Luận án tiến sĩ dạy học Vật lí đại cương cho sinh viên đại học khối ngành kỹ thuật theo tiếp cận CDIO - Trường Đại học Vinh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH __________________________________________________________ TẠ THỊ KIM TUYẾN DẠY HỌC VẬT LÍ ĐẠI CƯƠNG CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC KHỐI NGÀNH KĨ THUẬT THEO TIẾP CẬN CDIO LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Chuyên ngành: LL&PPDH bộ môn Vật lí Mã số: 9140111 Người hướng dẫn khoa học CBHD 1: PGS.TS PHẠM THỊ PHÚ CBHD 2: PGS. PHẠM KIM CHUNG Nghệ An, năm 2022 luan an iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN.

vii DANH MỤC BẢNG. viii DANH MỤC HÌNH VẼ. x DANH MỤC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ. xi MỞ ĐẦU.

TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. Các nghiên cứu về dạy vật lí đại cương cho sinh viên khối ngành kĩ thuật. Các nghiên cứu ở nước ngoài về dạy vật lí đại cương cho sinh viên khối ngành kĩ thuật. Các nghiên cứu ở Việt Nam về dạy vật lí đại cương cho sinh viên khối ngành kĩ thuật.

Các nghiên cứu về đào tạo sinh viên khối ngành kĩ thuật theo tiếp cận CDIO. Các nghiên cứu về CDIO ở nước ngoài. Các nghiên cứu về CDIO ở Việt Nam. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN DẠY HỌC VẬT LÍ ĐẠI CƯƠNG CHO SINH VIÊN KHỐI NGÀNH KĨ THUẬT THEO TIẾP CẬN CDIO. Đào tạo đại học theo tiếp cận CDIO. Các khái niệm cơ bản về CDIO. Phát triển chương trình đào tạo theo CDIO.

Đề cương môn học theo tiếp cận CDIO. Phương pháp dạy học theo tiếp cận CDIO. Định hướng phương pháp dạy học tiếp cận CDIO. Một số phương pháp dạy học hiện đại.

Phương tiện, điều kiện, không gian học tập theo tiếp cận CDIO. Học liệu trong đào tạo đại học theo tiếp cận CDIO. Điều kiện tiếp cận học liệu - không gian học tập theo tiếp cận CDIO. Đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận CDIO.

59 luan an iv 2. Đặc trưng của đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận CDIO. Các hình thức đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận CDIO. Các phương pháp đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận CDIO.

Các công cụ đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận CDIO. Thực tiễn dạy học vật lí đại cương trong đào tạo đại học khối ngành kĩ thuật ở Việt Nam. Đặc điểm chương trình đào tạo đại học khối ngành kĩ thuật ở Việt Nam. Các ngành đào tạo trong chương trình đào tạo đại học khối ngành kĩ thuật ở Việt Nam.

Môn học vật lí đại cương trong chương trình đào tạo đại học khối ngành kĩ thuật ở Việt Nam. Tìm hiểu thực trạng dạy học vật lí đại cương cho sinh viên khối ngành kĩ thuật ở một số trường đại học. Đề xuất quy trình tổ chức dạy học vật lí đại cương cho sinh viên đại học khối ngành kĩ thuật theo tiếp cận CDIO. Những luận điểm cơ bản đề xuất quy trình tổ chức dạy học vật lí đại cương cho sinh viên đại học khối ngành kĩ thuật theo tiếp cận CDIO.

Quy trình tổ chức hoạt động dạy học vật lí đại cương cho sinh viên đại học khối ngành kĩ thuật theo tiếp cận CDIO. 78 Kết luận chương 2. DẠY HỌC MỘT SỐ NỘI DUNG VẬT LÍ ĐẠI CƯƠNG TIẾP CẬN CDIO CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KHỐI NGÀNH KĨ THUẬT. Chương trình vật lí đại cương trong đào tạo đại học khối ngành kĩ thuật.

Sơ đồ cấu trúc vật lí đại cương. Tóm lược nội dung các phần. Cơ hội tiếp cận phát triển kĩ năng nghề trong học tập phần Điện học - vật lí đại cương chương trình đào tạo khối ngành kĩ thuật. Xây dựng CĐR phần Điện học thuộc môn học vật lí đại cương cho sinh viên đại học khối ngành kĩ thuật theo tiếp cận CDIO.

Vị trí phần Điện học. Nội dung của phần Điện học. Xây dựng chuẩn đầu ra của phần Điện học. Xây dựng website hỗ trợ dạy học phần Điện học thuộc vật lí đại cương.

Mục tiêu và đối tượng sử dụng. Cấu trúc và nội dung của website. Xây dựng kế hoạch dạy học phần Điện học. Kế hoạch tổng quát.

Kế hoạch dạy học cụ thể các nội dung theo mô hình lớp học đảo ngược. Giáo án triển khai dự án. Giáo án nghiệm thu dự án. Thiết kế công cụ đánh giá, tự đánh giá kết quả học tập một số nội dung phần Điện học vật lí đại cương khối ngành kĩ thuật theo tiếp cận CDIO.

Kế hoạch đánh giá. Thiết kế công cụ đánh giá kết quả học tập phần Điện học. 111 Kết luận chương 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM.

Mục đích thực nghiệm sư phạm. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm. Đối tượng và thời gian thực nghiệm sư phạm. Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

Thực nghiệm sư phạm vòng 1. Nội dung thực nghiệm sư phạm vòng 1. Diễn biến thực nghiệm sư phạm vòng 1. Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm vòng 1.

Thực nghiệm sư phạm vòng 2. Nội dung thực nghiệm sư phạm. Diễn biến thực nghiệm sư phạm vòng 2. Kết quả thực nghiệm sư phạm vòng 2.

