Luận án nghiên cứu thành phần hóa học và tác dụng chống viêm của loài Tỏa dương (Balanophora laxiflora Hemsl.) - Trường Đại học Dược Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN DƯỢC LIỆU NGUYỄN THỊ HỒNG ANH NGHIÊN CỨU VỀ THỰC VẬT, THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ TÁC DỤNG CHỐNG VIÊM CỦA LOÀI TỎA DƯƠNG (BALANOPHORA LAXIFLORA HEMSL.) LUẬN ÁN TIẾN SĨ DƯỢC HỌC HÀ NỘI, 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆU DƯỢC LIỆU NGUYỄN THỊ HỒNG ANH NGHIÊN CỨU VỀ THỰC VẬT, THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ TÁC DỤNG CHỐNG VIÊM CỦA LOÀI TỎA DƯƠNG (BALANOPHORA LAXIFLORA HEMSL.) LUẬN ÁN TIẾN SĨ DƯỢC HỌC CHUYÊN NGÀNH: DƯỢC LIỆU - DƯỢC HỌC CỔ TRUYỀN MÃ SỐ: 9720206 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đỗ Thị Hà PGS. Nguyễn Thùy Dương HÀ NỘI, 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Đỗ Thị Hà và PGS.

Nguyễn Thùy Dương. Các số liệu, kết quả trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ một công trình nào khác. Tôi xin chịu trách nhiệm về các kết quả của mình. Tác giả luận án Nguyễn Thị Hồng Anh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành được luận án này, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ quý báu của các Thầy Cô giáo, các nhà khoa học cùng bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới PGS. Đỗ Thị Hà và PGS. Nguyễn Thùy Dương, những người thầy đã tận tình hỗ trợ, chỉ bảo tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi cũng xin cảm ơn tới TS.

Bùi Hữu Tài - Phòng Nghiên cứu cấu trúc - Viện Hóa Sinh biển - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Nguyễn Minh Khởi - Viện trưởng Viện Dược liệu đã động viên tinh thần và tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cám ơn các đồng nghiệp tại Khoa Hóa Thực vật - Viện Dược liệu, Khoa Tài nguyên Dược liệu – Viện Dược liệu, Bộ môn Dược lực - Trường Đại học Dược Hà Nội và các Phòng ban của Viện Dược liệu đã giúp đỡ, tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành công trình này.

Luận án được hỗ trợ một phần kinh phí từ đề tài cấp Viện Dược liệu “Nghiên cứu thành phần hóa học Tỏa dương thu hái tại Việt Nam” và đề tài cấp Quốc gia “Nghiên cứu thành phần hóa học và một số hoạt tính sinh học chi Dó đất (Balanophora) ở Việt Nam, mã số 104.75”, do đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới Viện Dược liệu và Quỹ phát triển Khoa học và Công nghệ quốc gia (NAFOSTED) đã tạo điều kiện để tôi thực hiện luận án này. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cám ơn sâu sắc tới gia đình và bạn bè đã động viên, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, học tập và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn! NCS. Nguyễn Thị Hồng Anh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CÁM ƠN DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ DANH MỤC CÁC BẢNG ĐẶT VẤN ĐỀ.

TỔNG QUAN VỀ CHI DÓ ĐẤT (BALANOPHORA). Thực vật học của chi Dó đất (Balanophora). Thành phần hóa học của một số loài thuộc chi Dó đất. Công dụng và tác dụng sinh học của một số loài thuộc chi Balanophora.

TỔNG QUAN VỀ LOÀI TỎA DƯƠNG (Balanophora laxiflora Hemsl. Thành phần hóa học của loài Tỏa dương (Balanophora laxiflora). Tác dụng sinh học của loài Tỏa dương (Balanophora laxiflora). TỔNG QUAN VỀ VIÊM.

Các chất trung gian hóa học trong phản ứng viêm. Vai trò của các ROS và MAPK trong phản ứng viêm. 36 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

Nguyên liệu nghiên cứu. Động vật thí nghiệm. Thuốc thử, hóa chất, dung môi. ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU.

THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. 46 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Phương pháp nghiên cứu thực vật.

