Luận án xây dựng tiêu chuẩn chất lượng và đánh giá sinh khả dụng paclitaxel từ chế phẩm thuốc tiêm sản xuất tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THANH HÀ XÂY DỰNG TIÊU CHUẨN CHẤT LƯỢNG VÀ ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG PHÂN BỐ SINH HỌC CỦA PACLITAXEL TỪ CHẾ PHẨM THUỐC TIÊM SẢN XUẤT TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ DƯỢC HỌC TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2020 TP.HỒ CHÍ MINH, Năm 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THANH HÀ XÂY DỰNG TIÊU CHUẨN CHẤT LƯỢNG VÀ ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG PHÂN BỐ SINH HỌC CỦA PACLITAXEL TỪ CHẾ PHẨM THUỐC TIÊM SẢN XUẤT TẠI VIỆT NAM NGÀNH: KIỂM NGHIỆM THUỐC VÀ ĐỘC CHẤT MÃ SỐ: 62720410 LUẬN ÁN TIẾN SĨ DƯỢC HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. LÊ MINH TRÍ 2. NGUYỄN THIỆN HẢI TP.HỒ CHÍ MINH, Năm 2020 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ nơi nào.

Tác giả luận án Nguyễn Thanh Hà luan an ii MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN i DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ ANH VIỆT iv DANH MỤC CÁC BẢNG vi DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ x MỞ ĐẦU 1 Chương 1. ĐỊNH HƯỚNG CẢI TIẾN CÔNG THỨC BÀO CHẾ THUỐC TIÊM 5 PACLITAXEL 1. KIỂM NGHIỆM THUỐC TIÊM DẠNG DUNG DỊCH ĐẬM ĐẶC VÀ 16 BỘT ĐÔNG KHÔ - KHẢO SÁT ĐỘ ỔN ĐỊNH 1. NGHIÊN CỨU TIỀN LÂM SÀNG 17 1.

MỘT SỐ CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU 19 Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27 2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 27 2. NGUYÊN VẬT LIỆU, THIẾT BỊ 27 2.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 29 Chương 3.1 XÂY DỰNG CÔNG THỨC VÀ QUY TRÌNH ĐIỀU CHẾ THUỐC 48 TIÊM CHỨA PTX VỚI HAI DẠNG BÀO CHẾ DUNG DỊCH ĐẬM ĐẶC VÀ BỘT ĐÔNG KHÔ PHA TIÊM TRUYỀN 3. XÂY DỰNG TIÊU CHUẨN CHẤT LƯỢNG VÀ ĐÁNH GIÁ ĐỘ ỔN 60 ĐỊNH CỦA HAI CHẾ PHẨM NGHIÊN CỨU 3. NGHIÊN CỨU THÔNG SỐ DƯỢC ĐỘNG HỌC VÀ ĐÁNH GIÁ 69 PHÂN BỐ SINH HỌC TRONG MỘT SỐ MÔ ĐỘNG VẬT THỬ NGHIỆM luan an iii CỦA HAI CHẾ PHẨM BÀO CHẾ CHỨA PTX SO VỚI CHẾ PHẨM ĐỐI CHỨNG Chương 4. BÀO CHẾ THUỐC TIÊM CHỨA PTX DẠNG DUNG DỊCH ĐẬM 103 ĐẶC VÀ BỘT ĐÔNG KHÔ 4.

