Luận án tiến sĩ hội nhập quốc tế về quốc phòng bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN - Lê Xuân Huấn

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tác giả. Các tài liệu và số liệu trong luận án là trung thực, khách quan, khoa học và có nguồn gốc rõ ràng, không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Lê Xuân Huấn luan an 3 MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 11 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài và trong nước có liên quan đến đề tài luận án 11 1.

Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu 29 Chương 2 HỘI NHẬP QUỐC TẾ VỀ QUỐC PHÒNG TRONG BẢO VỆ TỔ QUỐC VIỆT NAM XÃ HỘI CHỦ NGHĨA - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN 36 2. Bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa 36 2. Vai trò và những yếu tố quy định hội nhập quốc tế về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa 65 Chương 3 THỰC TRẠNG HỘI NHẬP QUỐC TẾ VỀ QUỐC PHÒNG TRONG BẢO VỆ TỔ QUỐC VIỆT NAM XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA HIỆN NAY 89 3. Thành tựu, hạn chế hội nhập quốc tế về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay 89 3.

Nguyên nhân và một số vấn đề đặt ra đối với hội nhập quốc tế về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay 122 Chương 4 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỘI NHẬP QUỐC TẾ VỀ QUỐC PHÒNG TRONG BẢO VỆ TỔ QUỐC VIỆT NAM XÃ HỘI CHỦ NGHĨA HIỆN NAY 139 4. Định hướng cơ bản nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay 139 4. Một số giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay 148 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 181 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 184 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 185 luan an 4 PHỤ LỤC 195 luan an 5 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Tiếng Việt Tiếng Anh Chữ viết tắt 1 Hội nghị Bộ trưởng Quốc ASEAN Defence ADMM phòng các nước ASEAN Ministers Meeting 2 Hội nghị Bộ trưởng Quốc ASEAN Defence ADMM+ phòng các nước ASEAN Ministers Meeting Plus 3 Hội nghị quan chức quốc ASEAN Defence Senior ADSOM phòng cấp cao ASEAN Officials’ Meeting 4 Diễn đàn khu vực ASEAN ASEAN Regional Forum ARF 5 Bộ Quốc phòng BQP 6 Đối ngoại quốc phòng ĐNQP 7 Gìn giữ hòa bình GGHB 8 Hội nhập quốc tế HNQT 9 Quân đội nhân dân QĐND 10 Xã hội chủ nghĩa XHCN luan an 6 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Dựng nước đi đôi với giữ nước là quy luật tồn tại, phát triển tất yếu của dân tộc - bài học truyền thống quý báu của tổ tiên ta trong lịch sử.

Tuân thủ quy luật và kế thừa bài học truyền thống đó, Ðảng ta đã vận dụng, phát triển thành hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, trong đó bảo vệ Tổ quốc là điều kiện, tiền đề quan trọng để xây dựng và phát triển đất nước nhanh, bền vững. Mục tiêu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới được Đảng ta xác định là: bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa, nền văn hoá và lợi ích quốc gia - dân tộc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định chính trị, an ninh quốc gia, an ninh con người; xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh để phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Thực hiện mục tiêu trên, Đảng ta đặc biệt coi trọng, lấy phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Đồng thời, thực hiện nhất quán đường lối độc lập, tự chủ; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế; chủ động phòng ngừa; giữ nước từ sớm, từ xa; tranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước với sức mạnh quốc tế.

