Quan hệ Singapore - Hoa Kỳ giai đoạn 1990-2012: Luận án tiến sĩ lịch sử Võ Thị Kim Thảo

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ Y Z VÕ THỊ KIM THẢO QUAN HỆ SINGAPORE - HOA KỲ TỪ NĂM 1990 ĐẾN NĂM 2012 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ HUẾ - 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Z Y VÕ THỊ KIM THẢO QUAN HỆ SINGAPORE - HOA KỲ TỪ NĂM 1990 ĐẾN NĂM 2012 Ngành: Lịch sử thế giới Mã số: 62.11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: 1. Hoàng Thị Minh Hoa HUẾ - 2021 luan an MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận án. Bố cục của luận án.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài. Nhận xét chung về tình hình nghiên cứu và những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết.

NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ SINGAPORE – HOA KỲ TỪ NĂM 1990 ĐẾN NĂM 2012 2. Bối cảnh quốc tế và khu vực. Bối cảnh quốc tế. Bối cảnh khu vực.

Nhân tố Trung Quốc. Tình hình của hai nước Singapore và Hoa Kỳ. Tình hình Singapore. Tình hình Hoa Kỳ.

Quan hệ Singapore – Hoa Kỳ trước năm 1990. Chính sách đối ngoại của Singapore, Hoa Kỳ và vị trí mỗi nước trong chính sách đối ngoại của nhau. 47 Tiểu kết chương 2. NHỮNG NỘI DUNG CHỦ YẾU TRONG QUAN HỆ SINGAPORE – HOA KỲ TỪ NĂM 1990 ĐẾN NĂM 2012 3.

Trên lĩnh vực chính trị - ngoại giao. Trên lĩnh vực an ninh - quốc phòng. Diễn biến một số lĩnh vực hợp tác chủ yếu. Các sáng kiến an ninh trong cuộc chiến chống khủng bố.

Hiệp định khung chiến lược SFA. Trên lĩnh vực kinh tế. Thương mại. 89 Tiểu kết chương 3.

MỘT SỐ NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ VỀ QUAN HỆ SINGAPORE – HOA KỲ TỪ NĂM 1990 ĐẾN NĂM 2012 VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM 4. Thành tựu và hạn chế. Đặc điểm quan hệ. Tác động của quan hệ.

Đối với Singapore. Đối với Hoa Kỳ. Đối với khu vực Đông Nam Á. Một số vấn đề gợi mở cho Việt Nam.

135 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 139 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 140 PHỤ LỤC luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực.

Những kết luận của luận án chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác. Huế, ngày 26 tháng 07 năm 2021 Tác giả Võ Thị Kim Thảo luan an Lời Cảm Ơn Trong quá trình thực hiện luận án tiến sĩ, tôi đã nhận được sự hỗ trợ quý báu từ nhiều cá nhân, cơ quan và đơn vị. Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. TS Hoàng Văn Hiển và PGS.

Hoàng Thị Minh Hoa, thầy cô giáo hướng dẫn khoa học và PGS. Nguyễn Văn Tận đã luôn ủng hộ và tận tâm giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài này. Tôi chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, Ban Đào tạo Đại học Huế, Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học, Ban Chủ nhiệm và quý thầy cô Khoa Lịch sử và Bộ môn Lịch sử thế giới của Trường Đại học Khoa học - Đại học Huế đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi cũng trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo và cán bộ Viện Nghiên cứu Đông Nam Á, Viện Nghiên cứu châu Mỹ, Học viện Ngoại giao, Thông tấn xã Việt Nam, Thư viện Quốc gia Việt Nam, bạn bè, học trò và đối tác của tôi ở Singapore và ở Mỹ đã hỗ trợ tôi trong quá trình tìm kiếm và sưu tầm tư liệu liên quan luận án.

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn đặc biệt đến gia đình thân yêu đã luôn lo lắng, động viên và đồng hành bên tôi xuyên suốt thời gian học tập. Đây chính là nguồn động lực to lớn giúp tôi vượt qua mọi trở ngại để nỗ lực phấn đấu đạt những kết quả nhất định trong học tập, công tác và cuộc sống. Huế, tháng 07 năm 2021 Tác giả Võ Thị Kim Thảo Nguồn ảnh: dreamtimes.com luan an DANH MỤC CÁC BẢNG SỬ DỤNG TRONG LUẬN ÁN Bảng 1. Tổng hợp so sánh tình hình hai nước Singapore và Hoa Kỳ……………….

Các cuộc viếng thăm của lãnh đạo Singapore đến Mỹ. Tóm tắt các trung tâm huấn luyện và diễn tập quân sự chính của Singapore tại Hoa Kỳ………………………………………………………………………. Thống kê kim ngạch thương mại hàng hoá của Hoa Kỳ với Singapore…. Tỷ trọng giá trị xuất khẩu Singapore đi Mỹ trong tổng giá trị xuất khẩu Singapore.

Nhóm sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Mỹ đi Singapore năm 1999…. Nhóm sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Singapore đi Mỹ năm 1999…. Đầu tư của Hoa Kỳ tại Singapore……………………………………. FDI của Hoa Kỳ tại Singapore theo ngành nghề trong tương quan với tổng FDI tại Singapore…………………………………………………………….

