Luận án về phương pháp tiếp cận văn bản văn học trong dạy tiếng Pháp tại Việt Nam - Trần Hoài Anh

Luận án TS khoa học giáo dục 621401 nghiên cứu, đề xuất phương pháp tiếp cận văn bản văn học hiệu quả trong giảng dạy tiếng Pháp tại Việt Nam.

Trường ĐH

Đại học Ngoại ngữ và Nghiên cứu Quốc tế, Đại học Quốc gia Hà Nội

Chuyên ngành

Phương pháp giảng dạy tiếng Pháp ngoại ngữ

Tác giả

Luan An

Thể loại

Luận án tiến sĩ

Năm xuất bản

Số trang

175

Thời gian đọc

27 phút

Lượt xem

0

Lượt tải

0

Phí lưu trữ

50 Point

Tóm tắt nội dung

I.Tổng quan phương pháp tiếp cận văn bản văn học

Luận án tập trung vào phương pháp tiếp cận văn bản văn học trong giảng dạy tiếng Pháp. Tài liệu trình bày những đặc điểm cơ bản của văn bản văn học. Văn bản có tính đa nghĩa, mở ra nhiều cách giải thích khác nhau. Nó phản ánh chiều sâu văn hóa của ngôn ngữ. Văn bản văn học là một thực thể phức tạp. Người đọc khám phá các lớp ý nghĩa khác nhau. Việc này đòi hỏi kỹ năng phân tích và tư duy phản biện. Luận án khảo sát các mô hình phân tích văn học. Các mô hình này đã thay đổi đáng kể qua các thời kỳ. Từ đó, tài liệu đề xuất cách tích hợp văn học vào giảng dạy ngôn ngữ. Nó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu văn bản trong bối cảnh văn hóa gốc. Tiếp cận này giúp nâng cao năng lực ngôn ngữ và văn hóa của người học. Đây là nền tảng cho việc giảng dạy tiếng Pháp hiệu quả.

1.1. Khái niệm và đặc trưng văn bản văn học

Văn bản văn học là một loại hình văn bản đặc biệt. Nó có nhiều tầng nghĩa, không cố định một ý nghĩa duy nhất. Đây là tính đa nghĩa của văn bản. Văn bản văn học cũng mang đậm dấu ấn văn hóa. Nó là tấm gương phản chiếu xã hội, tư tưởng, phong tục của một cộng đồng. Hiểu văn bản giúp người học tiếp cận sâu sắc văn hóa Pháp. Văn bản là công cụ mạnh mẽ để phát triển năng lực hiểu biết liên văn hóa. Việc phân tích văn bản đòi hỏi sự chú ý đến cả hình thức và nội dung. Nó giúp người học phát triển khả năng diễn giải và phản biện. Các đặc trưng này định hình cách tiếp cận văn bản trong giảng dạy FLE. Đây là cơ sở để xây dựng các hoạt động sư phạm phù hợp.

1.2. Các mô hình phân tích văn học thế kỷ XX

Thế kỷ XX chứng kiến sự thay đổi lớn trong lý luận phê bình văn học. Ban đầu, trọng tâm là tác giả. Người đọc tìm hiểu ý định của tác giả để giải mã văn bản. Sau đó, trọng tâm chuyển sang chính văn bản. Văn bản được coi là một cấu trúc độc lập. Các nhà phê bình phân tích cấu trúc, hình thức, ngôn ngữ nội tại của văn bản. Các trường phái như Hình thức luận, Cấu trúc luận xuất hiện. Việc này ảnh hưởng đến giảng dạy ngôn ngữ. Các chiến lược giảng dạy tập trung hơn vào việc khám phá văn bản. Người học được khuyến khích tương tác trực tiếp với văn bản. Mô hình mới giúp phát triển kỹ năng phân tích văn bản một cách có hệ thống. Nó tạo điều kiện cho người học tự do diễn giải và sáng tạo.

