Luận án tiến sĩ: Dạy học hát aria của W.A. Mozart cho sinh viên thanh nhạc giọng soprano - Đào Thị Khánh Chi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG ĐÀO THỊ KHÁNH CHI DẠY HỌC HÁT ARIA CỦA W. MOZART CHO SINH VIÊN THANH NHẠC GIỌNG SOPRANO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ÂM NHẠC KHÓA: 2 (2016 - 2019) Hà Nội, 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG ĐÀO THỊ KHÁNH CHI DẠY HỌC HÁT ARIA CỦA W. MOZART CHO SINH VIÊN THANH NHẠC GIỌNG SOPRANO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ÂM NHẠC Mã số: 9140111 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Tố Mai Hà Nội, 2023 LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của chính tác giả.

Các kết quả nghiên cứu và những kết luận trong luận án này là trung thực, không sao chép từ bất kỳ một nguồn nào và dưới bất kỳ hình thức nào. Việc tham khảo các nguồn tài liệu đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định. Tác giả luận án Đào Thị Khánh Chi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CĐSP Cao đẳng Sư phạm ĐHSP Đại học Sư phạm GS Giáo sư GV Giảng viên HP Học phần HS Học sinh NCS Nghiên cứu sinh NSND Nghệ sĩ nhân dân NSƯT Nghệ sĩ ưu tú Nxb Nhà xuất bản PGS Phó giáo sư PL Phụ lục PPDH Phương pháp dạy học QTDH Quá trình dạy học SV Sinh viên ThS Thạc sĩ Tr Trang TS Tiến sĩ TW Trung ương DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3. Kết quả khảo sát về việc sử dụng aria của Mozart trong giảng dạy.

Kết quả khảo sát về PPDH aria Mozart của giảng viên. Kết quả khảo sát về tình hình học hát aria W. Mozart của sinh viên. Kết quả học tập của sinh viên.

Bảng điều chỉnh, bổ sung chương trình. Tiêu chí đánh giá khả năng hát aria W. Mozart của sinh viên. Kết quả kiểm tra, đánh giá trước thực nghiệm.

Kết quả kiểm tra, đánh giá sau thực nghiệm. So sánh kết quả kiểm tra trước và sau thực nghiệm.175 MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC HÁT ARIA CỦA W. Tổng quan nghiên cứu.

Nghiên cứu về opera và aria. Nghiên cứu về dạy học thanh nhạc. Nghiên cứu về dạy học hát aria. Đánh giá tình hình nghiên cứu.

Cơ sở lý luận về dạy học hát aria của W. Một số khái niệm. Vai trò của aria W. Mozart trong dạy học thanh nhạc.

Các thành tố của quá trình dạy học hát aria W. Mozart cho sinh viên giọng soprano ngành Đại học Thanh nhạc.40 Tiểu kết chương 1. 49 Chương 2: ĐẶC ĐIỂM CÁC ARIA CHO GIỌNG SOPRANO TRONG BA VỞ OPERA CỦA W. Mozart và sự nghiệp sáng tác opera.

Một số nét về nhạc sĩ W. Khái quát về sáng tác opera của W. Ba vở opera tiêu biểu của W. Đặc điểm các aria cho giọng soprano.

Các kỹ thuật thanh nhạc tiêu biểu thường được sử dụng trong hát aria của W. Passage - kỹ thuật điển hình trong aria của W. Staccato - kỹ thuật tạo điểm nhấn cho aria. Legato - kỹ thuật được sử dụng với vai trò nền tảng.

Các kỹ thuật khác. Nhận xét chung về vấn đề sử dụng kỹ thuật thanh nhạc trong hát aria của W. 81 Tiểu kết chương 2. 84 Chương 3: THỰC TRẠNG DẠY HỌC HÁT ARIA CỦA W.

MOZART CHO SINH VIÊN GIỌNG SOPRANO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG. Khái quát về Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương. Một số nét chung. Đôi nét về ngành Đại học Thanh nhạc.

Đội ngũ giảng viên thanh nhạc. Nội dung chương trình và tài liệu giảng dạy môn Thanh nhạc. Nội dung chương trình. Tài liệu giảng dạy.

