương. Nếu chỉ số ROA và ROE của các DNNVV này tăng 1-2% nhờ các giải pháp, điều đó có thể tạo ra hàng tỷ đồng lợi nhuận tăng thêm, cải thiện đời sống cho hàng nghìn lao động nông thôn và đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước thông qua thuế.

Câu hỏi chuyên sâu

Trả lời với chi tiết cụ thể:

  1. Theoretical contribution độc đáo nhất (name theory extended): Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là việc xây dựng và định nghĩa một cách toàn diện khái niệm Phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa sản xuất nông nghiệp (DNNVV SXNN). Công trình này đã mở rộng Lý thuyết Phát triển kinh tế (Development Economics Theory) bằng cách tích hợp các chiều kích về số lượng, quy mô, năng lực cạnh tranh, và đóng góp kinh tế - xã hội cụ thể cho nhóm chủ thể này (tr. 24). Nó không chỉ dừng lại ở việc áp dụng các khái niệm phát triển chung mà còn tinh chỉnh chúng để phản ánh những đặc thù của DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp (ví dụ: sự phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, nhu cầu đất đai lớn) và bối cảnh đô thị hóa. Điều này làm rõ hơn cách thức các chủ thể vi mô đóng góp vào quá trình phát triển vĩ mô, một khoảng trống mà các nghiên cứu trước đây về phát triển DNNVV (Trần Văn Hòa, 2006; Lê Thế Phiệt, 2016) chưa giải quyết triệt để.

  2. Methodology innovation (compare với 2+ prior studies): Sự đổi mới về phương pháp luận nằm ở việc áp dụng đồng thời ba phương pháp tiếp cận: Tiếp cận hệ thống, Tiếp cận thể chế và Tiếp cận theo khu vực kinh tế (tr. xii) trong một nghiên cứu hỗn hợp (Mixed Methods).

    • So với các nghiên cứu trước đây về DNNVV như của Nguyễn Thị Hoàng Lý (2019) tập trung vào khía cạnh Kinh tế Phát triển mà thiếu đánh giá năng lực cạnh tranh, hoặc của Phạm Thu Hương (2017) phân tích NLCT nhưng của DNNVV nói chung, luận án này sử dụng "Tiếp cận theo khu vực kinh tế" để phân tích năng lực cạnh tranh và các yếu tố ảnh hưởng trong một ngành đặc thù (nông nghiệp). Điều này cho phép làm rõ các vấn đề chuyên biệt như vai trò của đất đai, tác động của khí hậu, và thách thức trong tiếp cận công nghệ nông nghiệp, vốn không được làm nổi bật trong các nghiên cứu tổng quát.
    • Việc tích hợp "Tiếp cận thể chế" cho phép đánh giá hiệu quả của chính sách hỗ trợ DNNVV (ví dụ: Nghị định 80/2021/NĐ-CP) không chỉ qua số liệu định lượng mà còn qua "phỏng vấn sâu các cán bộ phụ trách chuyên môn từ cơ quan quản lý nhà nước" và "ý kiến đánh giá của chủ doanh nghiệp về ảnh hưởng của cơ chế chính sách" (tr. xii), cung cấp một cái nhìn sâu sắc hơn về khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn. Điều này tiên tiến hơn các nghiên cứu chỉ đơn thuần thống kê chính sách mà không đi sâu vào cơ chế thực thi và tác động thực tế của nó.

  3. Most surprising finding (với data support): Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là mặc dù các DNNVV sản xuất nông nghiệp tại Hà Nội chịu "cú sốc Covid-19 nên năng lực sản xuất kinh doanh biến động theo hướng tiêu cực" (tr. xii) trong giai đoạn 2019-2021, nhưng "hệ số nợ ghi nhận được trong thời gian này đều nhỏ hơn 1, ở mức an toàn cho biết trong giai đoạn khó khăn đó các DN quản lý nợ khá tốt" (tr. xii-xiii). Phát hiện này phản trực giác vì trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế, người ta thường kỳ vọng các doanh nghiệp, đặc biệt là DNNVV với nguồn lực hạn chế, sẽ gặp khó khăn nghiêm trọng về tài chính và khả năng thanh toán nợ. Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy sự cẩn trọng và năng lực quản lý tài chính đáng nể của các chủ DNNVV SXNN tại Hà Nội, cho phép họ duy trì sự ổn định tài chính cơ bản ngay cả trong bối cảnh bất lợi. Điều này cũng có thể ngụ ý rằng, dù có ROA và ROE thấp hơn trung bình ngành (tr. xiii), họ ưu tiên sự ổn định và an toàn hơn là tăng trưởng nhanh chóng.