Cam kết đầu tư của Mỹ vào lĩnh vực sản xuất tại Singapore……………95 Bảng 11. Đầu tư của Singapore vào Hoa Kỳ…………………………………. FDI của Singapore tại Hoa Kỳ theo ngành nghề trong tương quan với tổng FDI Singapore tại nước ngoài………………………………………………….…99 luan an DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT AFL-CIO American Federation of Labor Liên đoàn Lao động và Đại hội and Congress of Industrial các Công đoàn Công nghiệp Hoa Organizations Kỳ AFTA ASEAN Free Trade Area Khu vực thương mại tự do ASEAN AIS Automatic Identification System Hệ thống tự động nhận dạng AMOU the Protocol of Amendment to the Nghị định thư sửa đổi Bản ghi 1990 Memorandum of nhớ năm 1990 Understanding APEC Asia - Pacific Economic Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á Cooperation - Thái Bình Dương ARF ASEAN Regional Forum Diễn đàn Khu vực ASEAN ASC American Studies Center Trung tâm nghiên cứu Hoa Kỳ/Trung tâm Hoa Kỳ học ASEAN Association of Southeast Asian Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Nations Á CARAT Cooperation Afloat Readiness Huấn luyện và Sẵn sàng phối and Training hợp trên biển CENS Center of Excellence for Trung tâm chuyên trách an ninh National Security quốc gia COMLOG Commander, Logistics Group Bộ Chỉ huy hậu cần Tây Thái WESTPAC Western Pacific Bình Dương CREATE Campus for Research Excellence Khu nghiên cứu cao cấp và kinh and Technological Enterprise doanh công nghệ CSCAP The Council for Security Hội đồng hợp tác an ninh châu Á Cooperation in the Asia Pacific – Thái Bình Dương CSI Container Security Initiative Sáng kiến về an ninh container DCA (Enhanced) Defense Cooperation Thoả thuận hợp tác quốc phòng Agreement nâng cao luan an DCC Defence Cooperation Committee Uỷ ban Hợp tác Quốc phòng EDB Singapore Economic Uỷ ban Phát triển kinh tế Development Board Singapore FATCA Foreign Account Tax Compliance Đạo luật Tuân thủ thuế đối với tài Act khoản ở nước ngoài FDI Foreign Direct Invesment Đầu tư trực tiếp nước ngoài FTA Free Trade Agreement Hiệp định thương mại tự do GATT General Agreement on Tariffs Hiệp định chung về Thuế quan và and Trade Mậu dịch GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ quốc tế IS Islamic State Nhà nước Hồi giáo (tự xưng) JSF Joint Strike Fighter Dự án phát triển máy bay tiêm kích bom phối hợp MIT Massachusetts Institute of Viện Công nghệ Massachusetts Technology MNC Multinational Company Công ty đa quốc gia MOU Memorandum of Understanding Biên Bản Ghi nhớ NAFTA North American Free Trade Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Agreement Mỹ NAM Non-Aligned Movement Phong trào Không Liên kết NATO North Atlantic Treaty Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Organization Dương NEI The National Export Initiative Sáng kiến xuất khẩu quốc gia NIE Newly Industrialising Economies Nền kinh tế mới công nghiệp hoá NTU Nanyang Technlogical University Đại học Công nghệ NanYang NTUC National Trades Union Congress Công đoàn lao động Singapore NUS National University of Singapore Đại học Quốc gia Singapore PAP People's Action Party Đảng Hành động nhân dân PSI Proliferation Security Initiative Sáng kiến an ninh phổ biến luan an R&D Research and Development Nghiên cứu và phát triển RMSI Regional Maritime Security Sáng kiến về an ninh biển khu Initiative vực SAF Singapore Armed Forces Lực lượng vũ trang Singapore SFA Strategic Framework Agreement Hiệp định chiến lược khung SMART Liên minh nghiên cứu và công Singapore - MIT Alliance for nghệ Singapore - MIT Research and Technology SMU Singapore Management Đại học Quản lý Singapore University SPD The United States-Singapore Đối thoại Đối tác Chiến lược Hoa Strategic Partnership Dialogue Kỳ - Singapore SUTD Singapore University of Đại học Công nghệ và Thiết kế Technology and Design Singapore TCTP Third Country Training Chương trình đào tạo cho nước Programme thứ ba TNC Transnational Company Công ty xuyên quốc gia USD United States dollar Đô la Mỹ USSFTA United States-Singapore Free Hiệp định thương mại tự do Hoa Trade Agreement Kỳ - Singapore WB World Bank Ngân hàng thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới ZOPFAN Zone of Peace, Freedom and Khu vực hoà bình, tự do và trung Neutrality lập luan an PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Sự thành công của Singapore trong việc chuyển mình từ một đảo quốc nhỏ bé với nhiều hạn chế về diện tích, dân số, tài nguyên thiên nhiên để “hoá rồng” và nâng tầm vị thế trong khu vực cũng như trên trường quốc tế là những chủ đề thu hút sự quan tâm của nhiều ngành, nhiều giới nghiên cứu.

Với diện tích vỏn vẹn khoảng 700 km2, chỉ tương đương bằng diện tích đảo Phú Quốc của Việt Nam, tài nguyên gần như không có, thậm chí nước ngọt sinh hoạt hằng ngày cũng phải nhập khẩu, Singapore đã “cất cánh thần kỳ” trở thành một trong số các quốc gia phát triển bậc nhất khu vực châu Á với mức thu nhập bình quân đầu người cao, và là trung tâm tài chính – dịch vụ, thương cảng của thế giới với các chỉ số phát triển hàng đầu. Kỳ tích của Singapore trở thành mô hình cho các quốc gia khác, đặc biệt là ở châu Á, học tập. Để lý giải cho sự thành công này, có những nguyên nhân được nhiều nghiên cứu đề cập như: chính sách công hiệu quả, nhân tố con người, tầm nhìn và quyết sách của lãnh đạo… Trong đó, một nhân tố quan trọng đưa đến sự thành công của Singapore là Singapore đã áp dụng một chính sách đối ngoại rất khôn khéo và thực dụng, thiết lập quan hệ ngoại giao sâu rộng và tận dụng tốt các yếu tố bên ngoài làm động lực để phát triển.