Phương pháp nghiên cứu hóa học. Phương pháp nghiên cứu tác dụng dược lý. Phương pháp xử lý số liệu. 56 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC VẬT HỌC. Đặc điểm hình thái thực vật. Đặc điểm vi học. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC.

Định tính các nhóm hợp chất hữu cơ. Chiết xuất và phân lập các hợp chất. Xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất phân lập từ Tỏa dương. KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ TÁC DỤNG SINH HỌC CỦA TỎA DƯƠNG.

Kết quả đánh giá tác dụng chống viêm in vitro của Tỏa dương. Kết quả đánh giá tác dụng chống oxy hóa in vitro của Tỏa dương. Kết quả đánh giá tác dụng chống viêm in vivo của Tỏa dương. VỀ THỰC VẬT.

VỀ TÁC DỤNG SINH HỌC. 130 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 141 TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT Tên viết tắt Tên viết đầy đủ A.a Acid acetic Ace Aceton AP-1 Activator protein 1 Phổ cộng hưởng từ hạt nhân carbon 13 (Carbon-13 Nuclear Magnetic 13 C-NMR Resonance Spectroscopy) Caff (E)-Caffeoyl Cin Cinnamoyl COSY Correlation Spectroscopy COX-2 Cyclooxygenase-2 CTCT Công thức cấu tạo CTHH Cấu trúc hóa học Cour p-Coumaroyl DCM Dichloromethan DEPT Distortionless Enhancement by Polarization Transfer Dex Dexamethason Môi trường cơ bản dùng cho nhiều dòng tế bào khác nhau (Dulbecco's DMEM Modified Eagle Medium) DMSO Dimethyl sulfoxid DPI Diphenyliodonium DPPH 1,1-Diphenyl-2-picrylhydrazyl EC50 Nồng độ có hiệu quả 50% (Effective Concentration 50%) EI-MS Phổ khối ion hóa điện tử (Electrospray Ionisation-Mass Spectrometry) Phổ khối ion hóa phun mù điện tử (Electro Spray Ionisation-Mass ESI-MS Spectrometry) EtOAc Ethyl acetat EtOH Ethanol FBS Huyết thanh thai bò (Fetal Bovine Serum) Gal Galloyl TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com GAPDH Glyceraldehyd-3-Phosphate Dehydrogenase Glc Glucopyranosyl Dòng tế bào ung thư gan người (Human hepatocellular carcinoma cell HepG2 line) Hx n-Hexan HL-60 Dòng tế bào ung thư máu (Human leukemia cell line) Phổ tương quan dị nhân đa liên kết (Heteronuclear Multiple Bond HMBC Correlation) Phổ cộng hưởng từ hạt nhân proton (Proton Nuclear Magnetic 1 H-NMR Resonance Spectroscopy) Phổ tương tác dị nhân lượng tử đơn (Heteronuclear Single Quantum HSQC Coherence) Sắc ký lỏng hiệu năng cao (High Performance Liquyd HPLC Chromatography) Phổ khối ion hóa phun mù điện tử phân giải cao HR-ESI-MS (High Resolution-Electron Spray Ionization-Mass Spectrometry) IC50 Nồng độ ức chế 50% (Inhibitory Concentration 50%) IFN-β Interferon beta IL Interleukin iNOS Inducible Nitric Oxide Synthase IR Hồng ngoại (Infrared) KLPT Khối lượng phân tử Sắc ký lỏng kết hợp với phổ khối (Liquyd Chromatography–Mass LC-MS Spectrometry) LPS Lipopolysaccharid m Khối lượng chất thu được MAPK Mitogen-activated protein kinase MCF-7 Dòng tế bào ung thư vú (Human breast adenocarcinoma cell line) MIC Nồng độ ức chế tối thiểu (Minimal Inhibitory Concentration) MTPA Acid α-methoxy-α-(trifluoromethyl)phenylacetic 3-(4,5-Dimethylthiazol-2-yl)-5-(3-carboxymethoxyphenyl)-2-(4- MTS sulfophenyl)-2H-tetrazolium m/z Tỉ lệ khối lượng/điện tích (Mass to charge ratio) n-BuOH n-Butanol NADPH Nicotinamide Adenine Dinucleotide Phosphate NF-κB Yếu tố nhân kappa B (Nuclear Factor-kappa B) NMR Cộng hưởng từ hạt nhân (Nuclear Magnetic Resonance) NO Nitric oxid NOESY Nuclear Overhauser Effect Spectroscopy NOS Nitric Oxid Synthase NOX NADPH oxidase NXB Nhà xuất bản OVASHO Tế bào ung thư buồng trứng ppm Phần triệu ROS Các gốc oxy hóa hoạt động (Reactive Oxygen Species) SOD Superoxid Dismutase STT Số thứ tự TLC Sắc ký lớp mỏng (Thin Layer Chromatography) TLTK Tài liệu tham khảo TNF-α Yếu tố hoại tử khối u alpha (Tumor Necrosis Factor-alpha) TT Thuốc thử UV Tử ngoại (Ultra Violet) DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ Hình 1. Cấu trúc các hợp chất tannin phân lập từ loài B.

