Luận án tiến sĩ nghiên cứu xác định hàm lượng một số chất hữu cơ trong dược phẩm

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN Trần Quang Hải NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH HÀM LƯỢNG MỘT SỐ CHẤT HỮU CƠ TRONG DƯỢC PHẨM VÀ TRONG NƯỚC TIỂU BẰNG PHƯƠNG PHÁP VON - AMPE Chuyên ngành: Hóa phân tích Mã số: 62 44 29 01 LUẬN ÁN TIẾN SỸ HÓA HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS Từ Vọng Nghi 2.TS Dương Quang Phùng HÀ NỘI - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày 16 tháng 5 năm 2014 TÁC GIẢ LUẬN ÁN TRẦN QUANG HẢI i LỜI CẢM ƠN Với lòng biết ơn chân thành, sâu sắc nhất, tôi xin trân trọng cảm ơn GS.TS Từ Vọng Nghi, cố PGS.TS Dương Quang Phùng đã tận tình hướng dẫn, khích lệ, động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn PGS.TS Nguyễn Văn Ri, PGS.TS Tạ Thị Thảo và các quý thầy cô thuộc Bộ môn Hóa Phân tích – Khoa Hóa học trường Đại học Khoa học Tự nhiên – ĐHQG HN đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận án.

Tôi xin trân trọng cảm ơn PGS. TS ĐàoThị Phương Diệp, TS. Trần Công Việt và các quý thầy cô thuộc Bộ môn Hóa Phân tích – Khoa Hóa học trường Đại học Sư Phạm Hà Nội đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Tổ chức – Hành chính, Khoa Công nghệ Hóa học - Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội và các đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện, giúp đỡ, động viên tôi trong quá trình thực hiện luận án.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành sâu sắc với bố, mẹ, gia đình và các bạn gần xa đã động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Hà Nội, ngày 16 tháng 5 năm 2014 TRẦN QUANG HẢI ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC CÁC BẢNG. viii DANH MỤC CÁC HÌNH .xii MỞ ĐẦU.

ĐẠI CƯƠNG VỀ OFLOXACIN, METRONIDAZOL, CLOPHENIRAMIN MALEAT VÀ CEFADROXIL. CÁC PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH OFLOXACIN, METRONIDAZOL VÀ CLORPHENIRAMIN MALEAT VÀ CEFADROXIL. Các phương pháp xác định ofloxacin. Các phương pháp xác định metronidazol.

Các phương pháp xác định clorpheniramin maleat. Các phương pháp xác định cefadroxil. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH CỰC PHỔ VÀ VON-AMPE. Cực phổ xung vi phân (Diffrerential Pulse Polarography – DPP).

Phương pháp Von-ampe hòa tan hấp phụ (AdSV). Mẫu nước tiểu. 21 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. THIẾT BỊ DỤNG CỤ VÀ HÓA CHẤT.

Thiết bị, dụng cụ. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Phân tích hàm lượng hoạt chất trong chế phẩm thuốc. Phân tích hàm lượng các thuốc trong nước tiểu bệnh nhân.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tiến hành thí nghiệm theo phương pháp von-ampe vòng (CV). Tiến hành thí nghiệm theo phương pháp von-ampe xung vi phân (DP). Tiến hành thí nghiệm theo phương pháp xung vi phân hòa tan – hấp phụ (DP – AdSV).

Tiến hành thí nghiệm theo kỹ thuật chiết pha rắn (SPE). Phương pháp định lượng các hoạt chất trong thuốc. Xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG QUI TRÌNH ĐỊNH LƯỢNG OFLOXACIN. Khảo sát các điều kiện cơ bản xác định ofloxacin. Khảo sát khoảng tuyến tính và đánh giá phương pháp. Xây dựng qui trình định lượng ofloxacin trong mẫu thuốc.

Áp dụng thực tế phân tích hàm lượng ofloxacin trong các mẫu thuốc. Nghiên cứu qui trình định lượng ofloxacin trong các mẫu nước tiểu. Áp dụng thực tế phân tích hàm lượng ofloxacin trong các mẫu nước tiểu. NGHIÊN CỨU QUI TRÌNH ĐỊNH LƯỢNG METRONIDAZOL.

Khảo sát các điều kiện thích hợp. Khảo sát khoảng tuyến tính và đánh giá phương pháp. Xây dựng qui trình định lượng metronidazol trong các mẫu thuốc. Áp dụng thực tế phân tích hàm lượng metronidazol trong các mẫu thuốc.

