Luận án: Xây dựng và sử dụng công cụ đánh giá thực trong dạy học Vật lý đại cương

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM NGUYỄN THỊ THU HẰNG XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ THỰC TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ ĐẠI CƢƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC THÁI NGUYÊN, 2022 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM NGUYỄN THỊ THU HẰNG XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ THỰC TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ ĐẠI CƢƠNG Ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Vật lý Mã số: 9140111 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS Tô Văn Bình 2.TS Lê Thị Thu Hiền THÁI NGUYÊN, 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Hằng ii LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Tô Văn Bình và PGS.TS Lê Thị Thu Hiền đã nhiệt tình hƣớng dẫn và giúp đỡ cho tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo, Khoa Vật lý, các Thầy Cô giáo Bộ môn Phƣơng pháp dạy học Vật lý, Trƣờng Đại học Sƣ phạm, Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận án.

Tác giả xin đƣợc trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu Trƣờng Đại học Nông lâm, Đại học Thái Nguyên; các đơn vị trong trƣờng và bạn bè, đồng nghiệp, gia đình đã động viên, giúp đỡ tác giả trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận án. Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Hằng iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.

v DANH MỤC CÁC BẢNG. vii DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ. ix MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Mục đ ch nghiên cứu. Đối tƣợng, khách thể và phạm vi nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án. 5 Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.

Tổng quan những nghiên cứu về đánh giá trong giáo dục. Tổng quan những nghiên cứu về đánh giá thực. 12 Kết luận chƣơng 1. 20 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRONG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC.

Đánh giá trong giáo dục. Đánh giá theo chuẩn đầu ra. Một số khái niệm cơ bản sử dụng trong đánh giá. Đánh giá truyền thống.

Đánh giá thực. Khái niệm về đánh giá thực. Đặc điểm của đánh giá thực. Nguyên tắc thực hiện đánh giá thực.

Quy trình xây dựng công cụ đánh giá thực. Quy trình sử dụng công cụ đánh giá thực. Thực trạng việc sử dụng các phƣơng pháp kiểm tra, đánh giá trong giảng dạy các học phần đại cƣơng tại một số trƣờng Đại học Nông lâm. Phân t ch sự ảnh hƣởng của việc sử dụng các phƣơng pháp kiểm tra đánh giá đến kết quả học tập của sinh viên.

Thực trạng sử dụng các phƣơng pháp kiểm tra, đánh giá trong trong quá trình giảng dạy các học phần đại cƣơng. 54 Kết luận chƣơng 2. 59 Chƣơng 3: XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ THỰC TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ ĐẠI CƢƠNG Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM. Nội dung kiến thức và mục tiêu đào tạo của học phần Vật l đại cƣơng tại Trƣờng Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên.

Mục tiêu đào tạo đáp ứng chuẩn đầu ra của học phần. Ma trận chuẩn đầu ra của học phần Vật l đại cƣơng. Xây dựng công cụ đánh giá thực trong dạy học Vật l đại cƣơng theo chuẩn đầu ra tại trƣờng đại học nông lâm. Giai đoạn 1: Lập kế hoạch xây dựng công cụ đánh giá thực.

Giai đoạn 2: Thiết kế công cụ đánh giá thực. Giai đoạn 3: Đánh giá và điều chỉnh công cụ. Sử dụng công cụ đánh giá thực trong dạy học Vật l đại cƣơng theo chuẩn đầu ra tại trƣờng đại học nông lâm .1 Mục đ ch sử dụng. Đối tƣợng và thời điểm sử dụng.

Quy trình sử dụng công cụ. Thiết kế một số công cụ đánh giá thực theo chuẩn đầu ra trong quá trình dạy học học phần Vật l đại cƣơng. 72 Kết luận chƣơng 3. 119 Chƣơng 4: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM.

Mục đ ch thực nghiệm. Thời gian, địa điểm và đối tƣợng thực nghiệm sƣ phạm. Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm. Phƣơng pháp điều tra.

Phƣơng pháp quan sát. Phƣơng pháp thống kê Toán học. Nội dung thực nghiệm sƣ phạm. Tài liệu, hƣớng dẫn thực nghiệm sƣ phạm.

Cách thức tiến hành thực nghiệm sƣ phạm. Kết quả thực nghiệm sƣ phạm. Quá trình và kết quả thực nghiệm sƣ phạm vòng 1. Quá trình và kết quả thực nghiệm sƣ phạm vòng 2.

