Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục: Giáo dục kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua hoạt động khám phá môi trường - Nguyễn Thị Xuân Yến (ĐH Sư phạm HN)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI NGUYỄN THỊ XUÂN YẾN GIÁO DỤC KĨ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI QUA HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ MÔI TRƯỜNG XUNG QUANH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI NGUYỄN THỊ XUÂN YẾN GIÁO DỤC KĨ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI QUA HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ MÔI TRƯỜNG XUNG QUANH CHUYÊN NGÀNH: LÍ LUẬN VÀ LỊCH SỬ GIÁO DỤC MÃ SỐ: 9140102 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1: PGS. TS Nguyễn Dục Quang 2: PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Hồng HÀ NỘI - 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu điều tra, tổng hợp, phân tích và đánh giá trong luận án là do tôi thực hiện. Những tư liệu trong luận án là trung thực, có nguồn trích rõ ràng và chưa được công bố ở bất kỳ công trình nào.

Tác giả Nguyễn Thị Xuân Yến ii LỜI CẢM ƠN Trước tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Dục Quang và PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Hồng đã nhiệt tình hướng dẫn, động viên giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cám ơn Phòng Sau Đại Học, BCN khoa Tâm lý – Giáo dục cùng các thầy cô tổ Bộ môn Giáo Dục – trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cám ơn BGH trường Đại học Đồng Nai, BCN khoa Sư phạm Tiểu học – Mầm non đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện luận án. Chân thành cám ơn BGH và cô giáo các trường mầm non trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, TP.

Hồ Chí Minh, Hà Nội đã giúp đỡ cho tôi trong quá trình khảo sát và thực nghiệm đề tài. Xin cám ơn gia đình, bạn bè và các anh chị em đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài. Xin chân thành cám ơn! Hà Nội, tháng 3 năm 2022 Tác giả Nguyễn Thị Xuân Yến iii MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu. Những luận điểm bảo vệ. Đóng góp mới của đề tài.

Cấu trúc luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC KĨ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI QUA HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ MÔI TRƯỜNG XUNG QUANH. Tổng quan nghiên cứu vấn đề. Một số khái niệm cơ bản.

Kĩ năng làm việc nhóm. Giáo dục kĩ năng làm việc nhóm cho trẻ mẫu giáo. Hoạt động khám phá môi trường xung quanh của trẻ mẫu giáo. Giáo dục kĩ năng làm việc nhóm qua HĐ KP MTXQ cho trẻ MG.

Các giai đoạn phát triển kĩ năng làm việc nhóm của trẻ MG 5 – 6 tuổi. Hoạt động khám phá môi trường xung quanh ở trường mầm non. Mục tiêu của HĐ KP MTXQ ở trường mầm non. Nhiệm vụ của HĐ KP MTXQ.

Nội dung hoạt động khám phá môi trường xung quanh ở trường mầm non. Các hình thức tổ chức hoạt động khám phá môi trường xung quanh ở trường mầm non. Quy trình khám phá môi trường xung quanh ở trường mầm non. Hoạt động khám phá môi trường xung quanh với việc giáo dục kĩ năng làm việc nhóm cho trẻ MG 5 - 6 tuổi.

Kĩ năng làm việc nhóm qua hoạt động khám phá môi trường xung quanh của trẻ MG 5 – 6 tuổi ở trường mầm non. Biểu hiện KNLVN của trẻ MG 5 – 6 tuổi trong hoạt động KPMTXQ. Sự phát triển kĩ năng làm việc nhóm qua hoạt động khám phá môi trường xung quanh của trẻ MG 5 – 6 tuổi. Giáo dục kĩ năng làm việc nhóm cho trẻ MG 5 – 6 tuổi qua hoạt động khám phá môi trường xung quanh.

Mục tiêu GD KN LVN cho trẻ MG 5 – 6 tuổi qua HĐ KPMTXQ. Nội dung GD KNLVN cho trẻ MG 5 – 6 tuổi qua hoạt động KPMTXQ. Hình thức GD KNLVN cho trẻ MG 5 – 6 tuổi qua hoạt động KPMTXQ. Phương pháp giáo dục KNLVN cho trẻ MG 5 – 6 tuổi qua HĐ KPMTXQ.

Quy trình GD KNLVN cho trẻ MG 5 – 6 tuổi qua HĐ KP MTXQ. Những yếu tố ảnh hưởng đến GD KNLVN của trẻ MG 5 – 6 tuổi qua HĐ KP MTXQ. Đánh giá mức độ KN LVN của trẻ MG 5 - 6 tuổi qua HĐ KP MTXQ .50 Kết luận Chương 1. THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI QUA HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ MÔI TRƯỜNG XUNG QUANH.

Vài nét về địa bàn khảo sát. Tổ chức khảo sát thực trạng. Kết quả khảo sát thực trạng. Thực trạng KN LVN của trẻ MG 5 - 6 tuổi qua HĐ KP MTXQ.

Thực trạng GD KNLVN cho trẻ MG 5 - 6 tuổi qua HĐ KP MTXQ. Đánh giá chung về thực trạng. Nguyên nhân của thực trạng .85 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI QUA HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ MÔI TRƯỜNG XUNG QUANH VÀ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM.

Nguyên tắc xây dựng biện pháp. Biện pháp giáo dục KNLVN cho trẻ MG 5 – 6 tuổi qua hoạt động khám phá môi trường xung quanh. Xây dựng MT thuận lợi, hình thành tâm thế sẵn sàng làm việc nhóm. Thiết kế HĐ KPMTXQ, kích thích nhu cầu làm việc nhóm của trẻ.

