Tuyển dụng công chức theo vị trí việc làm tại Việt Nam - Lê Thị Trâm Oanh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA -------------------------------- LÊ THỊ TRÂM OANH TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC THEO VỊ TRÍ VIỆC LÀM CHO CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG HÀ NỘI - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA -------------------------------- LÊ THỊ TRÂM OANH TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC THEO VỊ TRÍ VIỆC LÀM CHO CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý hành chính công Mã số: 62 34 82 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC 1. ĐẶNG KHẮC ÁNH HÀ NỘI – 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả trình bày trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào.

i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ quý báu của các thầy cô giáo Học viện Hành chính Quốc gia, của đồng nghiệp, bạn bè và gia đình. Tôi xin chân thành bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới tập thể các nhà khoa học hướng dẫn: PGS. Đặng Khắc Ánh đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, Khoa Sau đại học, Khoa Tổ chức và Quản lý Nhân sự của Học viện Hành chính Quốc gia đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận án này.

Xin cảm ơn gia đình, các đồng nghiệp, bạn bè - những người đã động viên, khích lệ, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận án này. Hà Nội, tháng 11 năm 2017 Tác giả luận án Lê Thị Trâm Oanh ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN STT Viết tắt Diễn giải 1 HCNN Hành chính nhà nước 2 VTVL Vị trí việc làm iii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH TRONG LUẬN ÁN DANH MỤC BẢNG Bảng 2. So sánh khái niệm Vị trí việc làm và Công việc. Lịch trình thi tuyển 2,5 ngày theo phương pháp trung tâm đánh giá.

So sánh Phân loại vị trí việc làm theo Nghị định 36/201 và Thông tư 05/2013/TT-BNV. Thông báo tuyển dụng công chức cho 3 VTVL “Công tác thanh tra” thành phố Hà Nội năm 2015. Thông báo tuyển dụng công chức cho 16 vị trí việc làm “Quản lý thị trường” tỉnh Quảng Nam năm 2016. Thông báo tuyển dụng công chức UBND thành phố Hà Nội năm 2015.

Các cấp độ của năng lực ngoại ngữ theo Thông tư Số 01/2014/TT- BGDĐT .148 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Khảo sát về căn cứ xác định nhu cầu tuyển dụng công chức112 trong cơ quan HCNN. Khảo sát về thông báo tuyển dụng công chức của cơ quan HCNN. Khảo sát về mức độ liên quan giữa nội dung thi tuyển công chức mà công chức đã trải qua với công việc họ đang đảm nhận.

Khảo sát về mức độ đáp ứng của công chức được tuyển121 với yêu cầu của công việc .121 DANH MỤC HÌNH Hình 2. Vị trí việc làm và người làm việc. Các cấp độ việc làm trong tổ chức. Cơ cấu tổ chức theo VTVL.

Phân chia nghề nghiệp theo tiêu chuẩn phân chia nghề 2010 của OPM 42 iv Sơ đồ 2. Phương pháp xác định VTVL trong cơ quan HCNN. Quy trình tuyển dụng công chức theo vị trí việc làm. Cơ cấu tổ chức Phòng Nội vụ theo vị trí việc làm.

Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng có thể làm và muốn làm trong tuyển chọn ứng viên .152 v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. I DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN. III DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH TRONG LUẬN ÁN. IV PHẦN MỞ ĐẦU.

TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI. Các nghiên cứu về vị trí việc làm. Một số nghiên cứu về tuyển dụng nhân sự cho tổ chức. Một số nghiên cứu về tuyển dụng nhân sự hành chính nhà nước.

Một số nghiên cứu về tuyển dụng nhân sự hành chính nhà nước theo vị trí việc làm. Đánh giá tình hình nghiên cứu xung quanh nội dung của luận án. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC THEO VỊ TRÍ VIỆC LÀM CHO CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC. Vị trí việc làm trong cơ quan hành chính nhà nước.

Tuyển dụng công chức theo vị trí việc làm cho cơ quan hành chính nhà nước. Một số yếu tố ảnh hưởng đến tuyển dụng công chức theo vị trí việc làm. THỰC TRẠNG TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC THEO VỊ TRÍ VIỆC LÀM CHO CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC Ở VIỆT NAM. Vị trí việc làm và công chức trong cơ quan hcnn theo quy định pháp lý của Việt Nam hiện nay.

Tuyển dụng công chức theo vị trí việc làm ở Việt Nam hiện nay. Đánh giá thực trạng tuyển dụng công chức theo vị trí việc làm cho cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam. MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC THEO VỊ TRÍ VIỆC LÀM CHO CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC Ở VIỆT NAM. Quan điểm về tuyển dụng công chức theo vị trí việc làm cho cơ quan HCNN ở Việt Nam.

Đề xuất “lý thuyết chiếc ghế trong tuyển dụng theo vị trí việc làm”. Một số giải pháp để hoàn thiện tuyển dụng công chức theo vị trí việc làm ở Việt Nam .160 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .174 vii PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Vị trí việc làm và tuyển dụng theo vị trí việc làm là những vấn đề không mới trong khoa học quản lý nguồn nhân lực nói chung cũng như trong thực tiễn quản lý công chức ở nhiều quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam, thuật ngữ “vị trí việc làm” lần đầu tiên được đưa vào văn bản pháp lý cao nhất là Luật Cán bộ, Công chức năm 2008.