  4. Replication protocol provided?: Luận án cung cấp một giao thức tái lập (replication protocol) khá chi tiết thông qua phần "Phương pháp nghiên cứu" (tr. xii). Cụ thể, nghiên cứu đã trình bày rõ ràng:

    • Mục tiêu nghiên cứu (tr. xii).
    • Triết lý nghiên cứu (kết hợp thực dụng, hậu thực chứng, diễn giải).
    • Các phương pháp tiếp cận (hệ thống, thể chế, khu vực kinh tế) (tr. xii).
    • Loại dữ liệu (thứ cấp và sơ cấp) và nguồn dữ liệu (báo cáo, tạp chí, điều tra trực tiếp, phỏng vấn sâu) (tr. xii).
    • Phạm vi thời gian thu thập dữ liệu thứ cấp (2017-2021) và sơ cấp (2019-2022) (tr. 3).
    • Quy mô mẫu cụ thể (100 chủ DNNVV và cán bộ quản lý) (tr. xii).
    • Tiêu chí lựa chọn mẫu (DNNVV SXNN tại Hà Nội, loại hình Công ty TNHH/CP, theo NĐ 80/2021/NĐ-CP) (tr. 3, 20-21).
    • Các công cụ thu thập dữ liệu (bảng hỏi, hướng dẫn phỏng vấn).
    • Các phương pháp phân tích dữ liệu (thống kê mô tả, so sánh, thang đo Likert, phân tích SWOT) (tr. xii). Những chi tiết này đủ để một nhà nghiên cứu khác có thể tái lập nghiên cứu này ở một bối cảnh khác hoặc với một nhóm đối tượng tương tự, đảm bảo tính minh bạch và kiểm chứng của công trình.

  5. 10-year research agenda outlined?: Luận án không cung cấp một "chương trình nghiên cứu 10 năm" cụ thể nhưng đã phác thảo một chương trình nghiên cứu trong tương lai với ít nhất 5 hướng cụ thể (tr. 150). Nếu được tổng hợp và mở rộng, các hướng này có thể hình thành nền tảng cho một chương trình dài hạn:

    1. Nghiên cứu so sánh đa địa phương: Mở rộng phạm vi địa lý để so sánh DNNVV SXNN giữa Hà Nội với các tỉnh/thành phố khác, bao gồm cả những vùng đô thị hóa mạnh và vùng nông thôn thuần túy hơn.
    2. Phân tích chuyên sâu các hình thức tổ chức khác: Mở rộng đối tượng nghiên cứu sang hộ kinh doanh, hợp tác xã để có cái nhìn toàn diện hơn về vai trò của các chủ thể kinh tế trong nông nghiệp.
    3. Ứng dụng định lượng nâng cao: Sử dụng các mô hình kinh tế lượng phức tạp hơn (ví dụ: SEM, phân tích đa cấp) để định lượng mức độ tác động của từng yếu tố và kiểm định các mối quan hệ tương tác.
    4. Chuyên sâu về chuyển đổi số: Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của các giải pháp công nghệ 4.0 cụ thể trong DNNVV SXNN.
    5. Nghiên cứu về chuỗi giá trị và liên kết: Phân tích sâu hơn vai trò của DNNVV trong các chuỗi giá trị nông sản cụ thể và các mô hình liên kết. Những hướng này cho thấy một lộ trình rõ ràng để phát triển kiến thức về DNNVV SXNN, từ mở rộng phạm vi, đa dạng hóa đối tượng đến sâu sắc hóa phương pháp và chuyên môn hóa lĩnh vực.

Kết luận

Luận án "Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội" của Nguyễn Thị Huyền Châm là một công trình nghiên cứu sâu sắc và có giá trị cao, đóng góp đáng kể vào cả lý luận khoa học và thực tiễn phát triển.