II.Giá trị sư phạm của văn bản văn học trong FLE

Văn bản văn học mang lại nhiều giá trị sư phạm trong giảng dạy tiếng Pháp như một ngoại ngữ (FLE). Văn bản là nguồn tài liệu chân thực, phong phú về ngôn ngữ và văn hóa. Nó không chỉ cung cấp từ vựng, ngữ pháp mà còn giới thiệu các sắc thái biểu đạt. Người học tiếp cận ngôn ngữ trong bối cảnh tự nhiên, sống động. Đây là yếu tố quan trọng để phát triển năng lực giao tiếp. Văn bản văn học còn là 'phòng thí nghiệm ngôn ngữ' lý tưởng. Người học có thể thử nghiệm, phân tích cách dùng ngôn ngữ. Họ khám phá các cấu trúc câu, hình ảnh tu từ. Việc này giúp củng cố kiến thức ngữ pháp và mở rộng vốn từ vựng tiếng Pháp. Văn học giúp người học hiểu sâu hơn về ngôn ngữ. Nó nuôi dưỡng tình yêu đối với tiếng Pháp và văn hóa Pháp. Tích hợp văn bản văn học vào chương trình học là một chiến lược hiệu quả. Nó hỗ trợ toàn diện sự phát triển ngôn ngữ và văn hóa.

2.1. Văn bản văn học Tài liệu chân thực phòng thí nghiệm ngôn ngữ

Văn bản văn học là tài liệu chân thực quý giá. Nó không được tạo ra cho mục đích giảng dạy. Do đó, ngôn ngữ trong đó tự nhiên, đa dạng và phong phú. Người học tiếp xúc với ngôn ngữ Pháp trong các tình huống thực tế, phức tạp. Điều này giúp nâng cao khả năng đọc hiểu văn bản và diễn giải. Văn bản văn học còn là một 'phòng thí nghiệm ngôn ngữ'. Người học có thể phân tích cấu trúc câu phức tạp. Họ khám phá cách sử dụng từ ngữ chính xác, các biện pháp tu từ. Việc này củng cố kiến thức ngữ pháp tiếng Pháp. Nó mở rộng vốn từ vựng tiếng Pháp một cách tự nhiên. Người học cũng phát triển kỹ năng viết sáng tạo và diễn đạt cảm xúc. Các văn bản này cung cấp một kho tàng ngôn ngữ. Nó khuyến khích người học chủ động tìm tòi và học hỏi.

2.2. Vai trò liên văn hóa của văn bản văn học

Văn bản văn học đóng vai trò trung tâm trong việc tiếp cận liên văn hóa. Nó là 'nơi tiêu biểu của tính liên văn hóa'. Văn học Pháp phản ánh rõ nét văn hóa, lịch sử, xã hội Pháp. Qua các tác phẩm, người học tìm hiểu phong tục, giá trị, tư duy của người Pháp. Việc này giúp họ so sánh, đối chiếu với văn hóa của mình. Nó thúc đẩy sự hiểu biết và tôn trọng sự khác biệt văn hóa. Văn bản văn học còn là cầu nối giữa các nền văn hóa. Người học phát triển năng lực giao tiếp liên văn hóa. Họ học cách diễn giải và phản ứng phù hợp trong các tình huống văn hóa khác nhau. Tích hợp văn học giúp người học không chỉ học ngôn ngữ. Họ còn phát triển sự nhạy cảm và mở rộng tầm nhìn văn hóa. Đây là một phần thiết yếu của việc giảng dạy tiếng Pháp hiện đại.

2.3. Vị trí văn học trong các phương pháp giảng dạy

Vị trí của văn bản văn học thay đổi qua các phương pháp giảng dạy tiếng Pháp. Trong phương pháp audio-oral, văn học ít được sử dụng. Trọng tâm là luyện nghe nói, cấu trúc ngữ pháp. Phương pháp structuro-globale audio-visuelle cũng hạn chế dùng văn học. Các văn bản thường bị rút gọn, đơn giản hóa. Mục đích chính là phục vụ mục tiêu ngôn ngữ cụ thể. Tuy nhiên, các phương pháp giao tiếp mới đã tái khẳng định vai trò của văn học. Văn học được coi là tài liệu chân thực. Nó là nguồn ngữ liệu phong phú cho hoạt động giao tiếp. Phương pháp sư phạm hiện đại khuyến khích tích hợp văn học một cách toàn diện. Nó giúp phát triển đồng thời năng lực ngôn ngữ và văn hóa. Việc này đòi hỏi các chiến lược giảng dạy linh hoạt và sáng tạo.