Cấu trúc các phenylpropanoid đơn giản phân lập từ loài B. Cấu trúc các hợp chất lignan phân lập từ loài B. Cấu trúc hợp chất coumarin phân lập từ loài B. Cấu trúc các hợp chất flavonoid phân lập từ loài B.

Cấu trúc các hợp chất terpenoid phân lập từ loài B. Cấu trúc các hợp chất steroid phân lập từ loài B. Cấu trúc các hợp chất khác phân lập từ loài B. Viêm và các gốc oxy hóa hoạt động (ROS)……………………………….

Tỏa dương (Balanophora laxiflora Hemsl. Sơ đồ thiết kế nghiên cứu loài Tỏa dương B. Quy trình thử nghiệm đánh giá tác dụng chống viêm cấp trên mô hình gây phù bàn chân chuột bằng carrageenan. Quy trình thử nghiệm đánh giá tác dụng chống viêm mạn bằng mô hình gây u hạt.

Hình thái cụm hoa đực. Hình thái cụm hoa cái. Vi phẫu thân khí sinh. Cấu tạo vi phẫu thân rễ, bó mạch.

Cấu tạo vi phẫu lá. Cấu tạo vi phẫu rễ Tỏa dương. Đặc điểm bột dược liệu. Quy trình chiết xuất và phân lập các hợp chất từ Tỏa dương.

Cấu trúc hóa học của hợp chất BL1. Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL2…………72 Hình 3. Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL3. Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL4.

Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL5. Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL6.79 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL7. Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL8……….

Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL9. Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL10. Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL11. Cấu trúc hóa học của hợp chất BL12.

Cấu trúc hóa học của hợp chất BL13. Cấu trúc hóa học của hợp chất BL14. Cấu trúc hóa học của hợp chất BL15. Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL16.

Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL17. Cấu trúc hóa học và tương tác HMBC chính của hợp chất BL18. Cấu trúc hóa học của hợp chất BL19. Cấu trúc hóa học của hợp chất BL20.

Cấu trúc hóa học của hợp chất BL21. Cấu trúc hóa học của hợp chất BL22. Cấu trúc hóa học của hợp chất BL23. Cấu trúc hóa học của hợp chất BL24.

Cấu trúc hóa học của hợp chất BL25. Cấu trúc hóa học của hợp chất BL26. Cấu trúc hóa học của hợp chất BL27 và hợp chất tham khảo. Tác dụng ức chế mức độ biểu hiện gen COX-2 của cao toàn phần và cao phân đoạn ở nồng độ 30 µg/ml.

Tác dụng ức chế mức độ biểu hiện protein COX-2 của các hợp chất phân lập từ phân đoạn EtOAc tại nồng độ 10 µM. Ảnh hưởng của BL23 đến khả năng sống sót của tế bào RAW 264. Tác dụng của BL23 trên biểu hiện COX-2 phụ thuộc theo nồng độ. Tác dụng của BL23 (10 µM) trên mức độ biểu hiện gen iNOS, IL-1β, IL-6, INF-β và TNFα.

Ảnh hưởng của BL23 lên quá trình sản xuất ROS.