Luận án: Dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho sinh viên ngành Sư phạm Âm nhạc

k BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG DẠY HỌC TÁC PHẨM KHÍ NHẠC CỦA NHẠC SĨ ĐỖ HỒNG QUÂN CHO SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHẠM ÂM NHẠC LUẬN ÁN TIẾN SĨ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ÂM NHẠC KHOÁ: 3 (2016 - 2019) Hà Nội, 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG DẠY HỌC TÁC PHẨM KHÍ NHẠC CỦA NHẠC SĨ ĐỖ HỒNG QUÂN CHO SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHẠM ÂM NHẠC LUẬN ÁN TIẾN SĨ Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học Âm nhạc Mã số: 9140111 Hà Nội, 2023 LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của chính tác giả. Các kết quả nghiên cứu và những kết luận trong luận án là trung thực, không sao chép từ bất kỳ nguồn nào và dưới bất kì hình thức nào. Việc tham khảo các nguồn tài liệu đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ANVN : Âm nhạc Việt Nam SPAN : Đại học Sư phạm Âm nhạc ĐHSP : Đại học Sư phạm VHTT& DL : Văn hoá Thể thao và Du lịch GS : Giáo sư GV : Giảng viên HS : Học sinh HVANQGVN : Học viện âm nhạc Quốc gia Vi ệt Nam Nxb : Nhà xuất bản PGS : Phó giáo sư PPDH : Phương pháp dạy học Phân tích tác phẩm : Phân tích tác phẩm TC : Trung Cấp THPT : Trung học phổ thông TS : Tiến sĩ TW : Trung ương VHTT : Văn hoá thể thao MỤC LỤC MỞ ĐẦU.6 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC TÁC PHẨM KHÍ NHẠC.17 CỦA NHẠC SĨ ĐỖ HỒNG QUÂN.

Tổng quan tình hình nghiên cứu. Các công trình nghiên cứu về tác phẩm khí nhạc Việt Nam. Những nghiên cứu liên quan đến nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân. Những nghiên cứu liên quan đến dạy học và phương pháp dạy học âm nhạc……….

Đánh giá tình hình nghiên cứu. Cơ sở lý luận về dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân…. Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan đến đề tài. Các thành tố của quá trình dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho sinh viên Sư phạm âm nhạc.48 Tiểu kết chương 1.

55 Chương 2: ĐẶC ĐIỂM TRONG TÁC PHẨM KHÍ NHẠC CỦA NHẠC SĨ ĐỖ HỒNG QUÂN. Vài nét về nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân. Tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân. Những đặc điểm chính trong tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân…….

Hình thức, cấu trúc tác phẩm. Cách xây dựng chủ đề. Vai trò và ý nghĩa việc dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân trong một số môn kiến thức âm nhạc cho sinh viên Sư phạm âm nhạc.88 Tiểu kết chương 2. 93 Chương 3: 94THỰC TRẠNG DẠY HỌC TÁC PHẨM KHÍ NHẠC CỦA NHẠC SĨ ĐỖ HỒNG QUÂN.

Khái quát về địa bàn khảo sát. Vài nét về trường ĐHSP Nghệ thuật TW và khoa Sư phạm Âm nhạc. Vài nét về trường Đại học Sư phạm Hà Nội và khoa Nghệ thuật……. Vài nét về trường Đại học Văn hoá Thể thao và Du lịch Thanh Hoá….

Đặc điểm của sinh viên Đại học Sư phạm âm nhạc. Nội dung chương trình đào tạo ngành Đại học Sư phạm âm nhạc và nội dung chương trình dạy học tác phẩm khí nhạc Việt Nam trong một số môn học. Nội dung chương trình đào tạo ngành Đại học Sư phạm âm nhạc…….Nội dung chương trình dạy học tác phẩm khí nhạc Việt Nam trong một số môn học. Thực trạng dạy và học các tác phẩm khí nhạc Việt Nam trong một số môn kiến thức âm nhạc cơ bản.