III.Tiếp cận liên văn hóa trong giảng dạy tiếng Pháp

Việc giảng dạy tiếng Pháp cần tích hợp yếu tố văn hóa một cách sâu sắc. Phương pháp tiếp cận liên văn hóa giúp người học không chỉ sử dụng ngôn ngữ. Họ còn hiểu được bối cảnh văn hóa đằng sau ngôn ngữ đó. Văn hóa và ngôn ngữ có mối liên hệ mật thiết. Hiểu biết văn hóa giúp giải mã các sắc thái ngôn ngữ. Nó giúp tránh những hiểu lầm trong giao tiếp. Việc này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa. Người học tiếng Pháp cần có khả năng giao tiếp hiệu quả. Họ cần tương tác với người bản xứ. Điều này đòi hỏi sự nhạy cảm và hiểu biết về văn hóa. Tiếp cận liên văn hóa không chỉ là truyền thụ kiến thức. Nó còn là quá trình phát triển năng lực đối thoại. Nó giúp người học thích nghi với các môi trường văn hóa khác nhau. Đây là một yếu tố then chốt để thành công trong học tiếng Pháp.

3.1. Tầm quan trọng của yếu tố văn hóa xã hội

Yếu tố văn hóa xã hội đóng vai trò thiết yếu trong giảng dạy FLE. Ngôn ngữ không thể tách rời khỏi văn hóa. Mỗi từ, mỗi câu đều chứa đựng những ý nghĩa văn hóa nhất định. Hiểu biết văn hóa giúp người học giải mã đúng các thông điệp. Nó giúp họ tránh những cú sốc văn hóa. Việc này đặc biệt quan trọng khi giao tiếp tiếng Pháp. Người học cần nhận thức được các chuẩn mực xã hội, phong tục, tập quán. Các yếu tố này ảnh hưởng đến cách người Pháp sử dụng ngôn ngữ. Tích hợp văn hóa giúp người học phát triển khả năng giao tiếp phù hợp. Nó xây dựng sự tự tin khi tương tác với người bản xứ. Đây là một phần không thể thiếu của việc phát triển năng lực ngôn ngữ toàn diện.

3.2. Tiến trình áp dụng phương pháp tiếp cận liên văn hóa

Phương pháp tiếp cận liên văn hóa bao gồm nhiều bước. Đầu tiên, người học được tiếp xúc với các yếu tố văn hóa Pháp. Sau đó, họ được khuyến khích so sánh với văn hóa của mình. Quá trình này giúp nhận diện sự tương đồng và khác biệt. Giáo viên đóng vai trò định hướng, tạo điều kiện cho sự khám phá. Hoạt động giảng dạy không chỉ dừng lại ở cung cấp thông tin. Nó còn thúc đẩy phản tư và đối thoại. Người học được khuyến khích đặt câu hỏi, thảo luận về các chủ đề văn hóa. Mục tiêu là phát triển sự hiểu biết sâu sắc. Nó giúp hình thành thái độ cởi mở và tôn trọng đa dạng văn hóa. Các chiến lược giảng dạy cần linh hoạt, đa dạng. Nó tích hợp các hoạt động thực hành và trải nghiệm văn hóa. Chương trình học tiếng Pháp cần chú trọng lồng ghép các yếu tố này.

IV.Thực trạng sử dụng văn bản văn học tại Việt Nam

Nghiên cứu khảo sát thực trạng giảng dạy tiếng Pháp tại Việt Nam. Nó tập trung vào việc sử dụng văn bản văn học. Thực tế cho thấy nhiều khó khăn. Giảng viên và người học tiếng Pháp đều đối mặt với thách thức. Giáo viên thường thiếu tài liệu chuyên biệt. Họ thiếu kinh nghiệm trong việc khai thác văn học một cách hiệu quả. Chương trình học cũng có hạn chế về thời gian. Người học gặp khó khăn với ngôn ngữ phức tạp. Các tác phẩm văn học thường chứa từ vựng cổ, cấu trúc câu phức tạp. Điều này gây khó khăn trong việc đọc hiểu văn bản. Các giáo trình tiếng Pháp hiện hành cũng có những hạn chế. Chúng thường sử dụng các đoạn văn trích ngắn, đơn giản hóa. Việc này làm mất đi tính chân thực và chiều sâu của văn học. Thực trạng này đòi hỏi những thay đổi. Cần có những phương pháp và tài liệu giảng dạy mới. Việc này nhằm tối ưu hóa việc sử dụng văn bản văn học trong bối cảnh Việt Nam.

