Đánh giá những nhân tố tác động đến việc áp dụng thành công ph

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI NGUYỄN ĐẠT MINH ĐÁNH GIÁ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG THÀNH CÔNG PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT LEAN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI – 2018 -1- BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI NGUYỄN ĐẠT MINH ĐÁNH GIÁ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG THÀNH CÔNG PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT LEAN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: KINH TẾ HỌC Mã số: 62310101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN DANH NGUYÊN 2. LÊ ANH TUẤN HÀ NỘI – 2018 -2- LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân tác giả. Tất cả các dữ liệu được sử dụng trong luận án đều có trích dẫn nguồn gốc đầy đủ.

Các kết quả nghiên cứu của luận án được phân tích dựa trên nguồn dữ liệu do tác giả thu thập và xử lý một cách trung thực, đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy. Toàn bộ nội dung của luận án chưa từng được tác giả nào khác công bố. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Thay mặt tập thể GVHD Tác giả luận án Nguyễn Đạt Minh -3- LỜI CẢM ƠN Tác giả xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới TS. Nguyễn Danh Nguyên, người đã dìu dắt tác giả từ khi còn là một sinh viên đại học, người đã hướng dẫn nghiên cứu tận tình, động viên trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tác giả xin được cảm ơn chân thành tới PGS. Lê Anh Tuấn đã luôn đồng hành và hướng dẫn tận tình cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tác giả xin được cảm ơn tới PGS. Phạm Thị Thanh Hồng, các thầy cô trong bộ môn Quản lý công nghiệp cùng các thầy cô tại Viện Kinh tế và Quản lý, Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội đã hỗ trợ, góp ý và định hướng nghiên cứu cho luận án.

Tác giả xin được cảm ơn tới các cá nhân, doanh nghiệp tham gia trong quá trình nghiên cứu đã hợp tác, hỗ trợ cung cấp các thông tin, dữ liệu chính xác, đầy đủ để tác giả có thể hoàn thành được luận án này. Tác giả cũng xin được gửi lời cảm ơn tới những người thân yêu trong gia đình đã luôn ở bên động viên tác giả trong những lúc khó khăn nhất để có thể hoàn thành luận án này. Tác giả luận án Nguyễn Đạt Minh -4- MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu của luận án. Đóng góp mới về khoa học và thực tiễn của luận án.

Kết cấu của luận án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG THÀNH CÔNG PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT LEAN. Khái niệm về phương pháp sản xuất LEAN. Khái niệm về nhân tố tác động đến sự thành công.

Các nhân tố tác động đến việc áp dụng thành công phương pháp sản xuất LEAN. Sự tham gia của con người vào quá trình áp dụng LEAN. Kiểm soát quá trình áp dụng LEAN. Quản lý những thay đổi khi áp dụng LEAN.

Sự tham gia từ bên ngoài doanh nghiệp. Tiêu chí đánh giá kết quả áp dụng thành công phương pháp sản xuất LEAN. Tăng năng suất sản xuất. Nâng cao chất lượng sản phẩm.

Giảm chi phí sản xuất. Tăng khả năng giao hàng đúng hạn. Một số nghiên cứu điển hình ở Việt Nam. Khoảng trống nghiên cứu.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT LEAN. Đặc trưng của phương pháp sản xuất LEAN. Cải tiến liên tục thông qua loại bỏ lãng phí. Tinh thần đồng đội, chia sẻ giữa các thành viên.

Làm theo tiêu chuẩn nhưng luôn thay đổi để tốt hơn. Người quản lý chịu trách nhiệm cho nhóm của mình. Lãng phí theo quan điểm của phương pháp sản xuất LEAN. Lãng phí do di chuyển – Transportation.

Lãng phí do lưu kho – Inventory. Lãng phí do thao tác – Motion. Lãng phí to chờ đợi – Waiting. Lãng phí do sản xuất thừa – Over-production.

Lãng phí do gia công thừa – Over-Processing. Lãng phí do sai hỏng – Defects. Các công cụ, kỹ thuật, nguyên tắc của phương pháp sản xuất LEAN. Các công cụ hướng tới sự ổn định của phương pháp sản xuất LEAN.

Các công cụ hướng tới giảm chi phí của phương pháp sản xuất LEAN. Các công cụ hướng tới đảm bảo chất lượng, tiến độ của phương pháp sản xuất LEAN. Tóm tắt chương. TÌNH HÌNH ÁP DỤNG VÀ CÁC ĐẶC ĐIỂM DOANH NGHIỆP CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT LEAN.

Doanh nghiệp sản xuất Việt Nam. Đặc điểm doanh nghiệp. Tình hình áp dụng LEAN tại các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp Việt Nam. Mục đích, đối tượng và mẫu khảo sát.

Kết quả tình hình áp dụng LEAN tại các doanh nghiệp sản xuất ở Việt Nam. Những đặc điểm doanh nghiệp tại Việt Nam có ảnh hưởng đến việc áp dụng thành công phương pháp sản xuất LEAN. Quy mô và cơ sở hạ tầng của doanh nghiệp. Trình độ công nghệ của doanh nghiệp.