Mozart cho giọng soprano trong chương trình giảng dạy. Đặc điểm tâm sinh lý và giọng hát của sinh viên giọng soprano. Đặc điểm tâm sinh lý. Đặc điểm giọng hát của sinh viên giọng soprano.

Khả năng hát aria W. Mozart của sinh viên giọng soprano. Thuận lợi và khó khăn khi dạy học hát aria của W. Mozart cho sinh viên giọng soprano.

Thực trạng dạy học hát aria của W. Mozart cho sinh viên thanh nhạc giọng soprano. Tình hình dạy của giảng viên. Thực trạng học hát aria W.

Mozart của sinh viên giọng soprano. Đánh giá thực trạng dạy học hát aria của W. Mozart cho sinh viên giọng soprano. 119 Tiểu kết chương 3.

123 Chương 4: BIỆN PHÁP DẠY HỌC HÁT ARIA CỦA W. MOZART CHO SINH VIÊN GIỌNG SOPRANO. Nguyên tắc đề xuất biện pháp. Biện pháp dạy học hát aria của W.

Điều chỉnh, bổ sung một số aria của W. Mozart cho giọng soprano trong chương trình dạy học thanh nhạc. Biện pháp rèn luyện kỹ năng hát aria của W. Xây dựng quy trình dạy học hát aria của W.

Mozart cho SV giọng soprano. Sử dụng một số phương pháp dạy học hiện đại. Ứng dụng công nghệ thông tin và các phương tiện nghe nhìn trong dạy và học aria của W. Tạo động lực phát huy tính tích cực học tập của sinh viên.

Thực nghiệm sư phạm. Mục đính thực nghiệm. Đối tượng, thời gian, địa điểm thực nghiệm. Nội dung và tiêu chí đánh giá kết quả thực nghiệm.

Quy trình thực nghiệm. Đánh giá kết quả thực nghiệm. 173 Tiểu kết chương 4.177 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ. 181 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Lý do chọn đề tài Trong nội dung chương trình học hiện nay, sinh viên (SV) ngành Đại học Thanh nhạc nói chung, giọng hát soprano (nữ cao) nói riêng được học các tác phẩm phong phú và đa dạng như dân ca Việt Nam, ca khúc Việt Nam, dân ca nước ngoài, các bài romance, aria… Có thể nói, aria là những tác phẩm không thể thiếu trong dạy học thanh nhạc ở các trường chuyên nghiệp để phát triển giọng hát. Tại sao lại như vậy? Bởi trong các bài aria có rất nhiều những yêu cầu khắt khe về kỹ thuật thanh nhạc như legato, staccato, passage. buộc người hát phải dày công luyện tập. Việc hát tốt thể loại này sẽ là cơ sở giúp SV hát các thể loại khác một cách thuận lợi hơn.

Yêu cầu này đòi hỏi SV phải có được nhiều yếu tố như giọng hát vang, khỏe, kỹ thuật thanh nhạc chắc chắn và ổn định. Bên cạnh đó, cần có những kiến thức nhất định về lý luận và thẩm mỹ âm nhạc, kỹ năng biểu diễn. mà không phải SV nào cũng có thể làm được. Soprano là giọng hát nữ cao có màu sắc trong sáng, so với các loại giọng hát khác, giọng soprano có thể hát được những giai điệu có nốt cao nhất trong thanh nhạc.

Giọng soprano có tính linh hoạt, được chia làm nhiều dạng: nữ cao trữ tình, nữ cao kịch tính, nữ cao màu sắc, cho nên thể hiện được phong phú các cung bậc trạng thái cảm xúc của con người. Giọng soprano có vai trò rất quan trọng trong lĩnh vực thanh nhạc, các tác giả viết opera (nhạc kịch), hợp xướng hầu như đều soạn cho giọng soprano. Người có giọng soprano phải luyện tập đa dạng các loại kỹ thuật, đa dạng các thể loại thanh nhạc mới có thể thành công trong sự nghiệp của mình và luyện tập hát aria là một yêu cầu không thể thiếu đối với giọng hát soprano. Wolfgang Amadeus Mozart (W.