Tình hình dạy của giảng viên.Khảo sát về nhận thức vai trò của dạy học tác phẩm khí nhạc Việt Nam. Khảo sát thực trạng học tác phẩm khí nhạc Việt Nam của sinh viên……. Đánh giá thực trạng dạy học một số tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho sinh viên Sư phạm Âm nhạc.128 Tiểu kết chương 3.130 Chương 4: BIỆN PHÁP DẠY HỌC TÁC PHẨM KHÍ NHẠC CỦA NHẠC SĨ ĐỖ HỒNG QUÂN CHO SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHẠM ÂM NHẠC. Nguyên tắc đề xuất.

Đảm bảo tính mục tiêu. Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ. Đảm bảo tính kế thừa, phát triển và khả thi. Biện pháp dạy tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cho sinh viên Đại học Sư phạm âm nhạc.

Đề xuất lựa chọn một số tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân vào nội dung một số môn học. Phương pháp dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân trong một số môn học. Sử dụng phương pháp tích cực trong dạy học tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân. Phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc cho sinh viên.

Dạy học về nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân dưới dạng bài giảng chuyên đề…… 150 4. Một số biện pháp khác. Thực nghiệm sư phạm. Mục đích thực nghiệm sư phạm.

Đối tượng, thời gian và địa điểm thực nghiệm sư phạm. Nội dung và hình thức thực nghiệm. Tiến hành thực nghiệm.159 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.167 TÀI LIỆU THAM KHẢO.171 DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Biên chế dàn nhạc trong 4 tác phẩm giao hưởng.2: Biên chế dàn nhạc trong Sắc xuân. Kết quả khảo sát ý kiến của GV với môn Phân tích tác phẩm.

Kết quả khảo sát ý kiến của GV với môn Âm nhạc Việt Nam/Lịch sử âm nhạc Việt Nam.2a: Trường ĐHSP Nghệ thuật TW.2b: Trường ĐHSP Hà Nội.2c: Trường Đại học VHTT&DL Thanh Hoá.3a: Trường ĐHSP Nghệ thuật TW.3b: Tại trường ĐHSP Hà Nội.3c: Tại trường Đại học VHTT&DL Thanh Hoá.4a: Tại ĐHSP Nghệ thuật TW.4b: Tại ĐHSP Hà Nội.4c: Tại Đại học văn hoá thể thao và du lịch Thanh Hoá.1: Sơ đồ chương 1 giao hưởng Rhapsodie Việt Nam.2: Phần A của Nocture Tiếng vọng.3: Sơ đồ chương 2 của giao hưởng Trổ một. Lý do chọn đề tài Trải qua nhiều giai đoạn hình thành và phát triển, đến nay nền khí nhạc Việt Nam đã có những đóng góp đáng kể cho kho tàng âm nhạc nước nhà cả về số lượng và chất lượng tác phẩm. Đội ngũ nhạc sĩ sáng tác ngày càng lớn mạnh với nhiều tên tuổi tiêu biểu như Nguyễn Văn Thương, Nguyễn Văn Nam, Hoàng Việt, Nguyễn Đình Tấn, Đàm Linh, Nguyễn Văn Quỳ, Nguyễn Đình Phúc, Nguyễn Thị Nhung. Các nhạc sĩ Việt Nam đã học tập, tiếp thu kỹ thuật sáng tác của châu Âu đồng thời có những sáng tạo, kết hợp với sử dụng chất liệu âm nhạc dân gian để tạo nên những tác phẩm khí nhạc mang bản sắc dân tộc.

Trong đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp nói chung và SPAN nói riêng, việc sử dụng các tác phẩm khí nhạc làm tư liệu dạy học là rất cần thiết. Các tác phẩm khí nhạc đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành năng lực âm nhạc, đồng thời, góp phần giáo dục thẩm mỹ âm nhạc cho người học. Đối với đào tạo ngành SPAN, SV sau khi ra trường chủ yếu sẽ là những người làm công tác giáo dục âm nhạc. Bên cạnh những kiến thức, kỹ năng chung về âm nhạc, cần thiết củng cố thêm các kiến thức về âm nhạc Việt Nam và các sáng tác khí nhạc của các nhạc sĩ Việt Nam.