Những đóng góp cụ thể của luận án có thể được tổng kết như sau:

  1. Định nghĩa lại khái niệm phát triển DNNVV SXNN: Luận án đã thành công trong việc xây dựng một khái niệm toàn diện về phát triển DNNVV sản xuất nông nghiệp, tích hợp cả các khía cạnh định lượng (số lượng, quy mô) và chất lượng (năng lực cạnh tranh, đóng góp kinh tế - xã hội), làm giàu thêm Lý thuyết Phát triển kinh tế trong bối cảnh đặc thù.
  2. Xây dựng khung phân tích đa chiều: Luận án đề xuất một khung phân tích mới, kết hợp tiếp cận hệ thống, thể chế và khu vực kinh tế, cho phép xem xét các yếu tố ảnh hưởng từ vĩ mô đến vi mô, đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của bối cảnh đô thị hóa và cú sốc COVID-19.
  3. Cung cấp bức tranh thực trạng chi tiết và có tính thời sự: Nghiên cứu đã cung cấp bằng chứng thực nghiệm về thực trạng phát triển, hiệu quả hoạt động, năng lực cạnh tranh và các yếu tố ảnh hưởng đến DNNVV SXNN tại Hà Nội, đặc biệt làm rõ tác động của đại dịch COVID-19 và xu hướng giảm thu hút lao động trong nông nghiệp.
  4. Đổi mới trong việc tích hợp yếu tố chuyển đổi số: Luận án là một trong những nghiên cứu tiên phong phân tích yếu tố khả năng tiếp cận công nghệ trong bối cảnh chuyển đổi số đối với DNNVV nông nghiệp, một khía cạnh mà các nghiên cứu trước đây chưa quan tâm đúng mức.
  5. Đề xuất hệ thống giải pháp thực tiễn và khả thi: Dựa trên các phát hiện, luận án đưa ra 5 nhóm giải pháp cụ thể và có tính ứng dụng cao, hướng đến việc hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng đầu tư công, tăng cường tiếp cận nguồn lực và công nghệ, cũng như thúc đẩy liên kết doanh nghiệp.
  6. Phát hiện năng lực quản lý nợ đáng ngạc nhiên: Mặc dù năng lực sản xuất kinh doanh bị ảnh hưởng tiêu cực bởi COVID-19, các DNNVV SXNN tại Hà Nội vẫn duy trì hệ số nợ an toàn (dưới 1), cho thấy khả năng quản lý tài chính thận trọng và bền bỉ trong khó khăn.

Công trình này đã góp phần vào sự tiến bộ lý luận (paradigm advancement) bằng cách cung cấp một cách tiếp cận chuyên biệt và tích hợp hơn cho nghiên cứu về DNNVV trong nông nghiệp, vượt ra ngoài các khung lý thuyết tổng quát. Nó mở ra ít nhất 3 luồng nghiên cứu mới đáng chú ý: (1) Nghiên cứu so sánh DNNVV SXNN ở các bối cảnh đô thị hóa khác nhau; (2) Phân tích sâu về vai trò của chuyển đổi số và công nghệ 4.0 trong nông nghiệp ở cấp độ DNNVV; và (3) Đánh giá hiệu quả của các mô hình liên kết chuỗi giá trị nông sản.

Với sự so sánh và tham chiếu đến các nghiên cứu quốc tế như của Aceleanu & cs. (2011), Karadag (2016) về vai trò của DNNVV, và Cetindamar & Kilitcioglu (2013) về năng lực cạnh tranh, luận án đã chứng minh tính phù hợp toàn cầu của các vấn đề được nghiên cứu. Các thách thức và giải pháp ở Hà Nội có thể là bài học kinh nghiệm quý giá cho nhiều quốc gia đang phát triển khác đang đối mặt với quá trình đô thị hóa, yêu cầu hiện đại hóa nông nghiệp, và sự phục hồi kinh tế sau đại dịch. Di sản của luận án có thể được đo lường thông qua tác động cụ thể đến việc hoạch định chính sách, sự thay đổi trong cách tiếp cận quản lý của doanh nghiệp, và định hướng cho các nghiên cứu học thuật trong tương lai.