Mozart, 1756-1791) là một nhà soạn nhạc vĩ đại với những sáng tác để đời mà cho đến tận ngày nay, những sáng tác ấy vẫn luôn là hình mẫu lý tưởng cho các nhạc sĩ. Trong sáng tác opera, ông có nhiều đóng góp to lớn: tiếp sau nhạc sĩ C. Gluck (1714 - 1787), ông đã đưa opera châu Âu thoát khỏi thời kỳ khủng hoảng vào đầu thế kỷ XVIII, hoàn thiện hơn cho thể loại opera và nâng thể loại này lên một tầm cao mới. Nhiều vở opera của ông đã được dàn dựng và biểu diễn trên khắp thế giới.

Với 23 vở opera có giá trị cao cả về nội 2 dung tư tưởng lẫn nghệ thuật, sự phong phú, đa dạng về phong cách cũng như về mặt kỹ thuật thanh nhạc, W. Mozart đã trở thành nhà cải cách nhạc kịch thứ hai và có tầm ảnh hưởng sâu rộng với nền nhạc kịch thế giới sau này. Giai điệu trong các tác phẩm âm nhạc của ông thường rất trong sáng, uyển chuyển, tinh tế. Trong opera của Mozart, nhất là 3 vở Cây sáo thần (Die Zauberflötem), Don Giovanni, Đám cưới Figaro (Le nozze di Figaro) có nhiều tiết mục aria với những kỹ thuật thanh nhạc đặc sắc, rất thuận lợi để phát triển giọng hát, đặc biệt là cho giọng soprano.

Hiện nay, ở Việt Nam, tác phẩm của W. Mozart cũng được dàn dựng khá công phu và thu được những thành công lớn như vở Cây sáo thần, Đàn bà là thế đấy, Đám cưới Figaro…, nhiều trường đào tạo thanh nhạc chuyên nghiệp đã sử dụng các aria của W. Mozart như một phần thi bắt buộc của SV qua mỗi học kỳ. Xem xét các opera tiêu biểu của W.

Mozart cho thấy, ông viết nhiều aria cho hầu hết các loại giọng nam và giọng nữ. Tuy vậy, có thể thấy ông vẫn dành nhiều aria cho giọng soprano (giọng nữ cao) với đủ các dạng nhân vật chính diện, phản diện, thể hiện các dạng cung bậc tình cảm, với đầy đủ và phong phú kỹ thuật thanh nhạc cơ bản và kỹ thuật thanh nhạc đỉnh cao. Do vậy, khi sử dụng các aria của W. Mozart để luyện tập cho giọng soprano sẽ phát triển giọng hát của người học một cách toàn diện và tiến bộ rất nhanh.

Trường ĐHSP Nghệ thuật TW hiện đang là cơ sở đào tạo thu hút được số lượng lớn SV tham gia học tập ngành Đại học Thanh nhạc. Việc nâng cao chất lượng đào tạo là vấn đề cần được quan tâm hàng đầu của nhà trường. Với môn Thanh nhạc, SV được học 2 tiết/tuần với những tác phẩm phong phú, đa dạng ở nhiều thể loại khác nhau từ các bài luyện thanh cho đến tác phẩm. Mặc dù aria của W.

Mozart không phải là những tác phẩm bắt buộc trong chương trình nhưng luôn được khuyến khích và nhiều giảng viên (GV) đã lựa chọn đưa vào giảng dạy cho SV, đặc biệt là được sử dụng trong kỳ thi tốt nghiệp. Trong đó, có các bài aria của W. Mozart cho giọng soprano. Tuy nhiên, việc dạy học hát aria của W.

Mozart cho giọng soprano hiện nay tại Trường ĐHSP Nghệ thuật TW còn tồn tại một số vấn đề như: Chưa có giáo 3 trình chính thức cho môn học, việc giảng dạy vẫn chủ yếu dựa vào các giáo trình của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam hoặc do các GV tự tìm tòi, lựa chọn.