4.1. Khó khăn giảng viên và người học tiếng Pháp gặp phải

Giảng viên tiếng Pháp tại Việt Nam đối mặt nhiều khó khăn. Họ thường không được đào tạo chuyên sâu về didactique văn học. Việc này dẫn đến thiếu tự tin khi giảng dạy văn học. Thời gian trên lớp hạn chế cũng là một vấn đề. Việc này không cho phép khai thác sâu văn bản. Người học tiếng Pháp cũng gặp thách thức lớn. Họ thường thấy văn bản văn học khó hiểu. Từ vựng tiếng Pháp đa dạng, cấu trúc câu phức tạp. Các tham chiếu văn hóa xa lạ gây cản trở đọc hiểu. Kỹ năng đọc và phân tích văn bản chưa được phát triển đầy đủ. Điều này làm giảm hứng thú của người học. Nó ảnh hưởng đến hiệu quả tiếp thu kiến thức. Cần có giải pháp hỗ trợ cả giảng viên và người học. Việc này giúp họ vượt qua những rào cản này.

4.2. Hạn chế trong giáo trình và tài liệu giảng dạy

Các giáo trình tiếng Pháp đang sử dụng tại Việt Nam có một số hạn chế. Nhiều tài liệu giảng dạy chỉ cung cấp các đoạn trích văn học. Các đoạn trích này thường bị cắt gọt, đơn giản hóa quá mức. Việc này làm mất đi tính toàn vẹn và giá trị thẩm mỹ của tác phẩm. Hơn nữa, giáo trình thường thiếu hướng dẫn phương pháp cụ thể. Giáo viên không có định hướng rõ ràng về cách khai thác văn học. Việc này gây khó khăn cho việc áp dụng các chiến lược giảng dạy hiệu quả. Thiếu tài liệu giảng dạy phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Các tài liệu chưa đủ đa dạng để đáp ứng nhu cầu của người học. Cần phát triển giáo trình mới. Các giáo trình này phải tích hợp văn học một cách có hệ thống. Chúng cần cung cấp các hoạt động hỗ trợ cụ thể cho giáo viên và học sinh.

V.Đề xuất cải thiện phương pháp giảng dạy FLE hiệu quả

Luận án đưa ra các đề xuất cụ thể để cải thiện việc giảng dạy tiếng Pháp. Nó tập trung vào việc tích hợp văn bản văn học. Các đề xuất này dựa trên nguyên tắc sư phạm hiện đại. Nó đặt người học vào trung tâm quá trình học tập. Văn bản văn học cần được coi là tài liệu chân thực. Nó là nguồn tài nguyên phong phú cho việc phát triển năng lực ngôn ngữ và văn hóa. Phương pháp giảng dạy phải chú trọng tính giao tiếp. Nó khuyến khích sự tương tác của người học với văn bản. Các hoạt động trước đọc, trong đọc và sau đọc được thiết kế. Các hoạt động này giúp người học tiếp cận văn bản một cách có hệ thống. Nó phát triển kỹ năng đọc hiểu và phân tích. Đề xuất còn bao gồm việc sử dụng các thể loại văn học đa dạng. Ví dụ như thơ, truyện ngắn. Việc này giúp làm phong phú tài liệu giảng dạy. Nó tăng cường sự hứng thú của người học. Việc này góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Pháp tại Việt Nam.

5.1. Nguyên tắc tích hợp văn bản văn học

Việc tích hợp văn bản văn học cần tuân thủ các nguyên tắc nhất định. Tính chân thực của văn bản phải được duy trì. Không nên cắt gọt hay đơn giản hóa quá mức. Văn bản phải được đặt trong bối cảnh văn hóa của nó. Người học cần hiểu các yếu tố văn hóa liên quan. Phương pháp sư phạm phải lấy người học làm trung tâm. Các hoạt động phải khuyến khích sự chủ động. Nó thúc đẩy sự tương tác của người học với văn bản. Mục tiêu chính là phát triển năng lực ngôn ngữ giao tiếp. Đồng thời, nó xây dựng sự nhạy cảm văn hóa. Cần có mục tiêu sư phạm rõ ràng cho mỗi văn bản được chọn. Việc này giúp giáo viên định hướng các hoạt động hiệu quả. Nó hỗ trợ người học đạt được kết quả tốt nhất.