TIÊU CHUẨN CHẤT LƯỢNG VÀ ĐỘ ỔN ĐỊNH CỦA CHẾ PHẨM 107 PHA TIÊM CHỨA PTX 4. NGHIÊN CỨU THÔNG SỐ DƯỢC ĐỘNG HỌC VA ĐÁNH GIÁ 108 PHÂN BỐ SINH HỌC TRONG MỘT SỐ MÔ CỦA HAI DẠNG BÀO CHẾ SO VỚI THUỐC ĐỐI CHỨNG ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI 118 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 119 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 122 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ ANH VIỆT Chữ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt BCS Biopharmaceutical classification Hệ thống phân loại sinh system dược phẩm LBMW lecithin: butanol: myvacet: nước CMW capmul: myvacet: nước CyD Cylodextrin HP- β-CyD Hydroxylpropyl-β- Cylodextrin PVP K30 Polyvinylpyrrolidone K30 Polysorbate Polyoxyethylene sorbitan monooleate HPMC Hydroxypropyl methylcellulose API Active Pharmaceutical Ingredients Dược chất FPP Finished Pharmaceutical Product Thành phẩm MTD Maximal tolerated dose Liều dung nạp tối đa LD50 Lethal Dose 50 Liều gây chết 50% thú thử nghiệm LD100 Lethal Dose 100 Liều gây chết 100% thú thử nghiệm LDo Lethal Dose 0 Liều thử nghiệm AUC Area under curve Diện tích dưới đường cong Tmax Thời gian để đạt được nồng độ tối đa Cmax Nồng độ tối đa trong huyết tương AS Analyst substance Chất chuẩn IS Internal substance Nội chuẩn luan an v HPLC High Performance Liquid Sắc ký lỏng hiệu năng Chromatography cao M Khối lượng phân tử N Số đĩa lý thuyết k’ Hệ số dung lượng As Hệ số bất đối LLE Liquid–Liquid Extraction Chiết lỏng – lỏng LLOQ Lower Limit of Quantitation Giới hạn định lượng dưới PTX Paclitaxel CAR Carbamazepin DZP Diazepam Relative standard deviation Độ lệch chuẩn tương RSD đối Rt Retention time Thời gian lưu SD Standard deviation Độ lệch chuẩn SPE Solid Phase Extraction Chiết pha rắn RH Relative humidity Độ ẩm tương đối K/E Kolliphor/ Ethanol Dung dịch K T80/E Tween 80/ Ethanol Dung dịch T A Acid citric luan an vi DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1. Giới hạn tạp chất trong chế phẩm PTX dùng đường tiêm 5 Bảng 1. Các yếu tố dung môi và tá dược khảo sát trong bào chế dạng 11 đông khô Bảng 1.

Một số hệ đệm dùng trong công thức đông khô 12 Bảng 1. Tính chất lý hóa của một số dẫn xuất CyD trong dược phẩm 14 Bảng 1. Một số chế phẩm thuốc tiêm có chứa cyclodextrin 15 Bảng 1. Phân loại vùng và điều kiện bảo quản 17 Bảng 1.

Thông số áp dụng trong thẩm định quy trình định lượng dược 19 chất trong dịch sinh học Bảng 1. Giá trị AUC0-8h của Taxol® khi tiêm cho chuột với liều 15 23 mg/kg Bảng 1. Giá trị AUC0-8h (µg/g.giờ) của PTX hỗn dịch sau khi tiêm với 23 liều 15 mg/kg Bảng 1. Giá trị AUC0-12h của PTX hỗn dịch sau khi tiêm liều với 10 25 mg/kg Bảng 2.

Thông tin thuốc đối chứng 27 Bảng 2. Thông tin về động vật thí nghiệm 27 Bảng 2. Thông tin chuẩn đối chiếu 27 Bảng 2. Hóa chất, dung môi 28 Bảng 2.

Trang thiết bị dùng trong bào chế và kiểm nghiệm 29 Bảng 2. Tỷ lệ và thành phần các công thức khảo sát 31 Bảng 2. Thành phần công thức bột đông khô khảo sát 32 Bảng 2. Điều kiện bảo quản mẫu, đánh giá độ ổn định và thời điểm 38 lấy mẫu Bảng 2.

Liều tiêm và thời điểm lấy máu động vật thí nghiệm 40 Bảng 2. Liều tiêm và thời điểm lấy mẫu mô động vật thí nghiệm 40 luan an vii Bảng 3. Kết quả định lượng PTX (%) các dung dịch (S) sau khi pha 48 loãng từ Stragen® trong dung dịch NaCl 0,9% và glucose 5% Bảng 3. Kết quả cảm quan và hàm lượng PTX (%) các dung dịch sau 49 khi pha loãng 10 lần từ dung dịch đậm đặc trong NaCl 0,9% Bảng 3.

Kết quả cảm quan và hàm lượng PTX (%) các dung dịch sau 49 khi pha loãng 10 lần từ dung dịch đậm đặc trong glucose 5% Bảng 3. Kết quả khảo sát ảnh hưởng của acid citric đến cảm quan và 50 hàm lượng PTX (%) các dung dịch sau khi pha loãng ở các nồng độ trị liệu trong NaCl 0,9% Bảng 3. Kết quả khảo sát ảnh hưởng của acid citric đến cảm quan và 51 hàm lượng PTX (%) các dung dịch sau khi pha loãng ở các nồng độ trị liệu trong glucose 5% Bảng 3. Kết quả cảm quan và định lượng PTX (%) các dung dịch có 52 acid citric sau khi pha loãng trong dung dịch NaCl 0,9% và glucose 5% Bảng 3.

Kết quả về cảm quan, pH, hàm lượng PTX, tạp liên quan, nội 53 độc tố, độ vô khuẩn của chế phẩm Bảng 3. Tỷ lệ PVP K30 sử dụng 54 Bảng 3. Kết quả đánh giá cảm quan dung dịch đậm đặc 55 Bảng 3. Kết quả pH và hàm lượng PTX (%) từ các công thức khảo 57 sát Bảng 3.