Tổ chức cho trẻ trải nghiệm cùng nhau qua HĐ KPMTXQ. Khuyến khích các hành vi tích cực thể hiện kĩ năng làm việc nhóm. Đánh giá kĩ năng làm việc nhóm của trẻ và hướng dẫn trẻ tự đánh giá. Mối quan hệ giữa các biện pháp.

Thực nghiệm BP GD KNLVN cho trẻ MG 5 – 6 tuổi qua HĐ KPMTXQ .109 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.145 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ. Error! Bookmark not defined. TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vi vii viii ix x xi 1 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 1.

Ủy Ban giáo dục UNESCO đã xác định: “Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để khẳng định mình”. Xã hội ngày nay với sự phát triển như vũ bão của khoa học kĩ thuật cùng với cơ chế thị trường đòi hỏi con người lao động mới phải có những phẩm chất, những năng lực chung, những kĩ năng (KN) xã hội nhất định. Trong đó, KNLVN là vô cùng quan trọng không thể thiếu. Làm việc nhóm không chỉ đem lại hiệu quả công việc cao hơn mà còn giúp cho mỗi cá nhân biết chia sẻ hợp tác, biết lắng nghe, giải quyết vấn đề theo hướng tích cực, biết trao đổi, chia sẻ, biết chấp nhận người khác…Tất cả điều đó giúp chúng ta có thể chung sống và thành công trong xã hội hiện đại.

Bậc học MN là bậc học khởi sự đặt nền tảng cho sự phát triển toàn diện nhân cách. Điều này được Ủy ban UNESCO nhấn mạnh “Những năm đầu của cuộc sống là giai đoạn chủ yếu của sự phát triển trí tuệ, nhân cách và hành vi”. Mục tiêu giáo dục mầm non cũng xác định rõ việc hình thành cho trẻ những năng lực xã hội là rất cần thiết. Nó không những giúp trẻ nắm bắt tri thức mà còn giúp trẻ biết cách chung sống, hiểu được mình và hiểu người khác, biết chấp nhận người khác, dám chịu trách nhiệm, lắng nghe người khác, biết kiểm soát được cảm xúc của mình…chính những điều đó làm lên sự thành công cho trẻ.

Vì thế, để góp phần vào sự thành công của trẻ, cùng với sự nghiệp đổi mới giáo dục thì việc hình thành và phát triển những năng lực xã hội, trong đó có KNLVN là cần thiết. Trẻ 5 – 6 tuổi thích hòa mình vào cộng đồng, nhóm bạn bè, nhu cầu hoạt động cùng nhau tăng mạnh. Trẻ có thể tự thiết lập nhóm bạn, thích ứng với các mối quan hệ trong nhóm, biết phối hợp các hoạt động với mọi người. Đối với trẻ MN, môi trường xung quanh rất hấp dẫn trẻ, ở đó có những điều kỳ bí, thú vị đối với trẻ.

Môi trường xung quanh tạo ra sự ngạc nhiên, tò mò, sự phấn khích chung cho trẻ. Bản thân mỗi đứa trẻ là tò mò muốn khám phá, tìm tòi mọi thứ xung quanh mình. Do đó, môi trường xung quanh dễ tạo ra những hứng thú chung cho trẻ. Trẻ có chung niềm vui, hứng thú, và chúng có nhu cầu tìm đến nhau để hoạt động cùng nhau trong nhóm.

Có thể nói, môi trường xung quanh chứa nhiều cơ hội giúp trẻ phát triển KNLVN và là động cơ, nhu cầu, là điều kiện thúc đẩy trẻ làm việc nhóm. Vì thế, chúng ta không thể tách trẻ ra khỏi môi trường và việc hướng dẫn KNLVN cho trẻ là rất cần thiết. Nếu trẻ không có KN 2 này thì nhóm trẻ rất khó hoạt động có hiệu quả, thậm chí nhóm trẻ có thể tan rã. Thực tiễn ở nước ta, chương trình GDMN hiện hành đã quan tâm tới việc GD KN xã hội cho trẻ trong đó có KNLVN.

Tuy nhiên, việc GD KNLVN qua HĐ KPMTXQ cho trẻ ở các trường MN còn nhiều hạn chế. Vì thế GD KNLVN cho trẻ chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Từ những lý do trên, chúng tôi lựa chọn vấn đề “Giáo dục KNLVN cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi qua hoạt động khám phá môi trường xung quanh” làm đề tài luận án. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng GD KNLVN cho trẻ MG 5 - 6 tuổi qua HĐ KPMTXQ, đề tài đề xuất các biện pháp GD KNLVN cho trẻ MG 5 – 6 tuổi qua HĐ KPMTXQ nhằm phát triển KNLVN cho trẻ một cách tốt nhất, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ ở trường MN.

Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu Quá trình GD KN LVN cho trẻ MG 5 – 6 tuổi qua HĐ KPMTXQ. Đối tượng nghiên cứu Mối quan hệ giữa GD KNLVN cho trẻ MG 5 – 6 tuổi với HĐ KPMTXQ. Giả thuyết khoa học Chương trình GDMN hiện nay đã quan tâm tới việc GD KN xã hội cho trẻ trong đó có KNLVN.

Tuy nhiên, việc GD KNLVN qua HĐ KPMTXQ cho trẻ ở các trường MN còn những hạn chế, do đó chưa phát triển được kỹ năng này một cách toàn diện cho trẻ.