5.2. Các hoạt động trước trong sau đọc hiệu quả

Để khai thác hiệu quả văn bản văn học, cần có chuỗi hoạt động ba giai đoạn. Giai đoạn trước đọc giúp kích hoạt kiến thức nền của người học. Hoạt động này tạo động lực đọc. Nó giúp người học chuẩn bị tâm lý và từ vựng liên quan. Giai đoạn trong đọc tập trung vào chiến lược đọc hiểu văn bản. Người học được hướng dẫn cách giải mã ý nghĩa. Họ nhận diện các yếu tố cấu trúc và ngôn ngữ. Các hoạt động này có thể bao gồm gạch chân, ghi chú, thảo luận nhóm. Giai đoạn sau đọc giúp củng cố sự hiểu biết. Người học thực hiện các nhiệm vụ sáng tạo, phân tích sâu. Ví dụ như viết bài phản hồi, đóng vai, tranh luận. Việc này phát triển kỹ năng phân tích văn bản. Nó giúp người học thể hiện phản ứng của học sinh. Nó nâng cao khả năng giao tiếp và tư duy phản biện.

Xem trước tài liệu
Tải đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Terary texts approaching methods in context of teaching french in vietnam phương pháp tiếp cận văn bản văn học trong thực tế giảng dạy tiếng pháp tại việt nam luận án ts khoa học giáo dục 621401

Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung

Tải đầy đủ (175 trang)

Trích đoạn nội dung luận án

Tải xuống để đọc toàn bộ

UNIVERSITÉ NATIONALE DU VIETNAM À HANOÏ UNIVERSITÉ DE LANGUES ET D’ÉTUDES INTERNATIONALES TRẦN HOÀI ANH APPROCHE DES TEXTES LITTÉRAIRES AU CONTEXTE VIETNAMIEN DE L’ENSEIGNEMENT DU FRANÇAIS LANGUE ÉTRANGÈRE PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN VĂN BẢN VĂN HỌC TRONG THỰC TẾ GIẢNG DẠY TIẾNG PHÁP TẠI VIỆT NAM Thèse de doctorat En didactique du Français Langue Etrangère Hanoï – 2017 TRẦN HOÀI ANH APPROCHE DES TEXTES LITTÉRAIRES AU CONTEXTE VIETNAMIEN DE L’ENSEIGNEMENT DU FRANÇAIS LANGUE ÉTRANGÈRE PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN VĂN BẢN VĂN HỌC TRONG GIẢNG DẠY TIẾNG PHÁP : ÁP DỤNG THỰC TẾ TẠI VIỆT NAM En vue de l’obtention du titre de Docteur en Didactique du Français Langue Etrangère Spécialité : Didactique du Français Langue Etrangère Code : 62410111 Sous la direction de la Professeure PHẠM THỊ THẬT et de la Professeure NGUYỄN THỊ BÌNH Hanoï – 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các vấn đề trình bày, kết luận nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. i REMERCIEMENTS Au terme de cette expérience que fut la rédaction de cette thèse, je tiens à remercier sincèrement toutes les personnes qui m’ont soutenue dans l’élaboration de ce travail et, tout particulièrement : - Mes directrices de recherche, Madame Phạm Thị Thật et Madame Nguyễn Thị Bình, pour leur bienveillance, leur aide efficace, leur disponibilité, leurs encouragements et leur soutien permanent tant sur le plan méthodologique, didactique qu’humain, sans lesquels ce travail de recherche n’aurait pas pu se réaliser. Qu’elles trouvent ici le témoignage de ma plus profonde reconnaissance.

- Madame Régine Hausermann pour ses explications de texte pertinentes et captivantes, ce qui nourrit en moi une passion certaine pour la littérature. - Monsieur Nguyễn Quang Thuấn pour ses orientations méthodologiques utiles à ma thèse. - Madame Đỗ Quỳnh Hương, Monsieur Trần Văn Công, Madame Đàm Minh Thủy pour leur volonté de relire ma thèse et d’y apporter des réajustements. - Mes amies à vie Trịnh Thuỳ Dương, Nguyễn Thanh Hoa, Nguyễn Lan Phương, Phạm Thị Kiều Ly pour leurs encouragements qui ont hissé mon état d’âme, leurs conseils précieux, leur disponibilité et leur écoute quotidienne.