Kết quả khảo sát lặp lại lô bột đông khô pha tiêm 58 Bảng 3. Kết quả về cảm quan, pH, hàm lượng PTX, tạp liên quan, nội 60 độc tố, độ vô khuẩn của chế phẩm bột đông khô Bảng 3. Điều kiện sắc ký của phương pháp định lượng PTX và tạp 58 liên quan Bảng 3. Kết quả thẩm định tính phù hợp hệ thống của mẫu chuẩn và 61 mẫu thử dung dịch đậm đặc và bột đông khô trong phương pháp định lượng PTX luan an viii Bảng 3.

Kết quả độ đúng phương pháp định lượng PTX trong chế 62 phẩm Bảng 3. Kết quả thẩm định độ chính xác phương pháp định lượng 63 PTX Bảng 3. Điều kiện sắc ký của phương pháp định lượng tạp trong chế 63 phẩm Bảng 3. Kết quả thẩm định tính phù hợp hệ thống của tạp chuẩn 10- 65 DAP và chuẩn PTX của phương pháp định lượng tạp Bảng 3.

Kết quả thẩm định độ chính xác phương pháp định lượng tạp 66 Bảng 3. Kết quả pH, đồng đều khối lượng, hàm lượng nước, định 67 lượng và tạp liên quan của chế phẩm bột đông khô chứa PTX Bảng 3. Kết quả độ ổn định của chế phẩm dung dịch đậm đặc và bột 68 đông khô pha tiêm truyền chứa PTX ở điều kiện bảo quản dài hạn Bảng 3. Kết quả độ ổn định của chế phẩm dung dịch đậm đặc và đông 69 khô pha tiêm truyền chứa PTX ở điều kiện lão hóa cấp tốc Bảng 3.

Kết quả dữ liệu thăm dò liều thử độc tính cấp dung dịch đậm 70 đặc, bột đông khô pha tiêm truyền chứa PTX và thuốc đối chứng Anzatax® Bảng 3. Kết quả thẩm định tính phù hợp hệ thống của phương pháp 75 định lượng PTX trong huyết tương thỏ và chuột Bảng 3. Kết quả khảo sát khoảng tuyến tính, LLOQ, độ chính xác và 75 độ đúng Bảng 3. Kết quả thẩm định tỷ lệ thu hồi và hiệu suất chiết CAR và 76 PTX trong huyết tương thỏ và huyết tương chuột Bảng 3.

Kết quả thẩm định độ ổn định của PTX trong huyết tương thỏ 77 và chuột Bảng 3. Kết quả thẩm định độ ổn định ngắn hạn và dài hạn của dung 77 dịch chuẩn luan an ix Bảng 3. Kết quả thẩm định tính phù hợp hệ thống phương pháp định 83 lượng PTX trong dịch chiết mô đồng nhất thỏ và chuột Bảng 3. Kết quả thẩm định tính tuyến tính trong phương pháp định 83 lượng PTX trong dịch chiết mô gan thỏ Bảng 3.

Kết quả thẩm định tính tuyến tính trong phương pháp định 84 lượng PTX trong dịch chiết từ mô thận thỏ Bảng 3. Kết quả thẩm định tính tuyến tính trong phương pháp định 84 lượng PTX trong dịch chiết từ mô phổi thỏ Bảng 3. Kết quả thẩm định tính tuyến tính trong phương pháp định 85 lượng PTX trong dịch chiết từ mô buồng trứng thỏ Bảng 3. Kết quả thẩm định tính tuyến tính trong phương pháp định 85 lượng PTX trong dịch chiết mô gan chuột Bảng 3.

Kết quả thẩm định tính tuyến tính trong phương pháp định 86 lượng PTX trong dịch chiết mô thận chuột Bảng 3. Kết quả thẩm định tính tuyến tính trong phương pháp định 86 lượng PTX trong dịch chiết mô phổi chuột Bảng 3. Kết quả thẩm định tỷ lệ thu hồi và hiệu suất chiết PTX và 87 CAR/DZP từ dịch chiết mô đồng nhất thỏ và chuột Bảng 3. Kết quả thẩm định độ đúng và độ chính xác phương pháp 87 định lượng PTX trong dịch chiết mô thỏ Bảng 3.

Kết quả thẩm định độ đúng và độ chính xác tại LLOQ phương 88 pháp định lượng PTX trong dịch chiết mô thỏ Bảng 3. Kết quả thẩm định độ đúng và độ chính xác phương pháp 88 định lượng PTX trong mô chuột Bảng 3.