Nghiên cứu định lượng metronidazol trong mẫu nước tiểu. NGHIÊN CỨU QUI TRÌNH ĐỊNH LƯỢNG CLORPHENIRAMIN MALEAT. Khảo sát các điều kiện thích hợp. Khảo sát khoảng tuyến tính và đánh giá phương pháp.

Xây dựng qui trình định lượng clorpheniramin maleat trong mẫu thuốc. Áp dụng thực tế phân tích trong các mẫu thuốc. NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG CEFADROXIL. Nghiên cứu định lượng cefadroxil bằng phương pháp von – ampe xung vi phân.

Nghiên cứu định lượng cefadroxil bằng phương pháp von – ampe hòa tan hấp phụ. 130 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 134 PHỤ LỤC v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt, TT Tiếng Việt Tiếng Anh ký hiệu 1 ΔE Biên độ xung Pulse amplitude 2 SPE Chiết pha rắn Solid Phase Extraction 3 Ip Cường độ dòng pic Peak current 4 DC Dòng một chiều Direct current 5 BR Đệm vạn năng Britton-Robinson buffer 6 HMDE Điện cực giọt thủy ngân treo Hanging Mercury Drop Electrode 7 RSD Độ lệch chuẩn tương đối Relative Standard Deviation 8 Rev Độ thu hồi Recovery 9 LOQ Giới hạn định lượng Limit of Quantification 10 LOD Giới hạn phá hiện Limit of Detection 11 HPLC Sắc kí lỏng hiệu năng cao High Performance Liqid Chromatography 12 LLC Sắc kí lỏng – lỏng Liquid – Liquid Chromatography 13 LC – MS Sắc kí lỏng – khối phổ Liquid Chromatography-Mass Spectrometry 14 Ep Thế đỉnh pic Peak potential 15 Eacc Thế tích lũy Accumulation potential 16 Tacc Thời gian tích lũy Accumulation time 17 Tcb Thời gian cân bằng Equilibration time 18 ν Tốc độ quét thế Sweep rate 19 ASV Von-ampe hòa tan anot Anodic Stripping Voltammetry 20 CSV Von-ampe hòa tan catot Cathodic Stripping Voltammetry 21 AdSV Von-ampe hòa tan hấp phụ Adsorptive Stripping Voltammetry 22 CV Von-ampe vòng Cyclic Voltammetry 23 DP Xung vi phân Differential Pulse vi Viết tắt, TT Tiếng Việt Tiếng Anh ký hiệu 24 DPP Cực phổ xung vi phân Differential Pulse Polarography 25 GCE Điện cực than gương Glassy Carbon Electrode 26 CPE Điện cực than mềm Carbon Past Electrode 27 WE Điện cực làm việc Working Electrode 28 AE Điện cực phù trợ Auxiliary Electrode 29 RE Điện cực so sánh Reference Electrode 30 SMDE Điện cực giọt thủy ngân Stationary Mercury Drop tĩnh Electrode 31 GMP- Thực hành sản xuất tốt- Tổ Good Manufacturing Practices – WHO chức Y tế thế giới World Health Oganization vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Pha dung dịch đệm photphat theo Dược điển Việt Nam .1: Sự phụ thuộc Ip và Ep của ofloxacin vào pH dung dịch nền .2: Sự phụ thuộc Ip và Ep của ofloxacin vào biên độ xung.3: Sự phụ thuộc Ip vào thời gian đặt xung .4: Sự phụ thuộc Ip và Ep của ofloxacin vào tốc độ quét thế .5: Các điều kiện ghi đo dòng DP với dung dịch ofloxacin .6: Sự phụ thuộc tuyến tính cường độ dòng pic vào nồng độ ofloxacin.7: Độ thu hồi của ofloxacin .8: Độ lặp lại của ofloxacin .9: Kết quả định lượng ofloxacin trong thuốc nhỏ mắt Ofloxacin 0,3% (15mg/5ml) sản xuất tại Công ty Cổ phần Dược phẩm Traphaco.10: Kết quả định lượng ofloxacin trong viên nén Ofloxacin 200mg sản xuất tại Công ty Cổ phần Dược phẩm Imexpharm; .11: Hiệu suất chiết của các hệ dung môi .12: Sự phụ thuộc Ip vào thể tích dung môi .13: Sự phụ thuộc hiệu suất chiết vào thể tích dung môi .14: Sự phụ thuộc