- Mes chers collègues des départements de français du Nord au Sud du Vietnam qui ont eu la gentillesse de répondre aux questions de mon enquête. Leur collaboration précieuse m’a aidée à dresser un bilan des difficultés rencontrées par les enseignants de français dans leur utilisation du texte littéraire et de là, j’ai pu apporter des approches remédiant à leur pratique de classe. ii - La Direction de mon département de Langue et de Culture Françaises pour m’avoir permis de travailler dans les meilleures conditions matérielles et morales, ainsi que tous les enseignants du département qui ont dû travailler à ma place pendant mes absences. Leur contribution m’a donné la possibilité de finir ce travail de longue haleine dans les meilleurs délais et dans une ambiance de partage et d’entraide précieuse.

- Mes élèves pour leur fidélité et leur persévérance. Leur soutien de près et de loin m’a beaucoup émue. Mes remerciements seraient incomplets si je n’en adressais pas à ma très chère famille. Du fond de mon cœur, je la remercie pour son amour, sa confiance, ses encouragements, surtout son endurance pendant mes six années de recherche.

iii TABLE DES MATIÈRES LỜI CAM ĐOAN. II TABLE DES MATIÈRES. IV LISTE DES GRAPHIQUES. VII LISTE DES PHOTOS.

VII LISTE DES TABLEAUX. VII LISTE DES ABRÉVIATIONS. 1 PREMIÈRE PARTIE : CADRE THÉORIQUE. 9 CHAPITRE 1 : TEXTE LITTÉRAIRE ET ENSEIGNEMENT DES LANGUES ÉTRANGÈRES.

TEXTE LITTÉRAIRE ET SES CARACTÉRISTIQUES. Texte littéraire et sa disponibilité polysémique. Texte littéraire et sa dimension culturelle. CRITIQUE LITTÉRAIRE ET ÉVOLUTION DES MODÈLES D’ANALYSE DES TEXTES LITTÉRAIRES AU XXÈ SIÈCLE 15 1.

Texte et auteur. Texte tout seul. VALEURS PÉDAGOGIQUES DU TEXTE LITTÉRAIRE. Texte littéraire comme document authentique.

Texte littéraire comme laboratoire langagier. Texte littéraire comme « lieu emblématique de l’interculturel ». TEXTE LITTÉRAIRE DANS LES MÉTHODOLOGIES DES LANGUES ÉTRANGÈRES. Méthode audio-orale.

Méthode structuro-globale audio-visuelle. 32 CHAPITRE 2 : NOUVELLES APPROCHES DU TEXTE LITTÉRAIRE EN DIDACTIQUE DU FLE. Niveaux de langue. Figures de style.

Registres du texte. Discours et récit. APPROCHE PAR GENRES. Texte de fiction narrative.

Catégorisation : culture cultivée et culture culturelle. Importance des éléments socioculturels dans l’enseignement du FLE. Intérêt de l’interculturel en didactique du FLE. Démarches de l’approche interculturelle.

64 DEUXIÈME PARTIE : APPROCHE DES TEXTES LITTÉRAIRES AU CONTEXTE DE L’ENSEIGNEMENT DU FLE AU VIETNAM. 66 CHAPITRE 3 : 67ETAT DES LIEUX DE L’UTILISATION DES TEXTES LITTÉRAIRES DANS L’ENSEIGNEMENT DU FLE AU VIETNAM. MÉTHODOLOGIE DE RECHERCHE. Manuel Alter Ego.

Observations de classe. RÉSULTATS DE RECHERCHE. Alter Ego et textes littéraires. Remarques issues des observations de classe.

Résultats de l’enquête. 85 v CHAPITRE 4 : APPROCHE DES TEXTES LITTÉRAIRES AU CONTEXTE VIETNAMIEN DE L’ENSEIGNEMENT DU FRANÇAIS LANGUE ÉTRANGÈRE. ETAPE DE CONSTRUCTION DU SENS. Compréhension et interprétation.

ETAPE DE PRODUCTION. Texte de fiction narrative. 152 LISTE DES PUBLICATIONS. 163 ACTES DE COLLOQUE.