140 Kết luận chương 4. 147 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ. 150 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

PHIẾU THU THẬP THÔNG TIN VỀ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VẬT LÍ ĐẠI CƯƠNG CHO SV ĐH KHỐI NGÀNH KĨ THUẬT. 13 luan an vi Phụ lục 3. PHIẾU THU THẬP THÔNG TIN VỀ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VẬT LÍ ĐẠI CƯƠNG CHO SV ĐẠI HỌC KHỐI NGÀNH KĨ THUẬT. CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO THEO TIẾP CẬN CDIO CỦA ĐH BÁCH KHOA HÀ NỘI.

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN VẬT LÍ ĐẠI CƯƠNG THEO TIẾP CẬN CDIO CỦA ĐH BÁCH KHOA HÀ NỘI VẬT LÍ ĐẠI CƯƠNG I. ĐỀ KIỂM TRA SAU THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. PHIẾU ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM. PHIẾU HỌC TẬP.

GIÁO ÁN BÀI HỌC TRIỂN KHAI DA 2. MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT MÔN HỌC. KẾ HOẠCH TỔ CHỨC DẠY HỌC CHƯƠNG 4.

TỪ TRƯỜNG. BẢNG THỐNG KÊ ĐIỂM CÁC CĐR CỦA CÁC CÁ NHÂN SV ĐƯỢC CHỌN THEO DÕI TRONG THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. 70 luan an 1 MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu xã hội trở nên bức thiết và khẩn cấp.

Yêu cầu mới về quan điểm, mục tiêu, cơ chế phát triển, nội dung chương trình, phương pháp giáo dục được đặt ra ở hầu hết các quốc gia. Nhiều nhà giáo dục kĩ thuật tâm huyết, nhiều hiệp hội các trường ĐH, nhiều cơ quan kiểm định giáo dục trên thế giới đã nỗ lực nghiên cứu để cải cách giáo dục kĩ thuật bậc ĐH, nền giáo dục đào tạo ra những con người được kì vọng có khả năng giải quyết các vấn đề về xã hội và môi trường. Nhiều đề xướng giáo dục, nhiều chuẩn kiểm định cấp quốc gia, cấp khu vực được sửa đổi, ban hành. Trước tình hình đó, Đảng và Nhà nước ta đã có những định hướng chỉ đạo về đổi mới giáo dục nói chung và giáo dục ĐH nói riêng.

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, ban hành ngày 4 tháng 11 năm 2013 (Nghị quyết số 29-NQ/TW) xác định: "Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo" [2]. Nghị quyết số 29-NQ/TW xác định mục tiêu đổi mới: "Đối với giáo dục nghề nghiệp, tập trung đào tạo nhân lực có kiến thức, kĩ năng và trách nhiệm nghề nghiệp. Hình thành hệ thống giáo dục nghề nghiệp với nhiều phương thức và trình độ đào tạo kĩ năng nghề nghiệp theo hướng ứng dụng, thực hành, bảo đảm đáp ứng nhu cầu nhân lực kĩ thuật công nghệ của thị trường lao động trong nước và quốc tế" [2, tr.4] và "Trên cơ sở mục tiêu đổi mới giáo dục và đào tạo, cần xác định rõ và công khai mục tiêu, CĐR của từng bậc học, môn học, chương trình, ngành và chuyên ngành đào tạo. Coi đó là cam kết bảo đảm chất lượng của cả hệ thống và từng cơ sở giáo dục và đào tạo; là căn cứ giám sát, ĐG chất lượng giáo dục, đào tạo" [2, tr.

Giải pháp được Nghị quyết số 29-NQ/TW đưa ra là: "Nội dung giáo dục nghề nghiệp được xây dựng theo hướng tích hợp kiến thức, kĩ năng, tác phong làm việc chuyên nghiệp để hình thành NL nghề nghiệp cho người học"; "Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách luan an 2 nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển NL" và "Đổi mới phương thức ĐG và công nhận tốt nghiệp giáo dục nghề nghiệp trên cơ sở kiến thức, NL thực hành, ý thức kỷ luật và đạo đức nghề nghiệp. Có cơ chế để tổ chức và cá nhân sử dụng lao động tham gia vào việc ĐG chất lượng của cơ sở đào tạo" [2, tr. Như vậy, Đảng và Nhà nước ta chỉ đạo định hướng về đổi mới giáo dục nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế là dạy theo hướng tích hợp kiến thức, kĩ năng, trách nhiệm; dạy cách nghĩ, sáng tạo; dạy chủ động vận dụng tri thức, kĩ năng; dạy cam kết đầu ra; CTĐT được thiết kế, xây dựng, điều chỉnh thường xuyên để đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực của thị trường, tiếp cận các chuẩn quốc tế; tổ chức và cá nhân sử dụng lao động tham gia vào việc đánh giá chất lượng của cơ sở đào tạo.

Sản phẩm đầu ra của chương trình đào tạo đại học khối ngành kĩ thuật là các kĩ sư, đảm nhận vị trí việc làm ở các cơ sở sản xuất với vai trò thiết kế, chế tạo sản phẩm kĩ thuật phục vụ xã hội. Người kĩ sư cần có năng lực tham gia vào một phần hoặc toàn bộ chu trình chế tạo sản phẩm hay quy trình/hệ thống kĩ thuật. Bất kì một sản phẩm/quy trình hay hệ thống kĩ thuật nào cũng đều trải qua bốn giai đoạn: (1) Hình thành ý tưởng (Conceive), (2) Thiết kế (Design), (3) Triển khai (Implement), (4) Vận hành (Operate), viết tắt theo từ tiếng Anh là CDIO. Đó là năng lực CDIO mà các cơ sở đào tạo đại học ngành kĩ thuật cần hình thành và phát triển cho người học.