Xây dựng danh mục tương tác thuốc bất lợi cần chú ý bệnh viện sản nhi

BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC DƢỢC HÀ NỘI Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC NGUYỄN THỊ QUỲNH XÂY DỰNG DANH MỤC TƢƠNG TÁC THUỐC BẤT LỢI CẦN CHÚ Ý TRONG THỰC HÀNH LÂM SÀNG TẠI BỆNH VIỆN SẢN NHI QUẢNG NINH LUẬN VĂN DƢỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I HÀ NỘI 2019 luan an BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC DƢỢC HÀ NỘI NGUYỄN THỊ QUỲNH Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC XÂY DỰNG DANH MỤC TƢƠNG TÁC THUỐC BẤT LỢI CẦN CHÚ Ý TRONG THỰC HÀNH LÂM SÀNG TẠI BỆNH VIỆN SẢN NHI QUẢNG NINH LUẬN VĂN DƢỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I CHUYÊN NGÀNH: DƢỢC LÝ – DƢỢC LÂM SÀNG MÃ SỐ: 60 72 04 05 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Vũ Đình Hòa Nơi thực hiện: Trƣờng ĐH Dƣợc Hà Nội Thời gian thực hiện: 22/7/2019 – 22/11/2019 HÀ NỘI 2019 luan an LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến PGS. Nguyễn Hoàng Anh – Giảng viên bộ môn Dược lực, Giám đốc Trung tâm DI&ADR Quốc gia và TS. Vũ Đình Hòa – Giảng viên bộ môn Dược lâm sàng, Phó giám đốc Trung tâm DI&ADR Quốc gia, là hai người thầy đã định hướng, chỉ bảo tận tình và cho tôi những nhận xét quý báu trong suốt quá trình tôi thực hiện Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC khóa luận này.

Tôi xin chân thành cảm ơn Ths. Nguyễn Thị Phương Thúy – Cán bộ Trung tâm DI&ADR Quốc gia. Chị luôn theo sát và tận tình hướng dẫn tôi từng bước trong toàn bộ quá trình thực hiện luận văn này. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn tới Ths.

Nguyễn Mai Hoa và các cán bộ Trung tâm DI&ADR Quốc gia đã luôn nhiệt tình quan tâm, giúp đỡ tôi thực hiện đề tài. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ban Giám đốc, các khoa phòng chức năng, các bác sĩ lâm sàng tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh đã luôn tạo điều kiện, quan tâm, hỗ trợ tôi thực hiện đề tài. Tôi xin được gửi lời cảm ơn đến toàn thể các thầy cô giáo Trường Đại học Dược Hà Nội, những người thầy nhiệt huyết, yêu nghề, luôn tận tâm với học viên. Và cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình tôi, bạn bè tôi, những người luôn ở bên và là chỗ dự vững chắc cho tôi trong quá trình học tập, cũng như trong cuộc sống.

Hà Nội, ngày 02 tháng 11 năm 2019 Học viên Nguyễn Thị Quỳnh luan an MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ ĐẶT VẤN ĐỀ.3 Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC 1. Khái niệm tƣơng tác thuốc. Phân loại tƣơng tác thuốc. Dịch tễ của tƣơng tác thuốc.

Ý nghĩa của tƣơng tác thuốc trong thực hành lâm sàng. Tƣơng tác thuốc trên các đối tƣợng bệnh nhân đặc biệt. Tƣơng tác thuốc trên bệnh nhân nhi. Tƣơng tác thuốc trên phụ nữ có thai.

Tƣơng tác thuốc trên phụ nữ cho con bú. Biện pháp kiểm soát tƣơng tác thuốc. Cơ sở dữ liệu tra cứu tƣơng tác thuốc. Bảng tƣơng tác thuốc đáng chú ý.

Vài nét về Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Xây dựng danh mục tƣơng tác thuốc cần chú ý dựa trên lý thuyết từ danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh năm 2018. Đối tƣợng nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Xây dựng danh mục tƣơng tác thuốc có tần suất gặp cao qua khảo sát bệnh án nội trú. Đối tƣợng nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Xây dựng danh mục tƣơng tác thuốc bất lợi cần chú ý trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh qua tổng hợp danh mục tƣơng tác ở mục tiêu 1 và 2. Đối tƣợng nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.23 Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC Chƣơng 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Xây dựng danh mục tƣơng tác thuốc cần chú ý dựa trên lý thuyết từ danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh năm 2018.

Xây dựng danh mục tƣơng tác thuốc có tần suất gặp cao qua khảo sát bệnh án nội trú. Xây dựng danh mục tƣơng tác thuốc bất lợi cần chú ý trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh qua tổng hợp danh mục tƣơng tác ở mục tiêu 1 và 2. Xây dựng danh mục tƣơng tác thuốc cần chú ý dựa trên lý thuyết từ danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh năm 2018. Xây dựng danh mục tƣơng tác thuốc có tần suất gặp cao qua khảo sát bệnh án nội trú.