163 MÉMOIRES DE MASTER. 163 THÈSES DE DOCTORAT. 165 vi LISTE DES GRAPHIQUES Graphique 1: Schéma actantiel.44 Graphique 2: Types de documents proposés dans des méthodes de langue .88 Graphique 3: Intérêt majeur du texte littéraire dans l’enseignement du FLE .91 Graphique 4: Fréquence d'utilisation des textes littéraires en classe de FLE .94 Graphique 5: Raisons des difficultés d'exploitation du texte littéraire .96 Graphique 6: Utilisation du guide pédagogique .98 LISTE DES PHOTOS Photo 1 : Des exemples de types de marionnettes .122 Photo 2 : Texte de fiction narrative .129 Photo 3 : Texte théâtral .136 Photo 4: Texte poétique .144 LISTE DES TABLEAUX Tableau 1 : Réactions ludiques aux textes littéraires .123 Tableau 2 : Illustration d’exploitation d’un texte de fiction narrative .130 Tableau 3 : Illustration d’exploitation d’un texte théâtral.137 Tableau 4 : Illustration d’exploitation d’un texte poétique .145 vii LISTE DES ABRÉVIATIONS FLE : Français Langue Etrangère FLM : Français Langue Maternelle SGAV : Structuro-Globale Audio-Visuelle MAO : Méthodologie Audio-Orale MAV : Méthodologie Audio-Visuelle CECRL : Cadre Européen Commun de Référence pour les Langues QCM : Question à Choix Multiple HLM : Habitat à Loyer Modéré SMIC : Salaire Minimum Interprofessionnel de Croissance viii INTRODUCTION 1. Raisons du choix du sujet La littérature tient un rôle indéniablement important dans l’acquisition d’une langue, que ce soit maternelle ou étrangère.

Dans l’enseignement de la langue maternelle, en effet, le texte littéraire reste de tout temps un support privilégié et préféré. Cela, d’abord, parce que langue et littérature sont deux notions indissociables, l’une servant de moyen d’expression de l’autre ; puis, en tant que document linguistiquement écrit à la norme avec un contenu souvent riche en éléments culturels, le texte littéraire s’avère bien profitable à l’enseignement de la langue. Pour un grand nombre de personnes, par ailleurs, leurs connaissances en littérature se sont acquises principalement au cours des années passées à l’école. On peut ainsi dire, sans aucune exagération, que les apports de la littérature, tant au niveau linguistique qu’au niveau culturel, sont très significatifs dans l’apprentissage d’une langue et participent activement à la construction de l’identité d’un individu.

Dans la classe de langue étrangère, le statut du texte littéraire varie selon les points de vue des concepteurs de méthodes, en fonction de situations pédagogiques et d’objectifs visés. Cette réalité s’observe dans l’enseignement-apprentissage de toutes les langues. De la revue des méthodologies du Français Langue Étrangère se dégage un graphisme représentant les changements concernant la place et le rôle du texte littéraire : ayant pendant longtemps tenu une position de primauté avec la méthode traditionnelle, ce dernier est quelque peu tombé en déclin dans les méthodes directe, audio-orale et structuro-globale audio-visuelle, pour se voir de nouveau revaloriser par les auteurs des approches communicative et actionnelle. En effet, la méthode traditionnelle recourait aux recueils de textes qui se composaient principalement des textes littéraires pour faire découvrir le lexique, les règles grammaticales et la beauté de la langue cible.

Les méthodes directe, audio-orale et structuro-globale audio-visuelle tendaient à refuser les textes littéraires pour mettre l’accent sur les principes méthodologiques de l’oral. Conscients de l’intérêt pédagogique dû aux caractères propres du texte littéraire dont la beauté du langage et 1 le rôle de miroir de la société, les concepteurs des approches communicative et actionnelle recourent de nouveau à ce type de texte avec les objectifs linguistique, culturel et interculturel bien définis. Le retour au texte littéraire des concepteurs de méthodes de français en dit long sur ses apports à l’enseignement-apprentissage du FLE. De nombreuses études ont permis de confirmer les caractéristiques propres à ce type de texte dont la disponibilité polysémique, la dimension culturelle et l’aspect esthétique formel.

Les pédagogues sont actuellement unanimes à faire valoir ses avantages. Considéré comme un document authentique par excellence, un laboratoire langagier et un lieu emblématique de l’interculturel, le texte littéraire entre de plein droit en cours de pratique de langue. Cependant, si les valeurs pédagogiques du texte littéraire en classe de FLE sont reconnues de tous, notamment des concepteurs de méthodes, son exploitation reste toujours problématique pour les enseignants vietnamiens de français. Quoiqu’encore modestes, nos expériences d’enseignement de français et de littérature française au département de français – Université Nationale du Vietnam à Hanoi nous permettent d’avancer ce constat qu’on ne tire pas pleinement profit des textes littéraires présents dans les méthodes de FLE en usage.