Hội nhập quốc tế về quốc phòng là chủ trương lớn mang tầm chiến lược; là sự phát triển tư duy lý luận bảo vệ Tổ quốc của Đảng ta trong thời kỳ mới, phù hợp với xu thế thời đại, phản ánh đúng quy luật vận động, phát triển của hiện thực khách quan, vì lợi ích quốc gia - dân tộc Việt Nam, lợi ích của các nước trong khu vực ASEAN và thế giới. Mục tiêu HNQT về quốc phòng là nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển, tranh thủ tối đa sự đồng tình, ủng hộ của cộng đồng quốc tế; tăng cường lòng tin chiến lược, nâng cao vị thế, vai trò, uy tín của đất nước trên trường quốc tế, phát triển tiềm lực quân sự, quốc phòng thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. luan an 7 Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, trực tiếp là Quân uỷ Trung ương, hoạt động HNQT về quốc phòng có nhiều đổi mới, sáng tạo cả về hình thức và nội dung, đạt được nhiều hiệu quả đáng ghi nhận; góp phần xây dựng lòng tin chính trị, tạo lập môi trường hoà bình, ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh, xung đột; tranh thủ được nguồn lực từ bên ngoài, thể hiện trách nhiệm, nâng cao vị thế, uy tín của Quân đội và quốc gia trên trường quốc tế. Tuy nhiên, HNQT về quốc phòng vẫn còn có mặt hạn chế, chưa tạo được sự gắn kết, chia sẻ lợi ích lẫn nhau trong một số lĩnh vực giữa Việt Nam với đối tác.

Nhận thức của một số chủ thể về hội nhập quốc tế về quốc phòng chưa đầy đủ. Ở một số đơn vị/một số hoạt động công tác lãnh đạo, chỉ đạo còn chồng chéo; dự báo, tham mưu chiến lược chưa theo kịp với sự phát triển của khu vực và thế giới. Những năm tới, tình hình thế giới, khu vực còn diễn biến phức tạp, khó lường, tiềm ẩn nhiều yếu tố mất ổn định; nhiều vấn đề, sự việc xảy ra ngoài dự báo. Các nước lớn tăng cường điều chỉnh chiến lược, cạnh tranh quyết liệt.

Xung đột vũ trang, tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, nhất là xung đột quân sự Nga - Ukraine còn tiếp tục diễn ra gay gắt. Xu hướng chiến tranh sử dụng vũ khí công nghệ cao, chiến tranh từ xa đặt ra những yêu cầu mới, cấp thiết về quốc phòng. Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, trong đó Đông Nam Á với vị trí chiến lược ngày càng quan trọng đã trở thành trọng điểm cạnh tranh gay gắt giữa các cường quốc. Ở trong nước, các thế lực thù địch, phản động tăng cường chống phá Đảng, Nhà nước và Quân đội với nhiều thủ đoạn tinh vi, thâm độc; an ninh phi truyền thống; Biển Đông, vùng biển Tây Nam tiềm ẩn nhiều bất trắc.

Những vấn đề đó, tác động trực tiếp đến nhiệm vụ xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng và bảo vệ Tổ quốc, đòi hỏi phải có chiến lược và giải pháp đồng bộ, trong đó cần đổi mới, nâng cao hiệu quả HNQT về quốc phòng nhằm bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc; đáp ứng yêu cầu bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới. Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Hội nhập quốc tế về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay” làm luận án tiến sĩ ngành chủ nghĩa xã hội khoa học. Đây là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết, cả lý luận và thực tiễn. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu luận giải những vấn đề lý luận, thực tiễn hội nhập quốc tế về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; trên cơ sở đó xác định định hướng cơ bản và giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay.

Nhiệm vụ nghiên cứu Một là, tổng quan các công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu ở nước ngoài và trong nước có liên quan đến đề tài luận án, từ đó xác định những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu, giải quyết; Hai là, làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản HNQT về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; Ba là, phân tích thực trạng HNQT về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN; làm rõ nguyên nhân của thực trạng đó và một số vấn đề đặt ra hiện nay; Bốn là, xác định định hướng cơ bản và giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả HNQT về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN hiện nay. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Hội nhập quốc tế về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay. Phạm vi nghiên cứu Về nội dung: nghiên cứu những vấn đề lý luận, thực tiễn HNQT về quốc phòng của Quân đội nhân dân Việt Nam (tập trung làm rõ nội dung, phương thức và vai trò hội nhập quốc tế về quốc phòng trong bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay). Về không gian: luận án nghiên cứu hoạt động HNQT trên lĩnh vực quốc phòng của QĐND Việt Nam, tập trung điều tra, khảo sát tại các đơn vị: Cục Đối ngoại Bộ Quốc phòng; Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam; Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng; Bộ Tư lệnh Biên phòng; Bộ Tư lệnh Hải luan an 9 quân; Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển và lực lượng chuyên trách đối ngoại quốc phòng của một số quân khu, quân đoàn.