Năng lực quản lý điều hành của doanh nghiệp. Ý thức, chất lượng người lao động của doanh nghiệp. Văn hóa của doanh nghiệp. Năng lực liên kết của doanh nghiệp.

Tóm tắt chương. MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. Mô hình nghiên cứu. Nhân tố thành công của phương pháp sản xuất LEAN và các tiêu chí đánh giá.

Các biểu hiện của sự thành công khi doanh nghiệp áp dụng LEAN. Tác động của các đặc điểm doanh nghiệp đến các nhân tố thành công và kết quả áp dụng LEAN. Mô hình nghiên cứu đề xuất. Phương pháp nghiên cứu.

Lựa chọn phương pháp nghiên cứu của luận án. Lựa chọn tình huống nghiên cứu. Quy trình thu thập dữ liệu. Tài liệu thứ cấp.

Phỏng vấn cá nhân. Quan sát tham gia. Quy trình phân tích dữ liệu. Mã hóa, rút giảm dữ liệu.

Trình bày dữ liệu. Tóm tắt chương. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đánh giá kết quả áp dụng LEAN tại các doanh nghiệp.

Công ty ô tô Toyota Việt Nam – TMV. Công ty TNHH công nghiệp chính xác Việt Nam 1 – VPIC1. Công ty CP sản xuất thương mại LeGroup – LeGroup. Công ty CP thương mại Hà Yến.

Công ty CP cơ khí Phổ Yên – Fomeco. Công ty TNHH nhà nước MTV Diesel Sông Công – Disoco. Tổng kết kết quả áp dụng LEAN tại các tình huống nghiên cứu. Đánh giá các nhân tố tác động đến kết quả áp dụng LEAN.

Lãnh đạo cấp cao cam kết cho quá trình áp dụng LEAN. Quản lý cấp trung cam kết tham gia vào quá trình áp dụng LEAN. Doanh nghiệp thiết lập các tiêu chuẩn và tiêu chí đánh giá. Doanh nghiệp xây dựng hệ thống đào tạo và nhờ tư vấn.

Doanh nghiệp có chính sách khen thưởng và kỷ luật phù hợp. Doanh nghiệp thành lập nhóm chuyên trách để thúc đẩy LEAN. Nhà cung cấp cam kết hỗ trợ cho doanh nghiệp để áp dụng LEAN. Khách hàng cam kết hỗ trợ cho doanh nghiệp để áp dụng LEAN.

Doanh nghiệp áp dụng LEAN linh hoạt hóa và đơn giản hóa. Đánh giá tác động của các đặc điểm doanh nghiệp đến kết quả áp dụng LEAN tại các tình huống. Quy mô và cơ sở hạ tầng doanh nghiệp. Trình độ công nghệ của doanh nghiệp.

Năng lực quản lý của doanh nghiệp. Chất lượng người lao động của doanh nghiệp. Năng lực liên kết của doanh nghiệp. Tổng kết các kết quả nghiên cứu.

Về các nhân tố tác động đến quá trình áp dụng thành công LEAN. Về các điểm của doanh nghiệp ảnh hưởng đến quá trình áp dụng LEAN. Mô hình các nhân tố thành công của LEAN. Tóm tắt chương.

ĐỊNH HƯỚNG GIẢI PHÁP ÁP DỤNG LEAN THÀNH CÔNG CHO CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT Ở VIỆT NAM. Công nghiệp Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa quá trình sản xuất. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (công nghiệp 4. Chương trình năng suất chất lượng quốc gia.

Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và công nghiệp hỗ trợ Việt Nam. Những lưu ý trước khi doanh nghiệp tiến hành áp dụng LEAN. Thay đổi nhận thức lãnh đạo doanh nghiệp về LEAN. Đào tạo công cụ, kỹ thuật và tư tưởng vận hành LEAN cho quản lý cấp trung 133 6.

Đảm bảo nghề nghiệp cho người lao động. Xây dựng chính sách thúc đẩy LEAN phù hợp và linh hoạt. Từng bước phát triển hệ thống chuỗi cung cấp tốt và đầu tư công nghệ. Lộ trình áp dụng LEAN phù hợp cho các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam.

Giai đoạn I: Ổn định hóa sản xuất (Stabilize). Giai đoạn II: Tiêu chuẩn hóa sản xuất (Standardize). Giai đoạn III: Trôi chảy hóa sản xuất (Smooth). Giai đoạn IV: Tinh gọn hóa sản xuất (Slim).

Đóng góp mới của luận án và các nghiên cứu tiếp theo. Đóng góp vào hệ thống lý luận về phương pháp sản xuất LEAN. Hạn chế của luận án và định hướng tiếp theo. 143 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ.

145 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 1 -8- DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Andon Bảng kiểm soát sản xuất CSF Nhân tố thành công (Critical Success Factor) Cty Công ty DN Doanh nghiệp DNSX Doanh nghiệp sản xuất DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa Fomeco Cơ khí Phổ Yên (Pho Yen Mechanical Company) Jidoka Tự động hóa thông minh J.