Ces derniers sont soit laissés sous silence, soit exploités de façon tronquée et aléatoire selon les humeurs des enseignants. Nous avons eu l’occasion, lors des colloques national et régional sur l’enseignement du français, de parler de ce phénomène à des collègues travaillant dans différents départements de français au Vietnam, au Laos et au Cambodge : la même remarque a été formulée. Diverses raisons ont été mentionnées. Pour la plupart d’entre eux, la littérature est intéressante mais c’est quelque chose de difficile, alors que le temps réservé à un cours de langue est bien limité.

Beaucoup d’enseignants avouent qu’ils se contentent, par manque de technique d’exploitation, de traiter ce type de texte comme n’importe quel autre. Resterait-on les bras croisés ? Il sera vraiment regrettable de se passer des textes littéraires, support qualifié de profitable à bien des égards pour le cours de 2 langue. Mais comment résoudre des problèmes qui sont devenus idées préconçues chez des enseignants vietnamiens de français ? Tout cela nous donne matière à réflexion et nous pousse à entreprendre cette étude sur des approches des textes littéraires dans l’enseignement du FLE. Récentes recherches sur l’enseignement du texte littéraire Dans l’histoire de l’enseignement de langues étrangères, la question concernant le rôle, la place et l’exploitation du texte littéraire a fait couler beaucoup d’encre.

Les colloques internationaux, les mémoires de Master et les thèses de doctorat à ce sujet récemment réalisés prouvent qu’elle reste toujours problématique. En effet, s’est tenu à Athènes en 2009 un colloque international intitulé “La place de la littérature dans l’enseignement du FLE » qui a pour origine le souci permanent de faire revivre la place et le rôle de la littérature dans l’enseignement – apprentissage du FLE. Conscients de l’utilité du texte littéraire, les organisateurs de ce colloque avaient l’ambition de dresser un bilan des possibilités de mettre en valeur les fonctions allouées à la littérature en classe de FLE. Or, qu’il s’agisse de l’enseignement de la littérature ou de l’utilisation du texte littéraire à des fins d’enseignement/apprentissage d’une langue vivante, les enseignants s’accordent aujourd’hui à considérer l’espace littéraire comme le lieu où se croisent langue(s) et culture(s).

En ce sens, le fait littéraire se prête tout particulièrement à une formation/instruction polyvalente à travers l’étude de ses divers aspects (linguistique, textuel…) et des données de tout ordre (civilisationnelles, extralinguistiques, extratextuelles…) qui lui sont plus ou moins inhérentes.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Câu hỏi thường gặp

Luận án "Phương pháp tiếp cận văn bản văn học trong giảng dạy tiếng Pháp" nghiên cứu về vấn đề gì?

Luận án TS khoa học giáo dục 621401 nghiên cứu, đề xuất phương pháp tiếp cận văn bản văn học hiệu quả trong giảng dạy tiếng Pháp tại Việt Nam.

Luận án "Phương pháp tiếp cận văn bản văn học trong giảng dạy tiếng Pháp" được bảo vệ tại trường nào?

Luận án này được bảo vệ tại Đại học Ngoại ngữ và Nghiên cứu Quốc tế, Đại học Quốc gia Hà Nội. Năm bảo vệ: 2017.

Luận án "Phương pháp tiếp cận văn bản văn học trong giảng dạy tiếng Pháp" thuộc chuyên ngành gì?

Luận án "Phương pháp tiếp cận văn bản văn học trong giảng dạy tiếng Pháp" thuộc chuyên ngành Phương pháp giảng dạy tiếng Pháp ngoại ngữ. Danh mục: Giáo Dục Học.

Luận án "Phương pháp tiếp cận văn bản văn học trong giảng dạy tiếng Pháp" có bao nhiêu trang?

Luận án "Phương pháp tiếp cận văn bản văn học trong giảng dạy tiếng Pháp" có 175 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.

Cách tải luận án "Phương pháp tiếp cận văn bản văn học trong giảng dạy tiếng Pháp" về máy như thế nào?

Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.

Luận án liên quan

Chia sẻ tài liệu: Facebook Twitter