Tiếp đó, rất nhiều các quy định mang tính pháp lý liên quan đến quản lý công chức theo vị trí việc làm, tuyển dụng công chức theo vị trí việc làm đã được ban hành và tổ chức thực thi. Do đây là vấn đề khá mới mẻ và khó khăn khi thực hiện trong cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam nên có rất nhiều vấn đề đặt ra cần giải quyết. Tác giả luận án đã lựa chọn “Tuyển dụng công chức theo vị trí việc làm cho cơ quan hành chính nhà nƣớc ở Việt Nam” là vấn đề nghiên cứu nhằm hướng tới việc giải quyết những yêu cầu cấp thiết về mặt khoa học và thực tiễn đang đặt ra. Cụ thể như sau: Thứ nhất, tuyển dụng công chức là một trong những chức năng cơ bản của quản lý nhân sự hành chính nhà nước, ảnh hưởng tới chất lượng đội ngũ này và ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước (HCNN).

Với bất cứ tổ chức nào, hoạt động tuyển dụng cũng đóng một vai trò quan trọng và hoạt động này lại càng quan trọng hơn đối với cơ quan nhà nước nói chung, cơ quan HCNN nói riêng. Điều này xuất phát từ vai trò của những người làm quản lý nhà nước đối với sự phát triển của toàn xã hội. Hơn nữa, với những nhà nước sử dụng mô hình chức nghiệp như Việt Nam, rất khó có thể đưa một công chức ra khỏi nền công vụ bởi chế độ công chức suốt đời – việc tuyển dụng càng phải được thực hiện với yêu cầu cao hơn nữa. Thứ hai, trong khi tuyển dụng ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng nguồn nhân lực HCNN thì tuyển dụng công chức ở Việt Nam lại đang tồn tại rất nhiều hạn chế khiến hoạt động này kém hiệu quả.

Rất nhiều vi phạm đã xảy ra trong việc tổ chức thi tuyển công chức từ các cơ quan trung ương đến địa phương, sai phạm xảy ra ở mọi công đoạn của quy trình tuyển dụng như: như sai phạm trong thông báo tuyển dụng, lộ đề thi, tiêu cực trong coi thi, chấm thi, hiện tượng “chạy biên chế” vẫn còn 1 phổ biến … Sự yếu kém của hoạt động tuyển đụng đã khiến biên chế ngày càng phình to ra, không thể nâng cao mức lương trả cho công chức. Chất lượng tuyển dụng kém khiến nhà nước phải chịu gánh nặng của chi phí, thời gian đào tạo, bồi dưỡng. Tất cả những điều này sẽ làm ảnh hưởng lớn đến hiệu quả quản lý nhà nước. Thứ ba, mặc dù cơ quan HCNN đã thực hiện tuyển dụng công chức theo VTVL nhưng hoạt động tuyển dụng về cơ bản vẫn chưa có biến chuyển theo hướng tuyển người gắn với yêu cầu riêng của vị trí việc làm, vẫn nặng về việc đánh giá về chuyên môn, bằng cấp theo theo ngạch, bậc như tuyển dụng theo mô hình chức nghiệp trước kia.

Quy định về VTVL, xác định VTVL còn tồn tại nhiều hạn chế khiến cho những người thực thi không thống nhất được cách hiểu, lúng túng trong cách thực hiện từ đó khó có thể áp dụng tuyển dụng theo VTVL. Thứ tư, chủ trương thi tuyển các chức danh lãnh đạo quản lý đã được triển khai trên thực tế trong nhiều cơ quan, tổ chức từ TW đến địa phương, từ lãnh đạo cấp Vụ, cấp Sở đến cấp Phòng. Đây chính là một trong những điển hình của tuyển dụng theo VTVL do đã xác định rõ vị trí và các yêu cầu cần tuyển. Thi tuyển các chức danh lãnh đạo quản lý bước đầu đã cung cấp nguồn nhân lực lãnh đạo quản lý có chất lượng cho cơ quan HCNN tuy nhiên cũng đặt ra rất nhiều vấn đề cần nghiên cứu giải quyết như: cần ban hành các quy định pháp lý làm cơ sở pháp lý để thực thi, cải tiến quy trình, nội dung thi tuyển… Thứ năm, với những ưu điểm của mình, tuyển dụng theo vị trí việc làm đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng và được nhiều nước có truyền thống sử dụng mô hình chức nghiệp chuyển sang áp dụng toàn bộ hoặc một phần.

Tuyển dụng theo VTVL không có nghĩa phải gắn với mô hình công vụ VTVL. Việc tuyển dụng theo vị trí việc làm ở Việt Nam hứa hẹn sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và khắc phục được những hạn chế trong tuyển dụng đã phân tích ở trên. Từ những lý do trên, tác giả quyết định lựa chọn vấn đề “Tuyển dụng công chức theo vị trí việc làm cho cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam” để nghiên cứu cho luận án của mình nhằm đáp ứng những đòi hỏi cấp thiết cả về phương diện lý luận và thực tiễn đang đặt ra.