125 Kết luận chƣơng 4. 133 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 134 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 136 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Viết tắt Giải nghĩa 1 CC Công cụ 2 CĐR Chuẩn đầu ra 3 CMCN Cách mạng công nghiệp 4 ĐCHT Động cơ học tập 5 ĐG Đánh giá 6 ĐGĐĐ Đánh giá đồng đẳng 7 ĐGT Đánh giá thực 8 ĐGXT Đánh giá xác thực 9 ĐHNL Đại học nông lâm 10 ĐHTN Đại học Thái Nguyên 11 ĐKHT Điều kiện học tập 12 GV Giáo viên 13 HS Học sinh 14 KQHT Kết quả học tập 15 KTCM Kiến thức chuyên môn 16 PPDH Phƣơng pháp dạy học 17 PPSP Phƣơng pháp sƣ phạm 18 SV Sinh viên 19 Tc Tiêu chí 20 TCMH Tổ chức môn học 21 TĐG/tđg Tự đánh giá 22 THCS Trung học cơ sở 23 THPT Trung học phổ thông 24 TNSP Thực nghiệm sƣ phạm 25 TTLH Tƣơng tác lớp học 26 TTMH Th ch thú môn học 27 VLĐC Vật l đại cƣơng vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Số lƣợng mẫu khảo sát tại trƣờng Đại học Nông lâm - ĐHTN .2: Hệ số KMO và kiểm định Barlett‟s .3: Bảng nhân tố mới .4: Tóm tắt kết quả mô hình hồi quy .5: Kết quả phân t ch mô hình hồi quy .6: Kết quả các hệ số của hàm hồi quy bội và thống kê đa cộng tuyến .1: Bảng mô tả chuẩn đầu ra của học phần Vật l đại cƣơng .2: Ma trận chuẩn đầu ra của học phần Vật l đại cƣơng .3: Bảng mô tả các tiêu ch đánh giá theo chuẩn đầu ra .4: Bảng Rubric ĐG các tiêu ch ĐG theo chuẩn đầu ra .5: Bảng mô tả các chuẩn đáp ứng chuẩn đầu ra Đề số 1 .6: Bảng mô tả các tiêu ch Đề số 1 .7: Rubric đánh giá cho Đề số 1 .8: Phiếu đánh giá theo tiêu ch Đề số 1 (dành cho GV) .9: Bảng mô tả các chuẩn đáp ứng chuẩn đầu ra Đề số 2 .10: Bảng mô tả các tiêu ch Đề số 2 .11: Rubric đánh giá cho Đề số 2 .12: Phiếu đánh giá theo tiêu ch Đề số 2 (dành cho GV) .13: Bảng mô tả các chuẩn đáp ứng chuẩn đầu ra Đề số 3 .14: Bảng mô tả các tiêu ch Đề số 3 .15: Rubric đánh giá cho Đề số 3 .16: Phiếu đánh giá theo tiêu ch Đề số 3 (dành cho GV) .17: Bảng mô tả các chuẩn đáp ứng chuẩn đầu ra Đề số 4 .18: Bảng mô tả các tiêu ch Đề số 4 .19: Rubric đánh giá cho Đề số 4 .20: Phiếu đánh giá theo tiêu ch Đề số 4 (dành cho GV) .1: Bảng số lƣợng SV TNSP vòng 1 .2: Bảng mã hóa các đề ĐGT sử dụng cho TNSP. Bảng thống kê mô tả về t nh cần thiết của các công cụ. Bảng thống kê mô tả cho t nh khả thi của các công cụ ĐGT. Bảng thống kê của các quan sát.

Độ tin cậy của thang đo .7: Bảng số lƣợng SV TNSP vòng 2 .8: Kết quả ĐG các nhóm của GV qua đề Đ1 .9: Bảng KQHT của SV qua Đ1 .10: Kết quả ĐG các nhóm của GV qua đề Đ2 .11: Bảng KQHT của SV qua Đ2 .12: Kết quả ĐG các nhóm của GV qua đề Đ3 .13: Bảng KQHT của SV qua Đ3 .131 ix DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Hình 1.1: Hai quan điểm đối lập cho mối quan hệ khái niệm giữa ĐG sự thực hiện và ĐGT. Nguyên tắc liên kết cấu trúc giữa các yếu tố của quá trình dạy học. Tác động qua lại giữa 2 chủ thể thực thi chƣơng trình đào tạo .3: Các đặc điểm của ĐGT .4: Mô hình nghiên cứu các yếu tố tác động đến KQHT của SV .5: Mục đ ch của kiểm tra, ĐG .6: Mức độ sử dụng các phƣơng pháp KTĐG .7: Cách thức thực hiện KTĐG của GV hiện nay .8: Các công cụ thực hiện KTĐG đang sử dụng trong dạy hiện nay .1: Hình ảnh mô phỏng các phƣơng pháp tƣới .2: Robot nông nghiệp .3: Phân bón vi lƣợng nano .1: Quy trình xây dựng công cụ ĐGT .2: Quy trình sử dụng công cụ ĐGT. KQHT của SV sau khi thực hiện 3 đề ĐGT.

Lý do chọn ề tài Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu của Đảng và Nhà nƣớc ta. Đầu tƣ cho giáo dục là đầu tƣ phát triển, luôn đƣợc ƣu tiên trong các chƣơng trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Để đáp ứng với yêu cầu nguồn nhân lực chất lƣợng cao cho bối cảnh xã hội hiện nay, cần có sự đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Tại Việt Nam, đối với môi trƣờng giáo dục tại các trƣờng cao đẳng, đại học, để thực hiện theo những định hƣớng đổi mới, các trƣờng đã có sự chuyển đổi hình thức đào tạo từ niên chế sang đào tạo t n chỉ đánh dấu sự tiếp cận đào tạo quốc tế.

Với mô hình đào tạo t n chỉ, vai trò chủ động thuộc về ngƣời học, sinh viên hoàn toàn có thể đăng k và lập kế hoạch hoàn thành khóa học theo hoàn cảnh cá nhân. Việc thay đổi hình thức đào tạo dẫn đến hình thức, phƣơng pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập của ngƣời học cũng phải thay đổi.