Theo Chương trình giáo dục phổ thông mới (32/2018/TT- BGDĐT) của Bộ giáo dục và đào tạo ban hành, môn âm nhạc lần đầu tiên được đưa vào chương trình học của cấp học THPT. Ở cấp học này, bộ môn âm nhạc không còn là môn bắt buộc như các cấp học trước, mà trở thành môn lựa chọn theo nguyện vọng và định hướng nghề nghiệp. Trong chương trình học còn có phần tích hợp lý thuyết và thường thức âm nhạc, phần học này có đề cập đến lịch sử âm nhạc thế giới và lịch sử âm nhạc Việt Nam. Không chỉ ở THPT mà ngay cả ở THCS cũng có những nội dung giới thiệu tác phẩm khí nhạc nươc ngoài và Việt Nam.

Như vậy, để đáp ứng được việc dạy học tại các trường phổ thông, chương trình học cho SV ngành SPAN cũng cần có những kiến thức 7 chuyên sâu về âm nhạc chuyên nghiệp trong đó có phân tích, cảm thụ tác phẩm khí nhạc Việt Nam. Những nhạc sĩ viết khí nhạc trưởng thành sau năm 1975 có thể kể đến một số tên tuổi như Trần Trọng Hùng, Nguyễn Cường, Đặng Hữu Phúc, Đỗ Hồng Quân… Trong đó, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân là người hoạt động âm nhạc trên nhiều lĩnh vực và có những đóng góp đáng kể cho nền âm nhạc Việt Nam. Ông vừa là nhạc sĩ, nhà chỉ huy, tham gia giảng dạy và nhiều hoạt động xã hội khác. Các sáng tác khí nhạc là mảng thành công nhất của ông, nhạc sĩ có nhiều tác phẩm ở các thể loại khác nhau: độc tấu, tam tấu, tứ tấu, hòa tấu âm nhạc giao hưởng, viết cho dàn nhạc dân tộc, nhạc cho vũ kịch.

Các tác phẩm của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân thể hiện bút pháp tiếp thu những hình thức và thể loại âm nhạc phương Tây khá mẫu mực và có sự sáng tạo trên cơ sở ngôn ngữ của âm nhạc truyền thống Việt Nam. Mặc dù mang tính học thuật nhưng ngôn ngữ âm nhạc của ông lại rất gần gũi, dễ hiểu và để lại dấu ấn trong lòng thính gỉả. Khi được tiếp cận với các tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, bên cạnh các kiến thức khuôn mẫu của âm nhạc châu Âu, SV được bổ sung thêm các nội dung về hình thức, thể loại, về sự kết hợp linh hoạt giữa các yếu tố sáng tác theo khuôn khổ âm nhạc phương Tây và chất liệu âm nhạc truyền thống, về cách xây dựng chủ đề dựa trên chất liệu âm nhạc dân tộc…, về những giá trị nghệ thuật của âm nhạc Việt Nam. Thêm vào đó, SV còn hiểu biết phong phú hơn về văn học, thơ ca, về thẩm mỹ âm nhạc.

Những kiến thức và tư tưởng SV lĩnh hội trong quá trình học tập tại trường sẽ được các em truyền dạy lại cho các thế hệ học sinh phổ thông, không chỉ đáp ứng được yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới 2018 của Bộ GDĐT đề ra mà đặc biệt còn thực hiện được nhiệm vụ lan toả rộng hơn về truyền thống âm nhạc dân tộc Việt Nam, về tình yêu quê hương, đất nước. Từ những yếu tố trên, có thể thấy, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân xứng đáng được lựa chọn để giới thiệu về lớp nhạc sĩ Việt Nam sau năm 1975 cùng với một số 8 nhạc sĩ tiêu biểu khác trong dạy học Đại học SPAN.