Xây dựng danh mục tƣơng tác thuốc bất lợi cần chú ý trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh qua tổng hợp danh mục tƣơng tác ở mục tiêu 1 và 2 .48 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.50 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT ADR Phản ứng có hại của thuốc (Adverse Drug Reaction) BNF Dƣợc thƣ Quốc gia Anh (British National Formulary) CCĐ Chống chỉ định CQLD Cục Quản lý Dƣợc CSDL Cơ sở dữ liệu Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC DIF Drug Interaction Facts Hansten and Horn’s Drug Interactions Analysis and HH Management HDSD Hƣớng dẫn sử dụng IV Đƣờng tĩnh mạch (Intravenous) MM Drug interactions – Micromedex® Solutions SDI Stockley’s Drug Interactions STT Số thứ tự TDKMM Tác dụng không mong muốn TKTƢ Thần kinh trung ƣơng YNLS Ý nghĩa lâm sàng luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Một số cơ sở dữ liệu tra cứu tƣơng tác thuốc thƣờng dùng. Bảng phân loại mức độ nặng của tƣơng tác trong Micromedex. Bảng phân loại mức độ y văn ghi nhận trong Micromedex.

Bảng các cặp tƣơng tác đáng chú ý trên bệnh nhân nhi theo nghiên cứu của Nguyễn Thúy Hằng năm 2016.16 Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC Bảng 3. Danh mục 40 cặp tƣơng tác cần chú ý tra đƣợc từ MM. Danh mục 13 thuốc không có trong MM. Danh mục tất cả các tƣơng tác chống chỉ định tra từ eMC.

Danh mục 18 thuốc không có trong eMC. Danh mục tƣơng tác thuốc không có trong MM tra bằng ANSM. Danh mục tƣơng tác thuốc không có trong eMC tra bằng ANSM. Danh mục 50 cặp tƣơng tác thuốc cần chú ý dựa trên lý thuyết.

Danh mục 30 cặp tƣơng tác bất lợi cần chú ý dựa vào bệnh án. Danh mục 28 cặp tƣơng tác bất lợi cần chú ý trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh.41 luan an DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 2. Sơ đồ tóm tắt quá trình thực hiện giai đoạn 1. Sơ đồ tóm tắt quá trình thực hiện giai đoạn 2.

Mức độ các tƣơng tác tra cứu đƣợc từ Micromedex ở giai đoạn 1 (n=649). Kết quả giai đoạn 2 – Khảo sát bệnh án .36 Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC Hình 3. Số bệnh án đƣợc thu thập theo từng khoa lâm sàng (n=1012). Tỷ lệ các cặp tƣơng tác qua khảo sát bệnh án (n=115).

Tỷ lệ các lƣợt tƣơng tác qua khảo sát bệnh án (n=977) .38 luan an ĐẶT VẤN ĐỀ Tƣơng tác thuốc là yếu tố quan trọng có thể dẫn đến thất bại điều trị hoặc tăng khả năng xuất hiện các phản ứng có hại (ADR) ở mức độ nặng. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến sai sót trong điều trị, tăng tỷ lệ nhập viện trên mọi đối tƣợng bệnh nhân, trong đó bao gồm cả bệnh nhân nhi [29]. Việc phối hợp nhiều thuốc là khó có thể tránh khỏi. Khi đó, tỷ lệ các phản ứng Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC có hại (ADR) sẽ tăng theo.

Một thống kê dịch tễ học cho thấy tỷ lệ ADR là 7% ở bệnh nhân dùng phối hợp 6-10 loại thuốc, nhƣng tỷ lệ này sẽ là 40% khi dùng phối hợp 16-20 loại [2]. Tƣơng tác thuốc trên bệnh nhân nhi là vấn đề quan trọng cần đƣợc quan tâm do ở trẻ em, nhiều cơ quan chƣa hoàn thiện đầy đủ về chức năng nên hậu quả của tƣơng tác trên trẻ thƣờng nghiêm trọng và khó kiểm soát hơn so với ngƣời trƣởng thành [14]. Nhƣ vậy, thực tế điều trị đặt ra vấn đề cấp thiết là làm thế nào để vừa đạt đƣợc hiệu quả lâm sàng, vừa tránh đƣợc tƣơng tác bất lợi để đảm bảo an toàn cho ngƣời bệnh. Yêu cầu này đòi hỏi cán bộ y tế phải có sự sàng lọc, phát hiện, đánh giá và quản lý tƣơng tác thuốc trong thực hành lâm sàng đặc biệt là dƣợc sĩ lâm sàng.

Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh là bệnh viện chuyên khoa hạng II, tuyến chuyên môn cao nhất về khám chữa bệnh trong lĩnh vực sản phụ khoa và nhi khoa của tỉnh Quảng Ninh. Hằng năm, Bệnh viện tiếp nhận số lƣợng lớn bệnh nhân với loại hình bệnh tật đa dạng của cả trẻ em và phụ nữ. Dƣợc sỹ và bác sỹ của bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh đã có một số đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở đánh giá việc sử dụng thuốc tại bệnh viện, góp phần tích cực trong thay đổi điều trị. Tuy nhiên, vấn đề tƣơng tác thuốc vẫn chƣa đƣợc thực sự quan tâm đúng mực.

Xuất phát từ nhu cầu của thực tế lâm sàng, để giảm thiểu tối đa tƣơng tác thuốc bất lợi trong quá trình điều trị và hƣớng tới mục tiêu sử dụng thuốc hợp lý, hiệu quả, an toàn, chúng tôi thực hiện nghiên cứu đề tài “Xây dựng danh mục tƣơng tác thuốc bất lợi cần chú ý trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh” với 3 mục tiêu: 1. Xây dựng danh mục tương tác thuốc cần chú ý dựa trên lý thuyết từ danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh năm 2018. Xây dựng danh mục tương tác thuốc có tần suất gặp cao qua khảo sát bệnh án nội trú. Xây dựng danh mục tương tác thuốc bất lợi cần chú ý trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh qua tổng hợp danh mục tương tác ở mục tiêu 1 và 2.

Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC 2 luan an Chƣơng 1.