hiệu suất chiết vào tốc độ nạp mẫu .15: Sự phụ thuộc hiệu suất chiết vào thể tích dung môi .16: Sự phụ thuộc nồng độ ofloxacin trong mẫu nước tiểu vào Ip.17: Kết quả xác định ofloxacin trong mẫu nước tiểu tự tạo .18: Kết quả xác định hàm hàm lượng ofloxacin trong mẫu nước tiểu của bệnh nhân uống 2 viên thuốc hàm lượng 200mg.19: Sự phụ thuộc Ip và Ep của metronidazol vào pH dung dịch nền .20: Sự phụ thuộc Ip và Ep của metronidazol vào biên độ xung .21: Sự phụ thuộc Ip vào thời gian đặt xung .22: Sự phụ thuộc Ip và Ep của metronidazol vào tốc độ quét thế .23: Các điều kiện ghi đo dòng DP với dung dịch metronidazol .24: Sự phụ thuộc tuyến tính cường độ dòng pic vào nồng độ metronidazol .25: Độ thu hồi của metronidazol .26: Độ lặp lại của metronidazol .27: Kết quả định lượng metronidazol trong thuốc Flagyl 250mg viên nén bao film sản xuất tại Công ty TNHH Sanofi – Avantis Việt Nam.28: Kết quả định lượng metronidazol trong thuốc Metronidazole 250mg viên nén sản xuất tại Công ty Cổ phần Dược phẩm Hà Tây.29: Sự phụ thuộc Ip và Ep của clorpheniramin maleat vào biên độ xung .30: Sự phụ thuộc Ip vào thời gian đặt xung .31: Sự phụ thuộc Ip và Ep của clorpheniramin maleat vào tốc độ quét thế .32: Sự phụ thuộc Ip vào thời gian sục khí nitơ .33: Các điều kiện ghi đo dòng DP với dung dịch clorpheniramin maleat .34: Sự phụ thuộc tuyến tính cường độ dòng pic vào nồng độ clorpheniramin maleat .35: Độ thu hồi của clorpheniramin maleat .36: Độ lặp lại của clorpheniramin maleat .37: Kết quả định lượng CPM trong viên nén Clorpheniramin 4 (4mg) sản xuất tại Công ty Cổ phần Dược phẩm Hậu Giang .38: Kết quả định lượng CPM trong viên nang Pacemine (4mg clorpheniramin maleat) sản xuất tại Công ty Cổ phần Dược phẩm Hà Tây .39: Sự phụ thuộc Ip vào nồng độ dung dịch nền NaOH .40: Sự phụ thuộc Ip (nA) vào thời gian thủy phân.41: Sự phụ thuộc Ip (nA) vào nhiệt độ thủy phân .42: Các điều kiện ghi đo dòng DP với dung dịch cefadroxil .43: Sự phụ thuộc tuyến tính cường độ dòng pic vào nồng độ cefadroxil .44: Độ thu hồi của cefadroxil .45: Độ lặp lại của cefadroxil .46: Kết quả định lượng cefadroxil trong viên nang cefadroxil (500 mg) sản xuất tại Công ty TNHH MTV Dược phẩm và sinh học y tế Mebiphar.47: Kết quả định lượng cefadroxil trong viên nang cefadroxil (500 mg) sản xuất tại Công ty Cổ phần Dược phẩm TW- Vidapha.48: Sự phụ thuộc Ip (nA) vào thế tích lũy .49: Sự phụ thuộc Ip (nA) vào thời gian tích lũy (tacc) .50: Các điều kiện ghi đo dòng AdSV với dung dịch cefadroxil .51: Sự phụ thuộc tuyến tính cường độ dòng pic vào nồng độ cefadroxil .52: Độ thu hồi cefadroxil theo phương pháp AdSV .53: Độ lặp lại của cefadroxil (phương pháp AdSV) .54: Kết quả định lượng cefadroxil trong viên nang Ocefacel (cefadroxil 500 mg) sản xuất tại Công ty Cổ phần Dược phẩm Hà Tây .55: Kết quả định lượng cefadroxil trong thuốc bột Tytdroxil (cefadroxil 250mg) sản xuất tại Công ty Cổ phần Dược phẩm Glomed .56: Hiệu suất chiết của các hệ dung môi .57: Sự phụ thuộc Ip vào thể tích dung môi .58: Sự phụ thuộc hiệu suất chiết vào pH của dung môi .59: Sự phụ thuộc hiệu suất chiết vào tốc độ nạp mẫu .60: Sự phụ thuộc hiệu suất chiết vào thể tích dung môi .61: Sự phụ thuộc nồng độ cefadroxil trong mẫu nước tiểu vào Ip.